Điểm tin lề trái số 12 (19/08/2018): Tinh thần chiến đấu của một tang gia

Điểm tin lề trái số 12 (19/08/2018): Tinh thần chiến đấu của một tang gia

 

Chào các bạn. Đây là chương trình Điểm tin Lề trái số 12, phát sóng vào ngày Chủ nhật, 19 tháng 8 năm 2018. Như thông lệ, chúng tôi sẽ điểm lại những sóng truyền thông lề trái hot nhất trong tuần này. Với mỗi sóng, chúng tôi sẽ chỉ ra những sự thật thú vị mà các bạn chưa chú ý.

Sóng truyền thông số 1:
Giả vờ chống Trung Quốc để chống Cộng

Trong tuần qua, các hoạt động tuyên truyền theo hướng này chủ yếu xoay quanh ba vấn đề, là cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung, tấm vé song ngữ Việt – Trung của dự án đường sắt cao tốc Cát Linh – Hà Đông, và cuộc tranh cãi quanh cuốn “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử”.
Trong thời gian gần đây, có một số biểu hiện cho thấy Trung Quốc đang chịu nhiều thiệt hại từ cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung. Chẳng hạn, số liệu do Cục Thống kê Trung Quốc công bố hôm 31/07 cho thấy các hoạt động mậu dịch của nước này đã giảm rõ rệt trong tháng 7. Ngày 03/08, sau khi thị trường chứng khoán Trung Quốc mất 27% giá trị, Nhật Bản đã thay thế Trung Quốc để trở lại làm thị trường chứng khoán lớn thứ 2 thế giới sau 4 năm.
Nhân đó, đầu tuần qua, trang Bauxite Việt Nam (thân Diễn đàn Xã hội Dân sự) đã sưu tập và đăng lại một lượng lớn các bài bình luận rằng Trung Quốc đã thua trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung, để tạo hiệu ứng tuyên truyền một chiều, lặp đi lặp lại, nhằm định hướng dư luận. Để chứng minh thế thua của Trung Quốc, các bài này đưa ra 2 lý do. Một, là khi Trung Quốc công khai tuyên bố tham vọng thay đổi trật tự thế giới, nước này đã thách thức Mỹ, dù vẫn lệ thuộc vào thị trường và công nghệ của Mỹ một cách nặng nề. Hai, là Trung Quốc đã tự cô lập mình vì tham lam, trịch thượng với các nước nhỏ, và vì không phản ứng kịp khi Mỹ thay đổi quan hệ ngoại giao với EU, Nga và Triều Tiên. Cùng lúc đó, trang này cũng đăng bài của Nguyễn Quang Dy [11], và đăng lại bài của Trương Nhân Tuấn [12], chứa kết luận rằng Việt Nam nên chủ động thay đổi thể chế chính trị để “thoát Trung”, theo Âu – Mỹ nhân tình thế vừa nêu.
Sau khi đọc các bài này, chúng tôi thấy trang Bauxite Việt Nam đang nhìn nhận tình hình bằng thái độ quá hấp tấp và cơ hội. Khi cuộc chiến thương mại Smoot-Hawley mới diễn ra được 1 tháng, không ai có thể dự đoán rằng nó sẽ góp phần gây ra Chiến tranh Thế giới thứ 2, khiến 70 triệu người chết, trật tự thế giới thay đổi và Việt Nam được độc lập khỏi Pháp. Tương tự, vì cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung mới diễn ra được 1 tháng, còn quá sớm để chúng ta phỏng đoán các diễn biến và kết quả của cuộc chiến này. Khả năng