Điểm tin lề trái số 9 (29/07/2018): Cứu nền giáo dục tiếp hay thôi?

Điểm tin lề trái số 9 (29/07/2018): Cứu nền giáo dục tiếp hay thôi?

 

Chào các bạn. Đây là chương trình Điểm tin Lề trái số 9, phát sóng vào ngày Chủ nhật, 29 tháng 7 năm 2018. Như thông lệ, chúng tôi sẽ điểm lại những sóng truyền thông lề trái hot nhất trong tuần này. Với mỗi sóng, chúng tôi sẽ chỉ ra những sự thật thú vị mà các bạn chưa chú ý.

 

Sóng truyền thông số 1:
Giả vờ chống Trung Quốc để chống Cộng

Như 8 bản tin trước đã đề cập, từ nhiều năm nay, các tổ chức chống Cộng trong và ngoài nước đã khơi dậy các phong trào bài Trung Quốc cực đoan, để làm đòn bẩy cho các hoạt động chống chính quyền. Chẳng hạn, tận dụng làn sóng phản đối dự luật Đặc khu Kinh tế hồi cuối tháng 5 vừa qua, các nhóm Diễn đàn Xã hội Dân sự, Đô thành Sài Gòn và Nhật ký Biểu tình đã phát động một phong trào biểu tình kéo dài, nhằm thu thập lực lượng và phương tiện, tiến tới làm “cách mạng đường phố” lật đổ thể chế. Sau đó, từ ngày 15/07, Diễn đàn Xã hội Dân sự tiếp tục khai thác cuộc tranh cãi quanh cuốn sách “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử”, để lợi dụng tâm lý bài Trung cho mục đích chống chế độ. Các hoạt động tuyên truyền này đã được chúng tôi tường thuật chi tiết trong chương trình Điểm tin Lề trái số 8.

Trong tuần qua, Diễn đàn Xã hội Dân sự vẫn là nhóm chống Cộng duy nhất khai thác vụ việc. Cụ thể, ngày 22/07, Nguyễn Đình Cống đã viết trên Bauxite Việt Nam rằng lệnh “không được nổ súng” có tồn tại hay không không quan trọng; điều quan trọng là sau khi Trung Quốc chiếm đảo, Nhà nước Việt Nam đã không tổ chức đánh chiếm lại, và không đưa vụ việc lên truyền thông. Sau đó, ông Cống đưa ra một giả thuyết âm mưu, rằng cuộc tranh cãi về lệnh “không nổ súng” chỉ là một cách để đánh lạc hướng dư luận, nhằm “che giấu những điều quan trọng hơn” [1].

Ngày 25/07, Phạm Đình Trọng đã viết trên Bauxite Việt Nam rằng dù chỉ huy đã ra lệnh “không được nổ súng” hay “không được nổ súng trước”, thì đây cũng là lệnh nhằm “trói tay” người lính, “lệnh đầu hàng, dâng Gạc Ma, dâng máu của 64 người lính Việt Nam cho tham vọng bành trướng Trung Quốc” [2]. Khi đăng bài này lên Facebook cá nhân của mình, Phạm Đình Trọng đã tag ông Nguyễn Văn Phước (chủ công ty First News), khiến bài này xuất hiện trên Facebook cá nhân của ông Phước. Sau đó, ông Phước Like bài viết của Trọng. Qua dấu hiệu này, chúng ta có lý do để nghi ngờ rằng nhánh truyền thông chính thống và phi chính thống trong vụ “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử” đang cấu kết với nhau.

Cùng ngày 25/07, công ty First News và chùa Vĩnh Nghiêm đã phối hợp tổ chức một lễ cầu siêu cho các liệt sĩ Gạc Ma, với nhiều lãnh đạo cấp cao tham dự. Sau buổi lễ, các cựu binh Gạc Ma và hàng trăm người quan tâm đã gặp gỡ nhau trong một buổi giao lưu, ký tặng sách, do First News tổ chức tại một nhà hàng. Hai sự kiện này không có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Tóm lại, Diễn đàn Xã hội Dân sự đang đưa tin rằng vì Nhà nước Việt Nam không hạ lệnh chiếm lại đảo Gạc Ma bằng mọi giá, có thể thấy Nhà nước đã chủ động “dâng đất”, “dâng tính mạng của người lính” cho Bắc Kinh. Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi thấy đây là một lối đưa thiển cận và vô trách nhiệm. Nếu Việt Nam dùng hỏa lực mạnh để chiếm lại đảo Gạc Ma vào năm 1988, thì Việt Nam sẽ chính thức khai chiến với Trung Quốc, và bước vào một cuộc chiến tranh tổng lực kéo dài nhiều năm. Trong cuộc chiến này, phần thua chắc chắn thuộc về Việt Nam, vì Việt Nam sắp mất đồng minh Liên Xô, lại vừa trải qua 43 năm chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ, chống Khmer Đỏ. Cuộc chiến mới sẽ khiến hàng triệu người Việt Nam thiệt mạng, khiến đất nước tiếp tục tụt hậu và lệ thuộc vào Trung Quốc trong nhiều năm. Nếu nhóm Diễn đàn Xã hội Dân sự không thể chịu trách nhiệm về những hậu quả vừa nêu, và không thể đưa ra một giải pháp để thắng trận Gạc Ma, thì họ không nên phê bình giải pháp của Nhà nước khi đó.

Lâu nay, nhóm Diễn đàn Xã hội Dân sự thường trích dẫn di trúc của vua Trần Nhân Tông, rằng “Một tấc đất của tiền nhân để lại cũng không được để lọt vào tay kẻ khác”. Họ dùng lời đó để phê phán Nhà nước, mà quên mất rằng nhà Trần đã dùng chiến thuật “lùi để tiến” để đánh thắng quân Nguyên Mông. Vua quan nhà Trần từng hai lần bỏ thành Thăng Long cho giặc chiếm, rút về vùng sông nước chờ thời cơ. Và Trần Khánh Dư từng trích câu sau trong binh pháp Khổng Minh, khi ông viết lời đề tựa cho cuốn sách của Trần Quốc Tuấn:

“Người giỏi dùng binh không cần bày trận, người giỏi bày trận thì không cần đánh, người giỏi đánh thì không thua, người giỏi thua thì không bị diệt”.

Quốc gia được làm nên bởi những con người, chứ không phải đất đai. Nếu không nhằm bảo vệ con người, thì việc bảo vệ đất đai là vô nghĩa. Nhóm Diễn đàn Xã hội Dân sự nên nhớ điều này trước khi trách Nhà nước không phát động chiến tranh.

