Quá trình hoạt động của Dự án Phục vụ Công lý

“Dự án Phục vụ Công lý” được ông Trần Vũ Hải, một luật sư trong giới chính trị đối lập ở Việt Nam, thành lập vào ngày 24 tháng 12 năm 2015. Tổ chức này được thành lập để liên kết các luật sư theo khuynh hướng chính trị đối lập, nhằm tạo thanh thế của số đông, từ đó gây áp lực chính trị trong các phiên tòa mà họ tham gia bào chữa.

 

I. Tiền thân: “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý”

Ngày 5 tháng 5 năm 2004, tại Hanoi – Club (76 phố Yên Phụ, Tây Hồ, Hà Nội), 8 trưởng văn phòng luật sư ở Hà Nội tuyên bố thành lập một tổ chức, mang tên “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý”. Nhóm này bao gồm các ông Trần Vũ Hải, Vũ Quốc Bình, Mai Xuân Hải, Nguyễn Việt Hùng, Phan Thị Hương Thủy, Nguyễn Phương Nam, Lê Thị Thu Hương và Nguyễn Văn Đài (1). Ngoài ra, ông Trần Minh Chí – chủ tịch Trung Tâm Trọng Tài Quốc Tế Việt Nam, và ông Trịnh Hồng Dương – Phó chủ tịch Hội Luật Gia Việt Nam, được cho cũng tham gia với tư cách chuyên gia tư vấn. Trong số này, ông Trần Vũ Hải gần như là người sáng lập chính kiêm phát ngôn viên của nhóm.

Theo bản điều lệ gồm 10 điểm của nhóm và những gì ông Hải tuyên bố trước truyền thông, thì nhóm này được thành lập để “tập hợp kiến nghị của các luật sư” về những vụ việc mà họ cho rằng “không thỏa đáng, hoặc dấu hiệu vi phạm pháp luật”, để “gửi đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết”. Theo ông Hải, bằng phương thức hoạt động này, họ sẽ “tạo tiếng kêu đồng thanh hơn, vang hơn” (2). Như vậy, theo tuyên bố của ông Hải, nhóm này được thành lập không phải để các luật sư hỗ trợ nhau về mặt chuyên môn, mà để họ tạo số đông, nhằm gây thanh thế. Đồng thời, hoạt động của nhóm sẽ chủ yếu xoay quanh việc ký các kiến nghị tập thể, thay vì tham gia bào chữa dưới tư cách luật sư.

Ông Hải cũng tuyên bố rằng bất cứ luật sư nào có trên 10 năm kinh nghiệm, và đồng ý với bản điều lệ của nhóm đều có thể đăng ký gia nhập.

Một ngày trước ngày “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý” chính thức tuyên bố thành lập, Ban Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư Hà Nội đã ra công văn số 146/VPĐLS, gửi cho các luật sư trong nhóm, để yêu cầu nhóm chấm dứt hoạt động (1).

Ông Nguyễn Trọng Tỵ, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Hà Nội phân tích, Pháp lệnh luật sư quy định 2 hình thức hoạt động của luật sư là văn phòng luật sư và công ty luật hợp danh. Vì lẽ đó, các hình thức hoạt động khác đều vi phạm pháp luật. Hơn nữa, điều 14 của Pháp lệnh quy định luật sư chỉ được hoạt động tại 3 lĩnh vực: tố tụng, tư vấn và dịch vụ. “Hoàn toàn không có lĩnh vực tập hợp ý kiến của các luật sư để kiến nghị lên cơ quan chức năng giải quyết. Việc thành lập nhóm ‘Vì công lý’ thực chất là một tổ chức, hay nói chính xác hơn là manh nha một tổ chức trái pháp luật”, ông Tỵ nói (3).

Ngày 11 tháng 5 năm 2004, sau buổi trao đổi với Ban Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư Hà Nội, các thành viên của “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý” chấp nhận dừng hoạt động của nhóm này (4).

Tuy nhiên, trong một bài phỏng vấn được đăng tải sau đó 2 ngày (2), ông Hải phủ nhận các cáo buộc của ông Tỵ. Ông Hải tuyên bố rằng “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý” “không phải là một tổ chức hay một hội vì không có tư cách pháp nhân, không con dấu, không có trụ sở, không có tài khoản riêng, không có tài sản hoặc quỹ, không có lãnh đạo cố định mà chỉ là trưởng nhóm thẩm định, Trưởng dự án luân phiên”. Khi phóng viên hỏi “hai chữ Dự án ở đây là thế nào?”, ông Hải đáp rằng “đó chỉ là cái tên”. Trong khi đó, “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý” có một bản điều lệ, một cơ cấu tổ chức, và một lễ ra mắt.