đoán đúng càng thấp hơn vì thế giới ngày nay đã phức tạp và có nhiều biến số hơn nhiều so với 90 năm trước. Do đó, thay vì vội vàng đặt Tổ quốc vào một canh bạc, người Việt Nam nên tập trung bảo vệ thị trường nội địa, bảo vệ an ninh quốc gia, và bình tĩnh theo dõi tình hình. Nếu Việt Nam vội vàng và công khai chọn phe, thì dù bên nào thắng trong cuộc chiến này, nước ta cũng sẽ bị cuốn vào một vụ đánh nhau không phải của mình, và trở thành nơi hứng chịu cả các đòn trừng phạt ngoại giao, thương mại, quân sự; lẫn những ảo tưởng chính trị từ hệ thống tuyên truyền của Mỹ và Trung Quốc.
Thêm nữa, cũng cần nhớ rằng chiến tranh thương mại Mỹ – Trung có thể trì hoãn tham vọng bá chủ của Trung Quốc, chứ không thể làm nước Trung Quốc sụp đổ. Dù chuyện gì xảy ra trong chiến tranh, thì sau khi cuộc chiến kết thúc, Việt Nam sẽ vẫn phải chung sống với nước láng giềng khổng lồ là Trung Quốc. Nếu Việt Nam giữ thế trung lập về mặt ngoại giao trong chiến tranh thương mại, thì sau cuộc chiến, nước ta sẽ vẫn giao thương với cả Mỹ lẫn Trung Quốc trên tinh thần hai bên cùng có lợi. Còn nếu Việt Nam ngả về Mỹ trong chiến tranh thương mại, thì sau cuộc chiến, hoặc Trung Quốc sẽ quyết tâm thôn tính Việt Nam bằng vũ lực hoặc quyền lực mềm, hoặc Việt Nam sẽ trở thành tiền đồn chống Trung Quốc của Mỹ, và hoàn toàn lệ thuộc vào Mỹ để tồn tại trước Trung Quốc.
Sau cùng, cần nhớ rằng thể chế chính trị của nước Việt Nam tồn tại để phục vụ người dân Việt Nam, chứ không phải để chạy theo các nhu cầu thời sự. Các thay đổi bên trong nền chính trị Việt Nam nên xuất phát từ quyết định của người dân Việt Nam, thay vì từ một cuộc xung đột nhất thời giữa Mỹ và Trung Quốc.
Trong tuần qua, dư luận bài Trung Quốc cực đoan cũng khai thác các vấn đề của dự án đường sắt cao tốc Cát Linh – Hà Đông. Năm 2010, dự án này đã được khởi công với tổng kinh phí 886 triệu USD, trong đó có 419 triệu USD là vốn vay ODA của Trung Quốc. Do vốn ODA đặt điều kiện rằng các nhà thầu tư vấn, thi công, cung cấp vật liệu thiết bị phải chủ yếu đến từ quốc gia cho vay, Việt Nam phải chọn Tập đoàn Cục 6 Đường sắt Trung Quốc làm tổng thầu của dự án này, dù doanh nghiệp này được xem là “rất kém”. Khi quá trình thi công đã sắp hoàn tất, ngày 11/08/2018, doanh nghiệp tổng thầu đã tổ chức cho 200 người, trong đó có 40 người Trung Quốc, tham gia một buổi chạy thử tàu. Những người tham gia được phát một tấm thẻ lên tàu được viết bằng song ngữ Việt – Trung, trong đó tiếng Trung được in bên trên tiếng Việt. Ngay trong ngày 11/08, một người chưa rõ danh tính đã chụp ảnh tấm thẻ lên tàu này và đăng lên mạng xã hội Facebook [13]. Cộng đồng mạng nhanh chóng phát tán bức ảnh, và bình luận rằng hiện tượng này gây hại đến “chủ quyền quốc gia, tự hào và tự tôn dân tộc” của Việt Nam.