Ngoài ra, trong tuần qua, BBC tiếng Việt tiếp tục dấy lên lo ngại rằng Trung Quốc sắp biến Việt Nam thành một xưởng gia công, hoặc một điểm thay nhãn mác hàng trước khi tuồn sang Mỹ, để tránh mức thuế nhập khẩu cao của Mỹ trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung [3]. Vì đây là một nguy cơ có thật, mong các cơ quan quản lý sẽ chủ động khắc phục nó.

 

Sóng truyền thông số 2:
Lại biểu tình, lại phản đối các dự luật

Trong 8 bản tin trước, chúng tôi đã tường thuật chi tiết phong trào biểu tình và “phong trào phản đối các dự luật”, mà nhóm Diễn đàn Xã hội Dân sự, nhóm Luật khoa Tạp chí và nhóm Nhật ký Biểu tình phối hợp phát động từ đầu tháng 6 vừa qua. Bản tin này sẽ gửi đến các bạn những diễn biến mới nhất.

Tuần qua, các hoạt động tuyên truyền theo hướng này chỉ diễn ra một cách cầm chừng, với không nhiều bài viết.

Trong phong trào biểu tình, các tổ chức và cá nhân chống đối chủ yếu đưa tin về những đối tượng ra hầu tòa trong tuần, như Will Nguyễn và 10 người tham gia bạo động ở Phan Rí. Trong đó, đài VOA giật title sai sự thật, rằng 10 người ở Phan Rí đã “đi tù vì phản đối Đặc khu Kinh tế” mới được Quốc hội thông qua [9]. Thực ra 10 bị cáo này không bị bắt vì phản đối dự luật, mà vì có hành vi bạo động, khiến 8 xe ô tô bị đốt, 3 cơ quan nhà nước bị phá hủy, 28 cảnh sát cùng nhiều dân thường bị thương, và Quốc lộ 1A bị tắc trong một ngày rưỡi.

Trong phong trào phản đối dự luật Đặc khu Kinh tế, ngày 24/07, trang Lão Mà Chưa An đăng một bài của tiến sĩ Kinh tế Vũ Trọng Khải, cựu Hiệu trưởng Trường Cán bộ Quản lý (cơ sở phía Nam) của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn [8]. Theo lời giới thiệu của trang, thì đây vốn là bài mà ông Khải viết cho báo Đất Việt, nhưng chưa kịp đăng thì có chỉ thị rằng phải ngưng các bài về dự luật Đặc khu Kinh tế. Trong bài, ông Khải viết rằng Việt Nam không cần áp dụng mô hình đặc khu kinh tế, vì trong điều kiện hiện nay, mô hình này không giúp Việt Nam thử nghiệm thể chế mới, và Việt Nam đã có sẵn nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, với nhiều ưu đãi cho nhà đầu tư, nhưng các yếu tố này đều chưa được tận dụng hết. Ngoài ra, ông Khải cũng viết rằng trong trường hợp Quốc hội vẫn thông qua dự luật Đặc khu, thì chỉ nên hoan nghênh những nhà đầu tư sử dụng công nghệ cao, sử dụng ít nhất 75% lao động Việt Nam, thân thiện với môi trường, và không được khai thác tài nguyên, xây dựng hệ thống ngầm dưới lòng đất.

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi thấy bài viết của ông Khải chứa những quan điểm hợp lý, mà Quốc hội nên tham khảo trong quá trình sửa luật.

Trong phong trào phản đối Luật An ninh Mạng, các trang chống đối tiếp tục đưa tin về kết quả của chiến dịch viết thư gửi Facebook và Google, và tìm các giải pháp kỹ thuật mới để thích nghi với Luật An ninh Mạng. Trong khuynh hướng tìm giải pháp thích nghi, nổi bật là bài tham luận của Hoàng Hưng và bài phỏng vấn Lê Trung Nghĩa.

Cụ thể, ngày 13 và 14/07/2018, trang Viet Studies của Trần Hữu Dũng đã tổ chức một hội thảo hè ở Đại học Warsaw, Ba Lan, với chủ đề “Việt Nam và trật tự thế giới mới II” [5]. Một số thành viên và thân hữu nhóm Diễn đàn Xã hội Dân sự, như Chu Hảo, Phạm Chi Lan, Lê Đăng Doanh, Hoàng Hưng… đã tham gia và đọc tham luận tại hội thảo. Trong số 16 tham luận được đọc tại hội thảo, có ít nhất 2 tham luận mang dấu hiệu vi phạm pháp luật Việt Nam, là bài “Tự chuyển biến, tự chuyển hóa: từ Marx qua Engels… đến Nguyễn Phú Trọng” của Trần Hải Hạc, và bài “Truyền thông mạng và sự hình thành xã hội dân sự ở Việt Nam” của Hoàng Hưng. Trong đó, bài của Hoàng Hưng được viết từ tháng 6, được đăng trên trang Lão Mà Chưa An vào ngày 21/07, và trang Bauxite Việt Nam vào ngày 22/07. Trong tham luận, Hoàng Hưng tóm tắt quá trình phát triển của các báo điện tử, blog, trang mạng xã hội và phong trào biểu tình của các tổ chức, cá nhân chống đối ở Việt Nam. Cuối bài, Hoàng Hưng kêu gọi “giới khoa học, công nghệ người Việt toàn cầu” “tập trung trí tuệ” để “vô hiệu hoá những qui định bịt miệng dân, chặn chia sẻ thông tin của Luật An ninh mạng” [4]. Cùng ngày 22/07, BBC tiếng Việt đăng tải một bài phỏng vấn Hoàng Hưng, trong đó ông Hưng đưa ra các nội dung tương tự như đã trình bày trong tham luận [6].

Sau khi đăng tham luận của Hoàng Hưng vào ngày 21/07, trang Lão Mà Chưa An trở lại liên tục đăng bài mới.

Ngày 23/07, trên trang Việt Nam Thời báo, Tôn Phi đã phỏng vấn Lê Trung Nghĩa về mạng xã hội LivenGuide do ông Nghĩa thiết kế [7]. Trong cuộc phỏng vấn, Lê Trung Nghĩa tự giới thiệu mình “là người tranh đấu cho công lý, hòa bình trên biển Đông và cho tự do, dân chủ”. Nghĩa cho biết khác với Facebook, mạng xã hội LivenGuide khuyến khích mọi người kết nối bằng các hoạt động ngoài đời thực, và đây là một lựa chọn để thay thế Facebook khi Luật An ninh Mạng được ban hành ở Việt Nam.

Như vậy, sau hai tháng cầm cự, phong trào biểu tình kéo dài và phong trào phản đối các dự luật đã có nhiều bước lùi. Trong phong trào biểu tình, đã không có cuộc biểu tình nào nổ ra sau ngày 17/06. Trong phong trào phản đối các dự luật, các tổ chức liên quan đã phải từ bỏ việc vận động Quốc hội sửa luật, hoặc việc công khai “đấu tranh nghị trường” cùng đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc, để chuyển sang vận động Facebook, Google bất tuân luật, hoặc tìm giải pháp kỹ thuật mới để thích nghi. Tuy nhiên, hai phong trào này đã giúp các tổ chức chống Cộng thu hút thêm thành viên và lấy lại tinh thần sau một thời gian dài rệu rã.