 

II. Quá trình thành lập “Dự án Phục vụ Công lý”

Ngày 2 tháng 12 năm 2015, báo điện tử Thanh Niên Online đăng một bài phỏng vấn ký tên Phan Thương, mang tựa đề “Luật sư Trần Vũ Hải kể hành trình giải oan Huỳnh Văn Nén” (6). Trong bài này, ông Hải kể lại công lao của “8 luật sư đồng hành cùng vụ án Huỳnh Văn Nén”, là 8 người thành lập “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý” hồi 2004. Trong bài phỏng vấn, ông Hải cũng tuyên bố rằng gia đình ông Nén đã tìm đến ông Hải sau khi nghe tin ông thành lập nhóm trên. Bài phỏng vấn này được tung ra để chuẩn bị dư luận cho một tổ chức mới, được ông Hải thành lập vào cuối tháng đó.

Ngày 24 tháng 12 năm 2015, 26 luật sư, dẫn đầu bởi Trần Vũ Hải, ký tên vào một văn bản mang tên “Thư ngỏ về Dự án Phục vụ Công lý”. Văn bản này được xem như là bản tuyên bố thành lập “Dự án Phục vụ Công lý”, một tổ chức “nối tiếp Dự án Vì Công lý” đã được triển khai từ năm 2004” (5).

Theo bản cương lĩnh có nhan đề “Thỏa thuận về Dự án Phục vụ Công lý” (5), thì tổ chức này được thành lập để thúc  đẩy các tổ chức hành nghề luật sư “cùng liên danh, liên kết, hợp tác, giúp đỡ lần nhau”. Theo văn bản, dự án nhắm đến việc phục vụ “những người yếu thế, thu nhập thấp, doanh nghiệp vừa và nhỏ có hoàn cảnh khó khăn”, có các lợi ích hợp pháp “bị tước đoạt nghiêm trọng”. Cũng theo văn bản này, thì khi tham gia dự án, các luật sư sẽ “liên danh, liên kết” để “góp tiếng nói chung gửi đến các cơ quan chức năng”, thay vì để hỗ trợ nhau về mặt chuyên môn. Như vậy, cũng như “nhóm sáng kiến Dự án Vì Công lý” của năm 2004, dự án lần này được thành lập không phải vì các nhu cầu chuyên môn của giới luật sư, mà để tạo số đông, nhằm gây thanh thế truyền thông và áp lực chính trị.

Trong số 6 hình thức hỗ trợ pháp lý cho đương sự mà dự án cung cấp, ngoài hình thức tham gia bào chữa hoặc giới thiệu người bào chữa, 5 hình thức còn lại đều liên quan đến việc vận động để tạo đám đông:

“b. Đề nghị các luật sư (cho dù tổ chức hành nghề của họ có tham gia Dự án hay không) ký tên vào những văn bản kiến nghị, và/hoặc trực tiếp yêu cầu các cơ quan chức năng xem xét giải quyết vụ việc của đương sự.

c. Cung cấp cho báo chí và mạng xã hội những thông tin và tài liệu liên quan đến vụ việc.

d. Vận động những đồng nghiệp, nhà báo, nhà chuyên môn, nhà hoạt động xã hội, đại biểu dân cử viết và phát biểu trên báo chí, mạng xã hội và các diễn đàn về vụ việc của đương sự.

e. Cùng những thành viên tham gia Dự án tổ chức những hội thảo khoa học pháp lý có bàn về những vụ việc của đương sự hoặc tương tự.

f. Vận động những người và tổ chức khác có điều kiện và khả năng hỗ trợ dưới những hình thức thích hợp và không trái pháp luật cho đương sự và những luật sư trực tiếp giúp đương sự trong quá trình tìm công lý, nhất là những đương sự có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt.”

Bản cương lĩnh cũng cho biết để “bù đắp chi phí” của các luật sư tình nguyện tham gia, “Dự án Phục vụ Công lý” nhận các khoản tài trợ dưới hình thức “tự nguyện đóng góp”.

 

III. Các phiên tòa đã tham gia bào chữa

Trong quá trình hoạt động, “Dự án Phục vụ Công lý”đã tham gia bào chữa một số phiên tòa, bao gồm:

 

1. Vụ Nguyễn Mai Trung Tuấn

Ngày 1 tháng 2 năm 2016, 10 luật sư, trong đó có 5 người của “Dự án Phục vụ Công lý”, đã tham gia bào chữa trong phiên phúc thẩm xử Nguyễn Mai Trung Tuấn ở Nghệ An. Ông Tuấn, sinh tháng 3 năm 2000, bị xử 4 năm 6 tháng tù giam vì tội tạt axit, gây thương tật 35% cho một công an viên tham gia cưỡng chế đất của gia đình nhà Tuấn. Khi kêu gọi ủng hộ ông Tuấn trong vụ kiện, các tổ chức chính trị chống Cộng ở Việt Nam gọi ông là “trẻ em” (7) hoặc “thiếu niên dân oan” (8).