Nguyên bản ảnh chụp tấm "thẻ lên tàu" bằng song ngữ Việt - Trung

Nguyên bản ảnh chụp tấm “thẻ lên tàu” bằng song ngữ Việt – Trung

Hôm sau, ngày 12/08, các báo chính thống đã đưa tin một cách khá đầy đủ về vụ việc. Hầu hết các báo đều đăng lời giải thích của Ban Quản lý Dự án Đường sắt và doanh nghiệp tổng thầu, rằng vì dự án đường sắt cao tốc Cát Linh – Hà Đông vẫn đang trong giai đoạn thi công, tổng thầu đã dùng các thẻ lên tàu và biển hướng dẫn bằng song ngữ Việt – Trung, để cho công nhân Trung Quốc dễ đọc. Tổng thầu khẳng định rằng tấm thẻ lên tàu này chỉ có giá trị sử dụng trong ngày, và chỉ lưu hành trong nội bộ dự án. Ngoài ra, trong cuộc họp với Ban Quản lý Dự án Đường sắt, tổng thầu đã nhận trách nhiệm về sự việc và cam kết không tái diễn.
Bên cạnh đó, một số báo chính thống, như Diễn đàn Doanh nghiệp, cũng đăng một ý kiến phê bình có phần hợp lý. Theo đó, nhà thầu Trung quốc đã vi phạm quy định của Việt Nam, rằng trong các văn bản song ngữ ở Việt Nam, tiếng nước ngoài phải được viết bên dưới tiếng sở tại.
Tuy nhiên, sau thời điểm đó, nhiều tổ chức và cá nhân chống đối vẫn tiếp tục lợi dụng sự kiện này để khơi dậy tâm lý bài Trung cực đoan, nhằm tuyên truyền chống Đảng và Nhà nước. Chẳng hạn, ngày 14/08, Bùi Thanh Hiếu nói với VOA tiếng Việt rằng tấm “thẻ lên tàu” song ngữ này nằm trong “một đường lối rõ ràng” để “luyện cho người dân Việt Nam cái phản xạ là quen với sự xuất hiện của người Trung Quốc, quen với sự làm chủ của người Trung Quốc”, chứ không đến từ sự vô ý hay cẩu thả. Hiếu cũng nói rằng qua việc Nhà nước Việt Nam đồng ý để người Trung Quốc đi thử và lái thử tàu, và chỉ “lên tiếng lấy lệ” trước vụ việc, có thể thấy Nhà nước đang “tiếp tay bán nước, đồng lõa thôn tính văn hóa Việt Nam, đồng hóa để cho Trung Quốc nó đô hộ Việt Nam” [14].
Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi xin đưa ra 2 ý kiến.
Thứ nhất, nhà thầu Trung Quốc hoàn toàn có quyền in các văn bản song ngữ Việt – Trung để sử dụng trong nội bộ công ty và dự án của mình. Tuy nhiên, khi nhà thầu in dòng chữ tiếng Trung cao hơn, và to bằng dòng chữ tiếng Việt trong tấm “thẻ lên tàu”, họ đã vi phạm các quy định của Việt Nam về sử dụng văn bản song ngữ. Vì thế, báo chí chính thống Việt Nam đã hành xử hợp lý khi đưa tin một cách đầy đủ và đa chiều về vụ việc, đồng thời có đối chiếu đến các quy định của luật pháp Việt Nam. Ban Quản lý Dự án và nhà thầu cũng hành xử một cách hợp lý khi tiến hành họp kiểm điểm ngay trong ngày 12/08, đồng thời nhận trách nhiệm về vụ việc và cam kết không tái phạm.