 

Sóng truyền thông số 3:
Lợi dụng việc tạm đình bản báo Tuổi Trẻ Online
để phản đối hệ thống quản lý báo chí của Việt Nam, và ca ngợi hệ thống quản lý báo chí của Mỹ

Như bản tin tuần trước đã đề cập, sau khi Bộ Thông tin – Truyền thông ra quyết định tạm đình bản 3 tháng đối với báo Tuổi Trẻ vào ngày 16/07, một số cựu phóng viên như Trương Huy San, Nguyễn Bảo Trung, Đặng Tâm Chánh, Trịnh Hữu Long… đã lợi dụng vụ việc này để phản đối hệ thống quản lý báo chí của Việt Nam, và ca ngợi hệ thống quản lý báo chí của Mỹ. Sang tuần này, các cựu phóng viên vừa nêu đã ngừng khai thác vụ việc, để chuyển sang các chủ đề khác. Trong khi đó, hai đài VOA và RFA tiếng Việt vẫn tiếp tục khai thác vụ việc, bằng cách đưa tin về các phản ứng từ nước ngoài.

Cụ thể, theo tin của VOA và RFA, thì ngày 17/07, Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) đã ra thông cáo rằng Nhà nước Việt Nam đang vi phạm quyền tự do ngôn luận khi xử phạt báo Tuổi Trẻ, và đề nghị hủy bỏ quyết định xử phạt. Ngày 19/07, tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) cũng ra thông cáo với nội dung tương tự [10].

Ngày 21/07, Ralph Jennings (phóng viên tự do sống ở Đài Bắc) đã viết một bài khai thác chủ đề này, đăng trên VOA tiếng Việt [11]. Trong bài, Jennings mô tả báo Tuổi Trẻ như một tờ báo chống tham nhũng nổi bật của Việt Nam, và viết rằng Nhà nước Việt Nam muốn dùng vụ xử phạt báo Tuổi Trẻ để “cảnh báo báo chí”, buộc báo chí phải thận trọng hơn khi đưa tin về các vấn đề liên quan đến chính trị. Jennings cũng dẫn lời ông Murray Hiebert (phó giám đốc chương trình đông nam Á tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở Washington) với đại ý tương tự. Ngoài ra, bài dẫn lời ông Nguyễn Thành Trung (trưởng khoa Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Khoa học Xã hội – Nhân văn), rằng “chính quyền Việt Nam có thể sẽ bực mình nếu báo chí đưa tin quá nhiều về tham nhũng”.

Ngoài ra, trong tuần qua, các bút danh Trúc Giang và Thảo Vy viết hai bài trên Việt Nam Thời báo, đại ý nói rằng ở Việt Nam không thể có tự do ngôn luận, dù nhà báo có lách luật hay không. Ngày 23/07, trên trang Bauxite Việt Nam, Bùi Quang Vơm tung tin đồn rằng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ đạo việc xử phạt báo Tuổi Trẻ để “cảnh báo bịt miệng” Chủ tịch nước [13].

Như vậy, có thể thấy các tổ chức, cá nhân tham gia tuyên truyền trong tuần này không đưa ra được yêu sách về mô hình quản lý báo chí mới cho Việt Nam, như giới cựu phóng viên đã làm trong tuần trước.

Nhìn một cách tổng thể, có thể thấy dư luận bênh vực báo Tuổi Trẻ trong tuần này có một vấn đề lớn. Nó lờ đi một sự thật, rằng báo Tuổi Trẻ đã thực sự đưa tin sai, trong khi chính phóng viên báo Tuổi Trẻ mà một số nhân vật chống Cộng ủng hộ họ đã thừa nhận điều này từ tuần trước. Thay vì chấp nhận sự thật, người ta đang viết rằng báo Tuổi Trẻ Online bị xử phạt vì tố cáo tham nhũng, hoặc vì cuộc “đấu đá” trong nội bộ Đảng Cộng sản, tùy mục đích tuyên truyền. Tiếc rằng lập luận của họ không thuyết phục, vì chiến dịch chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Việt Nam đang đến hồi cao trào, và nhiều tờ báo khác cũng đưa tin về tham nhũng tương tự báo Tuổi Trẻ.

Báo Tuổi Trẻ đã thật sự đưa tin sai sự thật, và bị xử phạt theo đúng quy định của Luật Báo chí 2016. Người làm báo có quyền tự do ngôn luận, nhưng không có quyền đưa tin sai hoặc vi phạm luật pháp Việt Nam. Dư luận lề trái nên lưu ý hai sự thật này, trước khi tiếp tục lái chủ đề đi sai hướng để phục vụ mục đích chính trị.

 

Sóng truyền thông số 4:
Lợi dụng vụ gian lận thi cử ở Hà Giang
để gây ác cảm với nền giáo dục Việt Nam, với ngành công an, hoặc với thể chế chính trị

Ngay sau khi Bộ Giáo dục & Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT quốc gia vào ngày 11/07/2018, ông Vũ Khắc Ngọc, giáo viên luyện thi môn Hóa ở trang Hocmai.vn, nhận thấy điểm số của các thí sinh ở Hà Giang cao một cách bất thường. Chẳng hạn, một số thí sinh ở Hà Giang đạt điểm 9.5 trở lên ở cả ba môn Lý – Hóa – Sinh, một mức điểm mà ông cho là khó đạt được. Trong khi đó, báo chí không phỏng vấn các thủ khoa ở Hà Giang, mà chỉ phỏng vấn thủ khoa các tỉnh khác. Khi được ông Vũ Khắc Ngọc liên hệ, phóng viên các báo cho biết những học sinh, phụ huynh và giáo viên liên quan ở Hà Giang đã từ chối trả lời phỏng vấn về vấn đề này.

Thấy vậy, ông Ngọc đưa vấn đề này lên Facebook cá nhân ngay trong ngày 11/07, và được nhiều người hưởng ứng. Trong số những người hưởng ứng, nổi bật là ông Đỗ Ngọc Hà và ông Đỗ Thanh Tùng, cả hai đều là bạn và đồng nghiệp của ông Ngọc ở trang luyện thi trắc nghiệm Hocmai.vn. Chẳng hạn, lúc 23h45’ cùng ngày 11/07, ông Nguyễn Thanh Tùng viết trên Facebook cá nhân rằng ở khối thi gồm 3 môn Toán – Lý – Anh, cả nước có 76 thí sinh đạt trên 27 điểm, thì Hà Giang chiếm đến 37 thí sinh, tức hơn một nửa. Sau đó, các học sinh luyện thi trên Hocmai.vn đăng lại bài của các ông Ngọc, Hà, Tùng, khiến vấn đề này lan rộng trong giới học sinh và phụ huynh, trước khi thu hút sự chú ý của báo giới.