Sau phiên phúc thẩm, bản án tù cho ông Tuấn được giảm xuống còn 2 năm 6 tháng.

Sau khi ra tù, trả lời phỏng vấn trang chống Cộng Dân Làm Báo, ông Tuấn cho biết hằng đêm ông vẫn hát quốc ca Việt Nam Cộng hòa trong tù, và tuyên truyền quyền con người cho các bạn tù (9). Ông Tuấn không bình luận về việc ông vi phạm quyền con người trong vụ tạt axit.

 

2. Vụ Trần Văn Vót

Ngày 10 tháng 3 năm 2016, trang Facebook của “Dự án Phục vụ Công lý” tuyên bố rằng vụ án Trần Văn Vót ở Hà Nam “có dấu hiệu oan sai với số năm tù kỷ lục” (10). Họ cũng loan báo rằng các thành viên của nhóm có khả năng sẽ tham gia bào chữa trong vụ việc. Tuy nhiên, sau đó không thấy họ nhắc lại việc này. Ngày 19 tháng 10 năm 2016, thông qua kết quả xác minh của tổ chuyên viên liên ngành, Tòa án Nhân dân Tối cao khẳng định rằng ông Trần Văn Vót, người đã kêu oan trong 23 năm, không bị xử oan (11).

 

IV. Ba thư ngỏ và kiến nghị trong vụ việc “cá chết hàng loạt” ở Việt Nam năm 2016

Trong năm 2016, ở Việt Nam diễn ra vụ cá chết hàng loạt ở nhiều địa phương. Trong vụ việc này, “Dự án Phục vụ Công lý”, dưới cái tên mới thay là “Liên danh Phục vụ Công lý”, đã gửi liên tiếp 3 thư ngỏ và kiến nghị đến nhiều người nhận.

Trong thư ngỏ thứ nhất (12), gửi ngày 25 tháng 4, “Liên danh” đồng thời đề nghị Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng thành lập Tổ công tác của Chính phủ để giải quyết hậu quả vụ việc, đề nghị Bộ Tài nguyên Môi trường và Bộ Công thương cung cấp thông tin cho dư luận, đề nghị Formosa cung cấp thông tin cho báo chí và chính quyền, đề nghị “các chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam trong và ngoài nước” tham gia nghiên cứu “thảm họa”, đề nghị các cơ quan chức năng huy động giới chuyên gia cho công việc vừa kể, đề nghị Bộ Công an điều tra vụ việc và cân nhắc khởi tố hình sự với bên vi phạm, .v.v. Trong thư, họ cũng cho biết ba thành viên của “Liên danh”, là Trần Vũ Hải, Nguyễn Hoàng Trung và Đồng Hữu Phát sẵn sàng nhận hỗ trợ pháp lý cho các ngư dân bị ảnh hưởng.

Trong thư ngỏ thứ hai (13), gửi ngày 4 tháng 5, họ tiếp tục đưa ra một loạt đề nghị cho một loạt các cơ quan chức năng. Trong đó, đáng chú ý là đề nghị “tạo mọi điều kiện cho những chuyên gia khoa học và pháp luật tình nguyên tham gia giám sát những việc điều tra, kiểm tra, thanh tra này, trong đó có luật sư Trần Vũ Hải và tiến sĩ vật lý Nguyễn Văn Khải”. Ông Nguyễn Văn Khải mà thư ngỏ nhắc đến chỉ có chuyên môn trong lĩnh vực vật lý, và không có chuyên môn về môi trường. Tuy nhiên, ông Khải tham gia nhiều cuộc biểu tình của các nhóm chính trị đối lập Việt Nam, và có lẽ đã quen Trần Vũ Hải qua đó. Có vẻ quan điểm chính trị của ông Khải, thay vì chuyên ngành của ông, đã khiến “Liên danh Phục vụ Công lý” chọn ông làm chuyên gia khoa học giám sát vụ việc cá chết ở miền Trung.

Trong thư ngỏ thứ ba (14), gửi ngày 9 tháng 5, họ tuyên bố rằng những người tham gia cuộc biểu tình “vì cá chết” một ngày trước đó đã “bị ngăn chặn và trấn áp trái pháp luật”.

Theo một số bài công kích ông Hải, thì khi đưa tung ra ba bức thư ngỏ này, hai ông Trần Vũ Hải và Nguyễn Hoàng Trung đã không thông qua ý kiến của những người đồng ký tên (15). Vì vậy, sau bức thư ngỏ thứ ba, một số luật sư thành viên đã rút tên khỏi “Liên danh Phục vụ Công lý”. Do đó, trong các kiến nghị sau này, ông Hải không tiếp tục nhân danh “Liên danh Phục vụ Công lý”, mà vận động các doanh nhân là khách hàng của mình tham gia ký tên.