Thứ hai, khi Bùi Thanh Hiếu tuyên truyền rằng tấm “thẻ lên tàu” song ngữ này nằm trong “một đường lối rõ ràng” để “luyện cho người dân Việt Nam cái phản xạ là quen với sự xuất hiện của người Trung Quốc, quen với sự làm chủ của người Trung Quốc”, ông Hiếu có dấu hiệu hoang tưởng. Không thể nói rằng Trung Quốc định dùng tấm “thẻ lên tàu” song ngữ để chiếm Việt Nam, vì trên thẻ có dòng chữ ghi rõ rằng thẻ chỉ lưu hành nội bộ, và chỉ có giá trị trong ngày 11/08. Không thể nói rằng Nhà nước Việt Nam chỉ “lên tiếng lấy lệ”, vì các báo chính thống đều đồng loạt chỉ ra sai phạm của nhà thầu Trung Quốc trong vụ việc, và nhà thầu đã phải nhận lỗi ngay trong ngày hôm sau. Không thể nói rằng Nhà nước đang “tiếp tay bán nước” khi cho phép người Trung Quốc đi thử và lái thử tàu, vì dự án này vốn được tiến hành bởi một nhà thầu Trung Quốc, và số người Trung Quốc tham gia đi thử tàu đều là nhân viên của dự án. Thêm nữa, số nhân viên Trung quốc đó cũng chỉ chiếm 1/5 số người đi thử tàu. Ngoài ra, dù biển hiệu trong các khu Chinatown ở Mỹ đều đặt tiếng Trung Quốc cao hơn và to hơn tiếng Anh, chưa có ai buộc tội chính quyền Mỹ “tiếp tay bán nước cho Trung Quốc” chỉ vì mấy tấm biển đó.
Ngoài khuynh hướng võ đoán mà Bùi Thanh Hiếu đại diện, cũng có một số cá nhân bất mãn công kích dự án đường sắt Cát Linh – Hà Đông và sự liên quan của Trung Quốc bằng những lập luận chặt chẽ hơn. Chẳng hạn, ngày 15/08, Nguyễn Tiến Tường (phóng viên trang Vietnam Finance) đã viết trên Facebook cá nhân rằng với tốc độ 35 km/h, đường sắt Cát Linh – Hà Đông sẽ không thể thay thế xe bus trong giao thông đô thị. Dù vậy, dự án này quá lãng phí, khi nó đắt ngang đường sắt ngầm dù là đường sắt trên không, và tốn 1 nhân sự để duy trì mỗi 20 mét đường. Ngoài ra, với quy hoạch hiện nay, Hà Nội sẽ mất 50 năm để xây và sửa dần 8 tuyến Metro, rồi tiếp tục bỏ tiền để ngầm hóa chúng ngay sau đó. Trong khi đó, Trung Quốc đã có tuyến tàu điện ngầm Bắc Kinh từ 50 năm trước; đang có 900km đường tàu điện ngầm ở Bắc Kinh, 672km đường tàu điện ngầm ở Thượng Hải; và đang có 3 đô thị dùng hệ thống tàu điện ngầm không người lái, vận hành tự động. Bằng các số liệu trên, Nguyễn Tiến Tường ám chỉ rằng Trung Quốc đang cố tình thải công nghệ lạc hậu sang Việt Nam, để Việt Nam chỉ có thể “đuổi bắt quá khứ của Trung Quốc” [15][16].
Không thể phủ nhận những hạn chế của dự án đường sắt Cát Linh – Hà Đông mà Nguyễn Tiến Tường đã phản ánh. Cũng không thể phủ nhận một thực tế rằng Trung Quốc đang “thải” công nghệ lạc hậu sang Việt Nam. Tuy nhiên, hiện tượng này không chỉ đến từ chính sách của Trung Quốc, mà còn đến từ lòng hám lợi của người Việt Nam. Vì vậy, thay vì giải quyết vấn đề bằng một phong trào bài Trung cực đoan, như Nguyễn Tiến Tường đề nghị, sẽ tốt hơn nếu Việt Nam chủ động nâng cao các hệ tiêu chuẩn chất lượng đối với hàng hóa và đầu tư trên thị trường, để ngăn chặn hàng hóa và luồng đầu tư kém chất lượng từ mọi quốc gia, chứ không chỉ Trung Quốc.
Tuần qua, công ty Trí Việt đã phỏng vấn Chuẩn Đô đốc Lê Kế Lâm, cựu Phó Tham Mưu Trưởng kiêm Trưởng Phòng Tác chiến Quân chủng Hải quân Việt Nam giai đoạn 1988, về một số vấn đề liên quan đến cuốn sách “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử”. Bản video của cuộc phỏng vấn được cựu binh Phan Trí Đỉnh đăng lên Facebook cá nhân vào ngày 14/08 [17], còn bản bóc băng được ông Nguyễn Văn Phước (chủ công ty Trí Việt) đăng lên Facebook cá nhân vào ngày 15/08 [18].