Phản ứng trước các bức xúc của dư luận, từ ngày 12/07, Bộ Giáo dục – Đào tạo và một số đơn vị của Bộ Công an đã kiểm tra Hội đồng Coi thi Tốt nghiệp tỉnh Hà Giang. Theo kết quả kiểm tra được công bố vào ngày 17/07, thì ông Vũ Trọng Lương, phó trưởng Phòng Khảo thí và Quản lý Chất lượng của Sở Giáo dục tỉnh, đã trực tiếp can thiệp, sửa điểm 114 bài thi trắc nghiệm. Hầu hết thí sinh được sửa điểm là con em của các cán bộ tỉnh, huyện hoặc chủ doanh nghiệp lớn, trong số đó có con gái và hai cháu gái của Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang. Ngày 20/07, công an tỉnh Hà Giang đã bắt tạm giam và khởi tố ông Vũ Trọng Lương, với cáo buộc “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Ngày 21/07, Bộ Giáo dục & Đào tạo Việt Nam đã chỉ thị rà soát điểm thi tốt nghiệp THPT cả nước. Ngày 23/07, Bộ thông báo rằng tỉnh Sơn La cũng có hiện tượng gian lận, nâng điểm thi, với thủ đoạn tinh vi hơn ở Hà Giang.

Ban đầu, các tổ chức và cá nhân chống đối chưa viết nhiều bài lớn về vụ này, do họ đang tập trung khai thác vụ Đặng Văn Hiến (ngày 12/07) và vụ báo Tuổi Trẻ (ngày 16/07). Từ ngày 17/07, khi kết quả kiểm tra cho thấy nhiều học sinh được nâng điểm là con em quan chức Hà Giang, họ bắt đầu viết bài để khai thác vụ việc theo ba hướng.

Một, là tuyên truyền rằng nền giáo dục của Việt Nam có chất lượng quá thấp, không đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh, từ đó mới dẫn đến những tiêu cực trong thi cử và sự suy đồi đạo đức. Những người tuyên truyền theo hướng này cũng đưa ra một số đề xuất để cải cách nền giáo dục Việt Nam.

Hai, là hướng sự chú ý của dư luận vào việc đa số các thí sinh được sửa điểm đang thi vào ngành công an, để khiến quần chúng có ác cảm với ngành này.

Ba, là tuyên truyền rằng các gia đình quan chức, cán bộ đang “tước đoạt” mọi cơ hội thăng tiến trong xã hội Việt Nam. Những người tuyên truyền theo hướng này đánh vào cảm giác bất công, ghen tị, cảm giác bị tước đoạt của người bình dân, để khiến họ có ác cảm với chế độ chính trị.

Cụ thể, trong hướng tuyên truyền thứ nhất, ngày 17/07, cựu giáo viên Phạm Toàn trả lời phỏng vấn đài VOA rằng vụ Hà Giang không chỉ là một vụ tiêu cực đơn lẻ, mà xuất phát từ “lỗi hệ thống” của toàn bộ nền giáo dục Việt Nam [13]. Phạm Toàn cho rằng nền giáo dục của Việt Nam có chất lượng quá thấp, không đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh, nên mới thôi thúc học sinh gian lận trong thi cử, từ đó làm xã hội suy đồi về mặt đạo đức. Ông Toàn là thành viên Diễn đàn Xã hội Dân sự và trưởng nhóm Cánh Buồm, một nhóm biên soạn chương trình học thay thế cho cấp Tiểu học và Trung học ở Việt Nam.

Ngày 19/07, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu (cựu cán bộ Viện Toán học, Tổng Thư ký Hiệp hội Golf Việt Nam) viết trên Facebook cá nhân rằng việc tổ chức thi THPT toàn quốc là không hợp lý [15]. Cụ thể, Chu viết rằng do học sinh Hà Giang nghèo hơn học sinh Hà Nội, sẽ không công bằng nếu bắt học sinh hai vùng làm cùng một đề thi. Sự thiếu công bằng này, và việc công bố điểm thi của các địa phương, sẽ gây áp lực khiến học sinh phải gian lận. Ngoài ra, Chu cũng viết rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT của nửa thế kỷ trước đã lỗi thời, không thể áp dụng cho thời đại công nghệ thông tin, khi mà kiến thức có thể tìm thấy ở khắp nơi. Vì vậy, Chu đề xuất bỏ kỳ thi THPT và thi Đại học, đồng thời cho phép các trường THPT tự cấp bằng tốt nghiệp, cho phép các trường Đại học tự tuyển sinh.

Trong hướng tuyên truyền thứ hai, khi đài RFA phỏng vấn các ông Nguyễn Tấn Hậu, Võ Văn Tạo và Nguyễn Minh Thuyết vào ngày 19/07, ba ông đồng loạt nói rằng đa số các thí sinh sửa điểm để được vào trường công an và quân đội, nhằm được hưởng chế độ đãi ngộ tốt trong các ngành này [14].

Trong hướng tuyên truyền thứ ba, từ ngày 19 đến 25/07, Bạch Hoàn liên tục viết 4 post Facebook để tuyên truyền rằng nền giáo dục Việt Nam đã quá “thối nát”, trở thành công cụ để giới quan chức “tước đoạt” tương lai của dân chúng, khiến những người dân như Bạch Hoàn “cạn kiệt mọi ước mong và hi vọng” [19]. Ngày 20/07, tiến sĩ Mạc Văn Trang viết trên Facebook cá nhân rằng Đảng đang “ăn cướp”, “đè đầu cưỡi cổ dân”, mà còn “cấm dân không được chửi” [16]. Ngày 22/07, tiến sĩ Phạm Quý Thọ viết trên BBC tiếng Việt rằng vụ gian lận thi cử ở Hà Giang đang tạo ra một “cơn lũ lòng dân” “bắt nguồn từ những bất công”, và sự kiện này cho thấy “đã đến lúc phải đặt công khai vấn đề cải cách thể chế chính trị, chứ không phải là cải cách giáo dục” [17]. Ngày 23/07, Nguyễn Anh Tuấn viết trên Facebook cá nhân rằng vụ gian lận thi cử ở Hà Giang đang “phá hủy lòng tin của xã hội đối với thể chế hiện hành, vì nó “khiến dân chúng “uất ức không tìm ra lối thoát tiến thân xã hội”, nên sẽ “tự gieo vào lòng mình một mầm phản kháng” [18]. Bạch Hoàn là cựu phóng viên báo Tuổi Trẻ và VTV24; Mạc Văn Trang là cựu cán bộ Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, thành viên nhóm Lão Mà Chưa An; còn Phạm Quý Thọ là cựu Chủ nhiệm Khoa Chính sách Công, Học viện Chính sách và Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Như vậy, ba hướng tuyên truyền vừa nêu chủ yếu được thực hiện bởi giới khoa bảng, cựu cán bộ và cựu phóng viên. Trong đó, giới khoa bảng và cựu cán bộ có vai trò nổi bật nhất.