 

V. Các vụ bê bối tài chính

Một số bài viết công kích khẳng định rằng “không dưới 10 lần”, ông trần Vũ Hải đã bị thân chủ thưa kiện vì tội nhận tiền mà không thực hiện hợp đồng (16). Cụ thể:

“– Ngày 13-7-2014, 12 hộ dân ở Tây Ninh đã đầu đơn tố cáo LS Trần Vũ Hải – Trưởng Văn phòng luật sư Trần Vũ Hải và cộng sự, có địa chỉ tại 28 Nam Đồng, phường Nam Đồng, quận Đống Đa TP Hà Nội, đã có hành vi lừa đảo, chiếm đoạt 120 triệu đồng bằng thủ đoạn trợ giúp pháp lý, nhưng không thực hiện hợp đồng như đã cam kết.

– Cuối năm 2014, Trần Vũ Hải lại bị 28 hộ dân tại huyện Đại Từ (Thái Nguyên), tố cáo Luật sư Trần Vũ Hải lợi dụng chiêu bài hỗ trợ pháp lý trong việc khiếu nại liên quan đến đất đai của các hộ dân này và nhận 84 triệu đồng nhưng đã không thực hiện bất cứ một công việc nào để hỗ trợ pháp lý, tư vấn pháp luật cho các hộ dân.

– Tại vụ án sơ thẩm đối với 8 bị cáo ở xã Cửu Cao, Văn Giang, Hà Nội về tội Gây rối Trật tự công cộng ngày 12-7-2016, Trần Vũ Hải kéo theo một nhóm luật sư trong nhóm “Dự án vì công lý” cùng hộ vệ của hàng chục “dân oan” Văn Giang đến phiên tòa đòi vào tham dự và “bào chữa miễn phí”. Tuy nhiên, sau nghe Chủ tọa công bố đơn từ chối luật sư của bị cáo thì Trần Vũ Hải đã rời khỏi phiên tòa một cách trơ trẽn, không kèn không trống . Cùng theo Hải là cả đoàn luật sư và dân khiếu kiện Văn Giang cũng kéo về luôn, không quan tâm đến diễn biến hay kết quả phiên tòa.

Trong giới luật sư, Trần Vũ Hải từng bị các đồng nghiệp tố cáo là đã lợi dụng vụ xo xát giữa hai luật sư Trần Thu Nga và Ngô Ngọc Trai với dân Chương Mỹ để trục lợi cá nhân”.

 

Chú thích:

(1) http://gianghovunglen.tripod.com/htm/tranduc.htm

(2) http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Nhom-sang-kien-Du-an-Vi-Cong-Ly-se-khong-dung-lai/20134178/218/

(3)  https://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/viec-ra-doi-nhom-sang-kien-vi-cong-ly-co-vi-pham-phap-luat-2005157.html

(4) http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Dung-hoat-dong-nhom-Vi-cong-ly/20133694/218/

(5) https://anhbasam.wordpress.com/2015/12/28/6287-thoa-thuan-hop-tac-ve-du-an-phuc-vu-cong-ly/

(6) https://thanhnien.vn/thoi-su/luat-su-tran-vu-hai-ke-hanh-trinh-giai-oan-huynh-van-nen-641217.html

(7) http://www.tinmungchonguoingheo.com/blog/2016/03/02/tuong-thuat-phien-toa-phuc-tham-nguyen-mai-trung-tuan-ngay-02-03-2016-xin-nhan-f5-de-cap-nhap-tin-tuc/

(8) https://nhanquyenchovn.blogspot.com/2016/01/sap-xu-phuc-tham-thieu-nien-dan-oan.html

(9) http://danlambaovn.blogspot.com/2017/09/nguoi-tu-thieu-nien-nguyen-mai-trung.html

(10) https://www.facebook.com/449052351965796/photos/a.451997721671259.1073741829.449052351965796/470525006485197/?type=3

(11) https://news.zing.vn/tand-toi-cao-ong-tran-van-vot-khong-oan-post690934.html

(12) http://viettan.org/Gioi-Luat-su-Viet-Nam-gui-thu-ngo.html

(13) https://xuandienhannom.blogspot.com/2016/05/nha-khoa-hoc-va-gioi-luat-su-vao-cuoc.html

(14) https://chantroimoimedia.com/2016/05/11/thu-ngo-cua-lien-danh-luat-su-truoc-viec-nguoi-dan-bieu-tinh-bi-tran-ap-trai-phap-luat/

(15) http://www.nguoicondatme.org/2016/07/am-muu-cua-tran-vu-hai-tu-cai-goi-la.html

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author