Trong cuộc phỏng vấn dài 5 phần này, công ty Trí Việt đã hỏi ông Lâm về các diễn biến của trận Gạc Ma, lý do Việt Nam “im lặng suốt một thời gian dài” về trận đánh này, và quan điểm của ông Lâm về việc nhóm tướng Hoàng Kiền đòi thu hồi, cấm xuất bản cuốn sách. Từ đầu cuộc phỏng vấn, ông Lê Kế Lâm nhiều lần nói rõ rằng trước trận Gạc Ma năm 1988, hải quân Việt Nam “đã có kế hoạch tác chiến bảo vệ Trường Sa”, với “tinh thần sẵn sàng chiến đấu ở mức cao”. Dù vậy, khi đặt câu hỏi cho ông Lâm, công ty Trí Việt vẫn nói chệch ý ông thành “hải quân Việt Nam không có kế hoạch tác chiến, nên không cử tàu chiến hộ tống tàu vận tải ra đảo”, khiến “cuộc thảm sát Gạc Ma” xảy ra; làm ông Lâm phải nhắc lại nguyên văn lời mình để đính chính. Nhìn chung, khi trả lời phỏng vấn, ông Lâm không có dấu hiệu vi phạm pháp luật, và đã giữ thái độ ôn hòa.
Như vậy, Chuẩn Đô đốc Lê Kế Lâm đã khẳng định rằng Nhà nước Việt Nam “có kế hoạch tác chiến bảo vệ Trường Sa”, với “tinh thần sẵn sàng chiến đấu ở mức cao” trong năm 1988. Lời khẳng định này đã bác bỏ quan điểm của nhiều bài viêt trên trang Bauxite Việt Nam, rằng khi không điều tàu chiến đến yểm hộ tàu vận tải ở bãi đá Gạc Ma, Nhà nước Việt Nam đã định “dâng đất cho Trung Quốc”.
Ngoài ra, diễn biến của cuộc phỏng vấn cũng cho thấy công ty Trí Việt chia sẻ quan điểm trên của trang Bauxite Việt Nam, và muốn mượn miệng ông Lê Kế Lâm để tuyên truyền nó.
Trong phần còn lại của tuần, dư luận về cuốn “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử” chủ yếu xoay quanh cuộc cãi nhau qua lại trên Facebook giữa nhóm Nguyễn Văn Phước, Phan Trí Đỉnh với nhóm của tướng Hoàng Kiền. Ngày 16/08 vừa qua, ông Hoàng Kiền đã cùng 4 vị tướng khác, là Nguyễn Thanh Tuấn, Võ Tiến Trung, Trần Phước Tới, Nguyễn Quy Nhơn, lên tiếng đòi thu hồi và tiêu hủy cuốn sách “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử”. Trong nhóm 5 người này, ông Nguyễn Thanh Tuấn, nguyên cục trưởng Cục Tuyên huấn của Quân đội Nhân dân Việt Nam, cũng từng viết một bài đòi thu hồi và tiêu hủy cuốn sách, đăng trên Tạp chí Văn nghệ TP.HCM.
Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi tin rằng trước mắt, nhóm của tướng Hoàng Kiền nên biên soạn một cuốn sách mới về trận Gạc Ma, sao cho chính xác, đầy đủ và tuân thủ phương pháp khoa học hơn. Khi đã có một cuốn sách chất lượng cao như vậy, thì dù cuốn sách chất lượng thấp của công ty Trí Việt có bị thu hồi và tiêu hủy hay không, nó cũng sẽ bị quên lãng. Ngoài ra, cuốn sách mới cũng sẽ đáp ứng đầy đủ tình cảm, nguyện vọng của những quân nhân đang lưu luyến cuốn “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử”, như các cựu binh Gạc Ma và ông Lê Kế Lâm, giúp họ không bị trang Bauxite Việt Nam và công ty Trí Việt lợi dụng để tuyên truyền. Và khi Việt Nam có một cuốn sách hoàn chỉnh hơn về trận Gạc Ma, không ai có thể tuyên truyền rằng chủ đề Gạc Ma đang bị cấm đoán.