Khi trả lời phỏng vấn báo Tiền Phong và Vietnamnet vào ngày 24/07, ông Vũ Khắc Ngọc, người đầu tiên đưa vụ gian lận thi cử lên truyền thông, cho biết ông vừa nhận được một số tin nhắn đe dọa từ các nguồn nặc danh. Nhân cơ hội đó, một số trang chống Cộng đã dùng hình ảnh của ông Ngọc và tin từ báo chính thống để tuyên truyền chống chế độ. Đáp lại, ông Ngọc đã đề nghị các trang này gỡ bài, và không lợi dụng hình ảnh của ông để tuyên truyền, vì ông không bất mãn với hệ thống chính trị hiện tại của Việt Nam như họ ám chỉ.

01

Sau khi nhìn toàn cảnh vấn đề, chúng tôi xin đưa ra hai ý kiến.

Thứ nhất, không thể nói rằng chế độ chính trị đang cho phép giới quan chức, cán bộ tước đoạt mọi cơ hội thăng tiến của giới bình dân. Trong thực tế, người đầu tiên phát hiện vụ gian lận thi cử ở Hà Giang là thầy Vũ Khắc Ngọc, một viên chức của chế độ. Nhà nước đã kiểm tra việc chấm thi ở Hà Giang chỉ một ngày sau khi thầy Ngọc phát giác vụ việc, tìm ra hung thủ sau đó 6 ngày, và kiểm tra việc chấm thi trên cả nước sau đó 10 ngày. Trong suốt quá trình trên, báo chí chính thống đã liên tục đưa tin về vụ việc, và tuyên dương những người có công tố giác. Qua các biểu hiện vừa kể, có thể thấy chế độ đủ sức xử lý, và đang sẵn sàng xử lý những vụ tham nhũng như vụ tiêu cực thi cử ở Hà Giang. Báo chí lề trái nên đánh giá những nỗ lực chống tham nhũng đó một cách công bằng, thay vì chỉ đăng một nửa sự thật có lợi cho họ.

Thứ hai, chúng ta nên thừa nhận rằng nền giáo dục Việt Nam hiện nay có chất lượng quá thấp, không đáp ứng được nhu cầu học tập của người Việt Nam. Cũng nên thừa nhận rằng trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục càng cải cách giáo dục càng hỏng. Vì vậy, nếu tiếp tục dựa dẫm vào Bộ Giáo dục, chúng ta sẽ chỉ đi đến chỗ thất vọng, rồi sa lầy trong việc trách móc, đổ lỗi cho nhau. Thay vì chờ đợi đợt cải cách giáo dục tiếp theo, có lẽ người Việt Nam nên tự cải thiện điều kiện học tập của mình, bằng cách tận dụng Internet.

Như tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu đã đề cập, công nghệ thông tin hiện đại cho phép bạn tiếp cận một lượng lớn tri thức của loài người, và học tập ở mọi lúc, mọi nơi với chi phí thấp. Nếu biết cách tự học, bạn có thể trở thành sinh viên của nhiều trường đại học trực tuyến trong và ngoài nước, với bằng cấp có giá trị tương đương đại học chính quy. Nếu muốn, các nhà tuyển dụng ở Việt Nam có thể tự tạo hệ thống thi tuyển hoặc xét tuyển của mình, hoặc chấp nhận các bộ chứng chỉ quốc tế, thay vì tiếp tục lệ thuộc vào bằng đại học của Việt Nam. Khi học sinh, sinh viên và nhà tuyển dụng Việt Nam không lệ thuộc vào Bộ Giáo dục, họ sẽ tạo ra sức ép cạnh tranh, khiến Bộ phải chủ động cải thiện dịch vụ giáo dục.

 

Sóng truyền thông số 5:
Lợi dụng phong trào biểu tình hồi tháng 6, vụ gian lận thi cử ở Hà Giang
và việc Cuba thông qua Hiến pháp mới để kêu gọi thay đổi thể chế chính trị

Trong tuần qua, nhiều cá nhân chống đối đã tận dụng dư âm của phong trào biểu tình hồi tháng 6, sóng truyền thông sau vụ gian lận thi cử ở Hà giang, và việc Cuba vừa thông qua Hiến pháp mới, để kêu gọi thay đổi thể chế chính trị.

Cụ thể, ngày 22/07/2018, Quốc hội Cuba đã thông qua dự thảo Hiến pháp mới, có nội dung công nhận kinh tế thị trường và sở hữu tư nhân, nhưng vẫn kiên định con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng sản. Ngày 24/07, khi dẫn lời báo The New York Times và The Guardian, rằng Hiến pháp mới của Cuba đã “bỏ khái niệm chủ nghĩa Cộng sản” và “công nhận sở hữu tư nhân”; BBC tiếng Việt đã không đề cập đến thực tế rằng bản Hiến pháp mới của Cuba khẳng định đường lối chủ nghĩa xã hội [20]. Bài của BBC đã kích động nhiều cá nhân chống đối trong và ngoài nước, khiến họ hiểu lầm rằng Cuba đang chuyển sang đường lối dân chủ tư bản, và đẩy mạnh tuyên truyền rằng Việt Nam nên chuyển hóa theo. Nổi bật trong luồn dư luận này là bức thư ngỏ mà Kha Lương Ngãi gửi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, được đăng trên trang Bauxite Việt Nam vào ngày 25/07 [21]. Trong thư, Ngãi viết rằng sau scandal nói dối trong “vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh”, người dân đã mất niềm tin vào chiến dịch chống tham nhũng của Tổng Bí thư, và cho rằng đó chỉ là “màn đấu tranh phe phái”. Sau đó, Ngãi viện dẫn phong trào biểu tình phản đối dự luật Đặc khu Kinh tế và Luật An ninh Mạng ở Việt Nam; việc Bắc Triều Tiên đang cải thiện quan hệ với Hàn Quốc và Mỹ; cùng việc Cuba vừa thông qua Hiến pháp mới, trong đó không đề cập đến chủ nghĩa Cộng sản; để kêu gọi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng “tự diễn biến, tự chuyển hóa” sang chế độ đa đảng, thay vì tiếp tục “loay hoay chống tham nhũng, lợi ích nhóm” như hiện nay.

Các hoạt động tuyên truyền, đòi thay đổi thể chế chính trị nhân vụ gian lận thi cử ở Hà Giang đã được chúng tôi trình bày trong mục trước.