Sóng truyền thông số 2:
Biểu tình, biểu tình nữa, biểu tình mãi

Trong buổi chất vấn tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào ngày 13/08, ông Đinh Duy Vượt, Phó Trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Gia Lai, đã hỏi Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm về “nguyên nhân và giải pháp” của tình trạng các đối tượng chống đối “lợi dụng các sự kiện như Formosa, dự luật Đặc khu, Luật An ninh mạng… để kích động người dân đập phá trụ sở cơ quan công quyền ở một số địa phương”. Trong phần trả lời của Bộ trưởng Tô Lâm, có một đoạn nói rằng cơ quan “Công an đã phát hiện nhiều đối tượng hình sự, nghiện ma túy (có cả đối tượng nhiễm HIV), với tâm lý “sống ảo”, thích được thể hiện và được thuê mướn tham gia biểu tình”; và một đoạn khác nói rằng ngành Công an sẽ “có các phương án phòng chống biểu tình, bạo loạn, khủng bố theo phương châm 4 tại chỗ”. Hôm sau, 14/08, một số tổ chức, cá nhân chống đối đã đồng loạt công kích hai phát ngôn này của ông Lâm.
Cụ thể, BBC tiếng Việt đăng lại lời bình luận trên trang Facebook cá nhân của 3 đối tượng chống đối, là Linh Hoang Vu, Chi Trần và Nguyễn Vũ Bình, và tuyên bố rằng chúng đại diện cho quan điểm của “dư luận mạng xã hội” [19]. Trong đó, Linh Hoang Vu chê lực lượng công an “không tìm ra ai là người cung cấp tiền cho các phần tử đi biểu tình, Chi Trần nói Bộ trưởng Tô Lâm “khốn nạn” khi đã “mạt sát, vu khống” người nhiễm HIV, còn Nguyễn Vũ Bình nói những người “gây rối biểu tình” mới là “tội phạm hình sự”.
Cùng ngày 14/08, bút danh Quỳnh Vi viết trên trang Luật khoa Tạp chí rằng “Bộ trưởng Tô Lâm đòi ‘phòng chống biểu tình’ là đi ngược lại Luật Nhân quyền quốc tế” [20]. Khi tuyên truyền như vậy, Quỳnh Vi đã bỏ qua một thực tế rằng trong phần chất vấn Bộ trưởng Tô Lâm, cả người hỏi lẫn người trả lời đều nói về tình trạng “biểu tình, bạo loạn, khủng bố” để” đập phá trụ sở cơ quan công quyền ở một số địa phương”, chứ không nói về những cuộc biểu tình ôn hòa và không có dấu hiệu vi phạm luật pháp. Ngoài ra, khi đem những người bị khởi tố sau cuộc biểu tình ngày 10/06/2018 ra làm ví dụ, Vi cũng không đề cập đến hành vi chặn đường Quốc lộ, hoặc đập phá cơ quan công quyền của những người này. Dù vậy, bài của Quỳnh Vi vẫn được nhiều website chống đối đăng lại.
Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi xin đưa ra 3 nhận xét.
Thứ nhất, nếu nhìn lại, chúng ta sẽ thấy tất cả những người bị bắt giữ và khởi tố hình sự sau cuộc biểu tình ngày 10/06 đều không phải là người biểu tình ôn hòa. 20 công nhân ở Đồng Nai đã có hành vi chặn quốc lộ, gây ách tắc giao thông, còn nhóm bạo động ở Bình Thuận đã đốt phá trụ sở Ủy ban Nhân dân tỉnh và tấn công cảnh sát bằng bom xăng và gạch đá. Họ xứng đáng bị truy tố về tội “Gây rối trật tự công cộng”, với hành vi “Gây cản trở giao thông nghiêm trọng” và “Dùng vũ khí, hung khí hoặc có hành vi phá phách”, được quy định tại Khoản 2 Điều 318 Bộ Luật Hình sự 2015. Luật Nhân quyền quốc tế bảo vệ các hoạt động biểu tình ôn hòa và hợp pháp, chứ không bảo vệ các hoạt động bạo loạn vừa nêu. Vì vậy, không thể đánh đồng biểu tình với bạo loạn, để tuyên truyền rằng Việt Nam đang vi phạm Luật Nhân quyền quốc tế.
Thứ hai, Luật khoa Tạp chí và BBC tiếng Việt đã vi phạm các nguyên tắc nghiệp vụ báo chí khi đưa tin về vụ việc này. Cụ thể, Luật khoa Tạp chí đã đăng một nửa sự thật để đánh lừa độc giả, khi họ lờ đi một thực tế rằng trong phần chất vấn Bộ trưởng Tô Lâm, cả người hỏi lẫn người đáp đều nhắc đến các đối tượng biểu tình bạo loạn, thay vì những người biểu tình ôn hòa và hợp pháp. BBC tiếng Việt đã đưa tin thiên vị, khi họ đánh đồng 3 nhà chống Cộng với “quan điểm của dư luận mạng xã hội”, dù trên mạng xã hội có rất nhiều chính kiến khác nhau.
Thứ ba, Bộ trưởng Tô Lâm chỉ nói rằng nhiều đối tượng từng phạm tội hình sự, nghiện ma túy đã tham gia bạo động để được nhận tiền, chứ không nói rằng mọi người biểu tình ngày 10/06 đều có các đặc điểm vừa nêu. Nếu giới chống Cộng nghi ngờ thông tin ông Lâm đưa ra, họ chỉ cần đề nghị Bộ Công an công khai hồ sơ tội phạm của các đối tượng bạo động vừa bị khởi tố. Thêm nữa, họ không nên xem phát ngôn của ông Lâm như một sự xúc phạm, vì việc có tiền án hình sự, nghiện ma túy hoặc nhận tiền nước ngoài là chuyện bình thường trong phong trào chống Cộng Việt Nam. Chẳng hạn, biểu tình viên Bùi Thanh Hiếu luôn thừa nhận rằng mình từng kiếm sống bằng nghề “cờ bạc”, “trộm cắp”, “đâm thuê chém mướn”, “đòi nợ thuê”. Biểu tình viên Bùi Kim Oanh, chị gái Hiếu, từng làm chủ một ổ mại dâm và từng nghiện ma túy. Biểu tình viên Trần Phương Yến, thành viên nhóm Chấn hưng Nước Việt, từng là gái mại dâm trong ổ của Oanh và từng nghiện ma túy. Trong khi đó, Hoàng Thị Hồng Thái thường công khai phát tiền cho dân khiếu kiện đi biểu tình, và quay cảnh đó đăng lên Facebook. Vì 4 biểu tình viên vừa kể đều đang giữ vị trí quan trọng trong phong trào chống Cộng Việt Nam, phong trào nên coi phát ngôn của ông Tô Lâm như một điều bình thường, thay vì phản ứng thái quá.