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi thấy lời kêu gọi thay đổi thể chế của ông Kha Lương Ngãi không thuyết phục, vì 3 lý do.

Thứ nhất, nó xuất phát từ một tin tức giả của đài BBC. Khi đưa tin Cuba “bỏ khái niệm chủ nghĩa Cộng sản”, công nhận kinh tế thị trường và sở hữu tư nhân, BBC đã quên nói một sự thật, rằng Cuba vẫn “kiên định đường lối chủ nghĩa xã hội”. Vì vậy, Dũng Ấu Dâm đã nhận xét rằng Cuba chỉ bắt chước đường lối “Đổi Mới” của Việt Nam 30 năm trước, chứ không làm “cách mạng nhung” như nhiều nhà chống Cộng đang “lên đồng”.

02

Thứ hai, phong trào biểu tình mà ông Kha Lương Ngãi viện dẫn đã không kéo dài được quá 2 tuần. Và khi đối diện với pháp luật, người biểu tình đều khẳng định rằng họ chỉ phản đối các dự luật, chứ không xuống đường đòi thay đổi chế độ như mô tả của ông Ngãi.

Thứ ba, trái với nhận xét của Kha Lương Ngãi, những nỗ lực chống tham nhũng và cải cách hành chính của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đang diễn ra một cách thuận lợi, giúp bộ máy Nhà nước trở nên gọn nhẹ, hiệu quả, và tạo được hy vọng nơi người dân. Trong khi đó, các cuộc “cách mạng đường phố” trên thế giới đang ngày một thoái trào, vì đã đẩy nhiều nước Bắc Phi và Trung Đông vào cảnh chiến tranh, bạo loạn, ngoại thuộc và tham nhũng.

Tóm lại, khi Kha Lương Ngãi đòi thay đổi chế độ, ông đang viện dẫn một bản tin sai sự thật, một phong trào biểu tình xịt và một phép so sánh sai. Ông Ngãi nên phát ngôn thận trọng hơn, nếu không muốn trở thành trò cười của dư luận.

 

Sóng truyền thông số 6:
Lên án Nhà nước Việt Nam vi phạm nhân quyền, và kêu gọi quốc tế phản ứng

Trong tuần qua, hướng tuyên truyền này chủ yếu xoay quanh kỳ kiểm điểm UPR của Việt Nam, cùng 4 nhân vật Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, Huỳnh Đức Thanh Bình, Trần Huỳnh Duy Thức và Lê Đình Lượng. Trong đó, bắt đầu xuất hiện phong trào viết thư để xin đặc xá cho Trần Huỳnh Duy Thức và Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, do ảnh hưởng từ phong trào viết thư xin đặc xá cho Đặng Văn Hiến hồi tuần trước.

Cụ thể, ngày 23/07, tổ chức Human Rights Watch đã viết một bản khuyến nghị về tình hình nhân quyền ở Việt Nam, và gửi lên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc [25][28]. Theo bản khuyến nghị, thì Việt Nam đã vi phạm các cam kết trong kỳ UPR năm 2014. Cụ thể, Việt Nam đã cam kết sửa đổi các điều luật về an ninh quốc gia sao cho phù hợp với luật pháp quốc tế, nhưng lại thông qua Bộ Luật Hình sự sửa đổi vào tháng 06/2017, trong đó quy định rằng người chuẩn bị phạm tội cũng có trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, Việt Nam đã cam kết đảm bảo quyền tự do báo chí, tự do Internet, tự do hội họp, nhưng lại thông qua Luật An ninh Mạng để kiểm soát các nội dung trái pháp luật trên Internet, và kết án hình sự một số “nhà hoạt động công nhân”. Khuyến nghị của Human Rights Watch được đưa ra trong bối cảnh kỳ kiểm điểm UPR năm 2019 đang đến gần.

Tuy nhiên, ý kiến của Human Rights Watch chỉ hợp lý một nửa. Theo chúng tôi được biết, thì ở nhiều nước phương Tây, người chuẩn bị phạm tội cũng phải chịu trách nhiệm hình sự. Chẳng hạn, Bộ Luật Hình sự Canada quy định rằng nếu các bằng chứng cho thấy một người có động cơ phạm tội, đang chuẩn bị phương tiện phạm tội, và đang thực hiện dở hành vi phạm tội, thì người đó có thể bị kết án hình sự dù chưa gây án xong. Đây là một tiền lệ mà Việt Nam có thể tham khảo để cải thiện Bộ Luật Hình sự của mình, nhằm thỏa mãn các đòi hỏi của quốc tế.

Tuần trước, luật sư bào chữa Ngô Ngọc Trai đã gửi thư cho Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, đề để nghị đặc xá cho phạm nhân Trần Huỳnh Duy Thức theo quy định mới về đặc xá trong trường hợp đặc biệt. Ngày 19/07, Viện Kiểm sát đã hồi âm rằng việc này thuộc thẩm quyền của Chủ tịch nước, và hiện Chủ tịch nước chưa có yêu cầu lập hồ sơ đặc xá trong trường hợp đặc biệt. Khoảng 14h ngày 24/07, Ngô Ngọc Trai đăng tin này lên Facebook cá nhân, và kêu gọi cộng đồng mạng cùng vận động ân xá cho Trần Huỳnh Duy Thức [29]. Ngay trong ngày, gia đình ông Thức cùng các trang ủng hộ ông đã đồng loạt đăng lại bài này, và đài VOA tiếng Việt đã đưa tin về vụ việc [31].

Như vậy, chỉ nửa tháng sau khi Trần Huỳnh Duy Thức từ chối sang Đức tị nạn, luật sư của ông Thức đã xin đặc xá cho ông. Xem ra ông Thức không cứng như dư luận nghĩ.

Ngày 30/07/2018, Lê Đình Lượng sẽ ra tòa sơ thẩm với cáo buộc “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân. Từ ngày 23/07, tròn một tuần trước phiên tòa, một số đảng viên Việt Tân như Randong Soc, Lê Văn Sơn đã đồng loạt tuyên truyền về sự kiện [26][27]. Trong các bài viết, Việt Tân tuyên truyền rằng ông Lượng chỉ “chống Trung Quốc xâm lược”, chống tập đoàn Formosa gây ô nhiễm, chống bất công, tiêu cực ở địa phương của mình, chứ không làm gì sai; và chế độ chính trị của Việt Nam “luôn bách hại người yêu nước”.

Theo chúng tôi được biết, thì từ tháng 10/2016, Bộ Công an đã đưa đảng Việt Tân vào danh sách các tổ chức khủng bố chống Việt Nam. Đây là một quyết định hợp lý, vì Việt Tân không giấu mục tiêu lật đổ Nhà nước Việt Nam, và từng thực hiện nhiều hoạt động vũ trang cho mục tiêu đó. Ngày 12/03/2018, công an tỉnh Thanh Hóa đã phát lệnh truy nã đảng viên Việt Tân Lê Văn Sơn, do ông Sơn không chấp hành án quản chế tại địa phương. Chúng tôi cho rằng ông Lê Văn Sơn và đảng Việt Tân nên chấp hành tốt luật pháp Việt Nam, trước khi cố chứng minh rằng Lê Đình Lượng không phạm pháp.

Tuần qua, Diễn đàn Xã hội Dân sự và Phạm Đoan Trang chủ động tạo sóng truyền thông ca ngợi Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, nhân đợt tuyệt thực từ ngày 06/07 của Quỳnh.

Cụ thể, ngày 19/07, 144 thành viên và thân hữu của Diễn đàn Xã hội Dân sự đã viết một kiến nghị gửi Chủ tịch nước Trần Đại Quang, để xin đặc xá cho Đặng Văn Hiến và Nguyễn Ngọc Như Quỳnh [23]. Hiện nay, nhóm này vẫn tiếp tục kêu gọi cộng đồng mạng ký tên vào kiến nghị, bằng cách gửi thông tin cá nhân đến hộp thư haycuudangvanhien@gmail.com.

Ngày 24/07, Phạm Đoan Trang đã thay mặt Trịnh Kim Tiến và Lê Bảo Nhi phát động phong trào viết thư động viên Nguyễn Ngọc Như Quỳnh và Trần Thị Nga, phỏng theo một chương trình hằng năm của tổ chức Amnesty International [30]. Ngày 26/07, Đoan Trang giới thiệu phim “Mẹ vắng nhà” – bộ phim tài liệu mô tả đời sống khó khăn của gia đình Nguyễn Ngọc Như Quỳnh sau khi Quỳnh bị bắt [32].

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi cho rằng những người ủng hộ Nguyễn Ngọc Như Quỳnh nên tập trung đưa tin về các hoạt động của bà Quỳnh, thay vì đưa tin về hoàn cảnh éo le của gia đình bà, nhằm câu kéo sự thương hại của độc giả. Ngoài ra, nếu bà Quỳnh cũng muốn xin Chủ tịch nước đặc xá như Đặng Văn Hiến, bà nên nhận tội, xin khoan hồng và khai báo thành khẩn như ông Hiến.

Ngày 07/07/2018, khi đang đi xe khách từ Đà Nẵng đến TP.HCM, một nhóm gồm 4 đối tượng – là Huỳnh Đức Thanh Bình, Nguyễn Phương Minh, Trần Phi Long và Thomas Quốc Bảo – đã bị bắt để điều tra về tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Cùng ngày, cha của Huỳnh Đức Thanh Bình là Huỳnh Đức Thịnh cũng bị bắt. Trước khi bị bắt, nhóm của Bình đã liên tục nhắn tin để tường thuật tình hình chuyến đi cho Lê Mỹ Hạnh, tin nhắn cuối cùng được Bình gửi lúc 08h43’ ngày 07/07. Từ ngày 07/07, do mất liên lạc với nhóm của Bình, Hạnh đã đưa thông tin về vụ việc lên Facebook [22]. Từ ngày 21/07, Nguyễn Thiện Nhân (xưng là bạn của Huỳnh Đức Thanh Bình) bắt đầu đưa tin về vụ việc, dù trước đó im lặng [24]. Trong bài, Nhân viết rằng Bình “bị bắt vì chống Trung Quốc xâm lược”, chứ không có tội. Bài của Nhân được đăng lại trên trang Hội Sinh viên Nhân quyền (nghi do Nhân quản lý).

Rất tiếc, nhận xét của Nguyễn Thiện Nhân lại mâu thuẫn với những gì mà Huỳnh Đức Thanh Bình thể hiện trên trang Facebook cá nhân của mình. Qua hình đại diện và ảnh bìa của Bình, có thể thấy Bình là một thành phần chống Cộng cực đoan, kêu gọi lật đổ chế độ chính trị hiện nay để dựng lại chế độ Việt Nam Cộng hòa cũ. Như vậy, cơ quan điều tra có cơ sở khi nghi ngờ Bình “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”.

03

Vậy các sóng truyền thông của dư luận lề trái đã lên xuống thế nào trong tuần vừa qua? Theo biểu đồ Google Trends, các sóng truyền thông xoay quanh Luật An ninh Mạng và việc đình bản báo Tuổi Trẻ đã hết hot. Sóng truyền thông xoay quanh cuốn “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử” và vụ sửa điểm ở Hà Giang đã hạ nhiệt, nhưng chưa về mức bình thường. Và trong suốt tháng qua, cư dân mạng Việt Nam không hề có thêm hứng thú với vấn đề dân chủ đa đảng.

04

Chương trình Điểm tin Lề trái số 9 xin được kết thúc tại đây. Hẹn gặp lại các bạn trong bản tin tuần tới.

 

Chú thích:

[1] “Khoa học nên vào cuộc như thế nào” – Nguyễn Đình Cống (Bauxite Việt Nam), 22/07/2018

http://www.boxitvn.net/bai/55863

[2] “LỆNH TRÓI TAY NGƯỜI LÍNH” – Phạm Đình Trọng (Bauxite Việt Nam), 25/07/2018

http://www.boxitvn.net/bai/55912

[3] “Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: giai đoạn hai có gì lạ?” – BBC tiếng Việt, 25/07/2018

https://www.bbc.com/vietnamese/business-44956710

[4] “Truyền thông mạng và sự hình thành xã hội dân sự ở Việt Nam” – Hoàng Hưng, 06/2018

http://www.boxitvn.net/bai/55865

[5] “Hội thảo hè 2018: Việt Nam và trật tự thế giới mới II” – Viet Studies, 13/07/2018

http://hoithao.viet-studies.net/Hoithao2018.htm

[6] “Nhà thơ Hoàng Hưng: Xã hội dân sự VN trong mắt tôi” – Quốc Phương (BBC tiếng Việt), 22/07/2018

https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-44916181

[7] “Phỏng vấn nhà sáng lập mạng xã hội LivenGuide” – Tôn Phi (VNTB), 23/07/2018

https://d1s66ldlhegqs2.cloudfront.net/2018/07/vntb-phong-van-nha-sang-lap-mang-xa-hoi.html

[8] “Ý KIẾN CHUYÊN GIA KINH TẾ VŨ TRỌNG KHẢI VỀ ĐẶC KHU: MÔ HÌNH ĐẶC KHU KHÔNG CÒN PHÙ HỢP” – Vũ Trọng Khải (Lão Mà Chưa An), 24/07/2018, 05:13

https://www.facebook.com/1708796832547463/photos/a.1709950125765467.1073741828.1708796832547463/1765609083532904/?type=3