Bản kiểm điểm của Trần Phương Yến khi đi cai nghiện ma túy vào năm 2011

Bản kiểm điểm của Trần Phương Yến khi đi cai nghiện ma túy vào năm 2011

Ngoài ra, trong tuần qua, lời kêu gọi “tổng biểu tình” vào ngày 02/09 vẫn chỉ xuất hiện trên các kênh video cá nhân, thay vì website của các tổ chức có quy củ. Tân Thái, nick Facebook đầu tiên kêu gọi biểu tình, đã đề nghị đổi ngày biểu tình sang 04/09, và việc này có thể ảnh hưởng nặng đến khả năng phối hợp hành động của những người hưởng ứng.

Sóng truyền thông số 3:
Phản đối dự luật Đặc khu Kinh tế

Cuối tháng 07/2018, báo chí chính thống đưa tin rằng Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận về dự luật Đặc khu Kinh tế trong phiên họp kéo dài từ ngày 8 đến 13/08/2018. Đáp lại, 3 tổ chức chống đối là Diễn đàn Xã hội Dân sự, Luật khoa Tạp chí và Hội Nhà báo Độc lập đã tăng cường các hoạt động tuyên truyền để phản đối dự luật này trong suốt tuần đầu tiên của tháng 8. Giữa lúc đó, vào ngày 04/08, Ủy ban Thường vụ Quốc hội bất ngờ thông báo rằng Quốc hội chưa thảo luận về dự luật Đặc khu Kinh tế trong kỳ họp tháng 8, và đang “cân nhắc lại” dự luật này “một cách thận trọng”, dựa trên “kết quả quá trình tiếp thu ý kiến nhân dân, tiếp thu ý kiến cử tri”.  Ngoài ra, Quốc hội cũng không có kế hoạch tái xét dự luật này trong hai kỳ họp tháng 9 và tháng 10. Do biến cố này, dù các tổ chức chống đối vẫn tiếp tục tổng hợp các ý kiến phản đối dự luật như trong tuần đầu tháng 8, họ đã bổ sung thêm hai hướng tuyên truyền mới. Một, là tuyên truyền rằng dự luật Đặc khu Kinh tế có khả năng sẽ bị bãi bỏ, do Nhà nước “sợ” làn sóng biểu tình “của nhân dân”, cùng nguy cơ “đảo chính” mà nó tạo ra. Hai, là khơi lại tâm lý bài Trung Quốc cực đoan, để lấy nó làm ngọn cờ tuyên truyền chính.
Cụ thể, trong tuần qua, ba gương mặt chống Cộng cực đoan là Phạm Trần [21], Phạm Chí Dũng [22] và Bùi Quang Vơm [23] đã tuyên truyền rằng dự luật Đặc khu Kinh tế có khả năng sẽ bị bãi bỏ. Bài của Phạm Trần đăng trên trang Đối thoại Online vào ngày 09/08, còn bài của Dũng và Vơm đều đăng trên trang Bauxite Việt Nam vào ngày 12 và 13/08 (thay vì trên Việt Nam Thời báo của Dũng). Trong cả 3 bài này, các tác giả đều dự đoán rằng Quốc hội sẽ “bãi bỏ” dự luật Đặc khu Kinh tế, do “sợ” làn sóng phản đối và phong trào biểu tình “chống Trung Quốc” “của nhân dân”. Để chứng minh, Phạm Chí Dũng viết rằng vì Quốc hội từng đồng ý sửa Luật Bảo hiểm Xã hội mới khi 90 nghìn công nhân TP.HCM đình công để phản đối luật hồi năm 2015, dự luật Đặc khu Kinh tế cũng có thể có số phận tương tự.
Ngoài ra, Phạm Chí Dũng cũng viết rằng có một nguyên nhân khác khiến dự luật Đặc khu kinh tế bị hoãn, là “nội bộ Đảng” đang “sợ lẫn nhau” trước những hệ lụy từ dự luật. Trong khi đó, Bùi Quang Vơm đề cập đến nguy cơ “đảo chính, cướp chính quyền” mà các cuộc biểu tình phản đối dự luật tạo ra. Cả Dũng lẫn Vơm đều không đưa ra bằng chứng để chứng minh những phỏng đoán này.
Cả bài của Trần, Dũng và Vơm đều dùng tâm lý bài Trung Quốc cực đoan làm ngọn cờ tuyên truyền. Trong cùng khuynh hướng này, ngày 14/08, Nguyễn Ngọc Chu viết trên trang Bauxite Việt Nam rằng nếu người nước ngoài được miễn giấy phép lao động khi làm việc dưới 90 ngày liên tiếp, và không quá 180 ngày/năm ở các đặc khu, thì “người Trung Quốc sẽ quanh năm suốt tháng ở các đặc khu mà Việt Nam không làm gì được”, và các đặc khu sẽ biến thành “nhượng địa” cho Trung Quốc [24]. Ngoài ra, Nguyễn Ngọc Chu cũng dự đoán rằng Trung Quốc sẽ tiến hành các “hoạt động quân sự bí mật”, “xây cả hầm chứa tên lửa mang đầu đạn hạt nhân” ở ba đặc khu kinh tế, để chiếm Việt Nam.
Nhìn một cách tổng thể, khi các cây bút trên đồng loạt dự đoán rằng phong trào biểu tình, phong trào viết bài phản đối sẽ khiến dự luật Đặc khu Kinh tế bị bãi bỏ, có thể họ đang tìm cách tiếp thêm hy vọng và cảm giác thắng lợi giai đoạn, để động viên các phong trào này. Còn khi đánh đồng phong trào biểu tình của một bộ phận người dân, trong một giai đoạn ngắn ngủi với ý chí của “nhân dân” và “dân tộc”, họ đang muốn phóng đại quy mô và tính chính danh của phong trào biểu tình, và hạ thấp tính chính danh của nhà nước.
Trong tuần qua, hầu hết các bài viết thuộc hướng tuyên truyền này đã được gửi đến trang Bauxite Việt Nam, dù người biên tập trang tỏ ra chưa đồng ý với dự đoán rằng dự luật Đặc khu Kinh tế sẽ bị bãi bỏ. Trong khi đó, trang Luật khoa Tạp chí chưa có bài mới về dự luật Đặc khu Kinh tế trong suốt tuần qua.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết 2 ông Phạm Trần và Bùi Quang Vơm đang tị nạn ở nước ngoài. Trong khi đó, Phạm Chí Dũng đang sống bằng tiền tài trợ mà nước ngoài gửi cho trang Việt Nam Thời báo. Khi đang thiếu độc lập về mặt chính trị và tài chính như vậy, 3 ông Trần, Vơm, Dũng không nên rao giảng về độc lập, và không nên đại diện cho “nhân dân” hoặc “dân tộc” Việt Nam để phát ngôn.
Ngoài ra, các ông cũng không nên đánh đồng những người phản biện dự luật Đặc khu Kinh tế một cách khoa học và hợp pháp với những người lợi dụng vấn đề này để khơi dậy tâm lý bài Trung cực đoan, nhằm kêu gọi biểu tình, bạo loạn, hoặc kêu gọi lật đổ thể chế.