[9] “Thêm 10 người đi tù vì phản đối Đặc khu Kinh tế” – VOA tiếng Việt, 24/07/2018

https://www.voatiengviet.com/a/th%C3%AAm-10-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-%C4%91i-t%C3%B9-v%C3%AC-ph%E1%BA%A3n-%C4%91%E1%BB%91i-%C4%91%E1%BA%B7c-khu-kinh-t%E1%BA%BF-/4495376.html

[10] “RSF lên án Việt Nam đình bản báo Tuổi Trẻ” – VOA tiếng Việt, 19/07/2018

https://www.voatiengviet.com/a/rsf-len-an-viet-nam-dinh-ban-bao-tuoi-tre/4489588.html

[11] “Qua vụ Tuổi Trẻ, Việt Nam cảnh cáo báo chí?” – VOA tiếng Việt, 21/07/2018

https://www.voatiengviet.com/a/qua-v%E1%BB%A5-tu%E1%BB%95i-tr%E1%BA%BB-vi%E1%BB%87t-nam-c%E1%BA%A3nh-c%C3%A1o-b%C3%A1o-ch%C3%AD-/4491897.html

[12] “Ai là người xử báo Tuổi Trẻ” – Bùi Quang Vơm (Bauxite Việt Nam), 23/07/2018

http://www.boxitvn.net/bai/55877

[13] “Nhà giáo: Gian lận thi cử Hà Giang là bi kịch từ lỗi hệ thống” – VOA tiếng Việt, 17/07/2018

https://www.voatiengviet.com/a/nha-giao-gian-lan-thi-cu-ha-giang-la-bi-kich-tu-loi-he-thong/4486246.html

[14] “Vụ sửa điểm thi: Cây kim trong bọc đã lòi ra!” – RFA tiếng Việt, 19/07/2018

https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/why-high-school-exam-point-fixing-break-out-this-year-dt-07192018151758.html

[15] “BỘ TRƯỞNG PHÙNG XUÂN NHẠ HÃY DŨNG CẢM MỘT LẦN” – Nguyễn Ngọc Chu (FB cá nhân), 19/07/2018, 09:01

https://www.facebook.com/chu.nguyenngoc/posts/1377872259012867

[16] “HỌ NHÌN NHAU THẾ NÀO?” – Mạc Văn Trang (FB cá nhân), 20/07/2018, 07:30

https://www.facebook.com/macvan.trang/posts/1003711206464159

[17] “Gian lận thi cử và ‘cơn lũ’ lòng dân” – Phạm Quý Thọ (BBC tiếng Việt), 22/07/2018

https://www.bbc.com/vietnamese/forum-44916179

[18] “HẬU QUẢ CHÍNH TRỊ CỦA GIAN LẬN THI CỬ HÀ GIANG ” – Nguyễn Anh Tuấn (FB cá nhân), 23/07/2018, 09:05

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2250955058252708&set=a.527066403974924.138594.100000147078725&type=3

[19] “Tham nhũng tương lai” – Bạch Hoàn (FB cá nhân), 25/07/2018, 20:04

https://www.facebook.com/bachhoanvtv24/posts/2170456936534883

[20] “Cuba sẽ ‘khác hẳn 60 năm’ qua và không giống TQ” – BBC tiếng Việt, 24/07/2018

https://www.bbc.com/vietnamese/world-44923116

[21] “Thư ngỏ của nhà báo Kha Lương Ngãi gởi ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng” – Kha Lương Ngãi (Bauxite Việt Nam), 25/07/2018

http://www.boxitvn.net/bai/55908

[22] Tường thuật tình hình vụ bắt giữ nhóm Huỳnh Đức Thanh Bình – Lê Mỹ Hạnh (FB cá nhân), 07/07/2018

https://www.facebook.com/hongly.vo.35/posts/10156436669829520

https://www.facebook.com/SophieNMH/posts/2152537528094012

[23] Bản kiến nghị gửi Chủ tịch nước Trần Đại Quang, đề nghị đặc xá cho Đặng Văn Hiến và Nguyễn Ngọc Như Quỳnh – 19/07/2018

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1764263147000831&id=1708796832547463

[24] “Vài dòng về hai cha con vừa bị bắt: Huỳnh Đức Thịnh và Huỳnh Đức Thanh Bình” – Nguyễn Thiện Nhân (FB cá nhân), 21/07/2018, 14:54

https://www.facebook.com/nguyen.t.nhan.923/posts/1737631692938717

[25] “Việt Nam cần cải thiện thành tích nhân quyền tồi tệ” – RFA tiếng Việt, 23/07/2018

https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/vietnam-clean-up-abysmal-rights-record-07232018082339.html

[26] “CSVN, MỘT THỂ CHẾ LUÔN BÁCH HẠI NGƯỜI YÊU NƯỚC” – Rangdong Soc (FB cá nhân), 23/07/2018, 03:13

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1894029197331054&set=a.150248425042482.34751.100001719767957&type=3&ifg=1

[27] “Bạn có biết người đàn ông này bị chế độ cộng sản bắt giam và bỏ tù vì điều gì chưa?” – Lê Văn Sơn (FB cá nhân), 24/07/2018, 07:55

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=690632137951645&set=a.120197154995149.1073741827.100010145944986&type=3&ifg=1

[28] “HRW chỉ trích Việt Nam phớt lờ khuyến nghị của Liên Hiệp Quốc ” – VOA tiếng Việt, 24/07/2018

https://www.voatiengviet.com/a/hrw-ch%E1%BB%89-tr%C3%ADch-vi%E1%BB%87t-nam-ph%E1%BB%9Bt-l%E1%BB%9D-khuy%E1%BA%BFn-ngh%E1%BB%8B-c%E1%BB%A7a-li%C3%AAn-hi%E1%BB%87p-qu%E1%BB%91c/4495839.html

[29] “Trông đợi ở Chủ tịch nước Trần Đại Quang” – Ngô Ngọc Trai (FB cá nhân), 24/07/2018, 13:54

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1195524880587972&set=a.537828296357637.1073741829.100003914154408&type=3

[30] Status phát động phong trào viết thư cho Nguyễn Ngọc Như Quỳnh và Trần Thị Nga – Phạm Đoan Trang (FB cá nhân), 24/07/2018, 16:51

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10156840011018322&set=a.302988698321.146913.641613321&type=3

[31] “Viện KS: ‘chưa có chủ trương đặc xá’ liên quan đến ông Thức ” – VOA tiếng Việt, 24/07/2018

https://www.voatiengviet.com/a/vien-kiem-sat-chua-co-chu-truong-dac-xe-lien-quan-den-ong-thuc/4497657.html

[32] Status giới thiệu bộ phim “Mẹ vắng nhà” – Phạm Đoan Trang (FB cá nhân), 26/07/2018, 23:09

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10156845819703322&set=a.302988698321.146913.641613321&type=3

 

 

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author