Sóng truyền thông số 4:
Lợi dụng cái chết của Bùi Tín và Tô Hải để tuyên truyền chống chế độ
theo chiến lược “tự diễn biến hòa bình, tự chuyển hóa”

Ngày 11/08/2018, hai ông Bùi Tín và Tô Hải đã đồng loạt chết do bệnh, mỗi người hưởng thọ 91 tuổi. Dù Bùi Tín từng là Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam và Phó Tổng Biên tập báo Thanh Niên, từ tháng 09/1990, ông đã trốn sang Pháp để tị nạn chính trị và hoạt động chống chế độ. Dù Tô Hải từng là một nhạc sĩ của dòng nhạc cách mạng Việt Nam, năm 2007, ông đã viết cuốn “Hồi ký của một thằng hèn”, có nội dung tuyên truyền chống chế độ, và gửi in ở Mỹ. Như vậy, cả Bùi Tín lẫn Tô Hải đều là người từng tham gia và có công với bộ máy chính trị, nhưng đã chuyển sang tuyên truyền chống chế độ. Vì vậy, trong suốt tuần qua, nhiều tổ chức và cá nhân đã đồng loạt lợi dụng việc đưa tin về cái chết có phần trùng hợp của Bùi Tín và Tô Hải để tuyên truyền chống đối. Các hoạt động tuyên truyền đó đều tập trung truyền tải một thông điệp, rằng vì các “công thần” như Bùi Tín và Tô Hải đã quay sang chống chế độ, lời kể của họ về chế độ là đáng tin, và chế độ đang không có tính chính danh. Có thể xem thông điệp này như một phần của chiến lược “tự diễn biến hòa bình, tự chuyển hóa” mà các chính phủ phương Tây và các tổ chức chống đối đang áp dụng.
Cụ thể, trong suốt tuần qua, các tổ chức, cá nhân chống đối đã đồng loạt giới thiệu các tài liệu tuyên truyền và hồi ký của Bùi Tín và Tô Hải – như “Hồi ký của một thằng hèn”, “Hoa xuyên tuyết”, “Mặt thật”, “Từ thù đến bạn”, “Đi theo Hồ Chí Minh”, “Việt Nam – Bộ mặt che giấu của chế độ”…
Ngoài ra, ngày 11 và 12/08, BBC tiếng Việt đã trích dẫn status Facebook, hoặc trực tiếp phỏng vấn nhiều cá nhân chống đối về Bùi Tín và Tô Hải [25][26][27]. Cụ thể, họ đã dẫn lời Từ Thức, Đỗ Văn, Đặng Xương Hùng, Mạc Việt Hồng, Ngô Nhật Đăng, Song Chi nói về Bùi Tín; và dẫn lời Hoàng Hưng, Lê Phú Khải, Trần Tiến Đức, Nguyễn Tiến Trung, Nguyễn Lân Thắng, Song Chi, Võ Thị Hảo nói về Tô Hải. Trong khi đó, VOA tiếng Việt phỏng vấn Đinh Quang Anh Thái, Nguyễn Tường Thụy, Phạm Minh Hoàng về Bùi Tín [28]. Những người mà BBC và VOA tiếng Việt dẫn lời chủ yếu thuộc 2 giới: nhân viên của các tờ báo chống đối ở hải ngoại, và các nhân chống đối từng có nhân thân gắn liền với chế độ.
Ngày 12/08, trang Bauxite Việt Nam ra một văn bản “Phân ưu” với thân nhân và bạn bè của Bùi Tín, trong đó nói rõ ông Tín từng là “một trong những công tác viên thân tín của trang Bauxite Việt Nam kể từ khi mới thành lập” [29].
Ngày 13/08, Dòng Chúa Cứu thế TP.HCM đã tổ chức đám tang cho ông Tô Hải tại nhà thờ Đức Mẹ Hằng Cứu giúp của dòng này. Ngoài truyền thông công giáo, phóng viên Nhật Bình của báo Người Việt đã đến dự, chụp ảnh và viết bài tường thuật tang lễ [30].
Vậy ta có nên hoàn toàn tin tưởng những cuốn sách chống chế độ của Bùi Tín và Tô Hải, vì hai ông này từng là người trong lòng chế độ hay không? Không, vì Bùi Tín đã có ít nhất 2 lần bất tín.
Thứ nhất, trong các hồi ký và bài viết của mình kể từ khi tị nạn tại Pháp, Bùi Tín tự nhận là sĩ quan cao cấp miền Bắc có mặt sớm nhất tại dinh Độc Lập, là người đi cùng đơn vị xe tăng đầu tiên đâm đổ cổng Dinh Độc Lập, và là người trực tiếp chấp nhận tuyên bố đầu hàng của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh vào ngày 30/04/1975. Tuyên bố này đã được một số tác giả Mỹ dẫn lại trong sách viết về Chiến tranh Việt Nam của họ. Tuy nhiên, nó mâu thuẫn với một bài viết vào ngày 02/05/1975 của chính Bùi Tín, trong đó Tín kể rằng khi ông đến Dinh Độc Lập, thì thì tại đó đã có mặt các sĩ quan cao cấp hơn của Quân đội Nhân dân Việt Nam như Đại tá Nguyễn Công Trang, Thiếu tướng Nam Long. Trong một bài viết vào năm 1985, nhà báo Nguyễn Trần Thiết, người đi cùng Bùi Tín trên suốt chặng đường vào Dinh Độc Lập, cũng khẳng định rằng Đại tá Trang và Thiếu tướng Long đã có mặt ở dinh trước khi Tín đến. Thêm nữa, không có chuyện Bùi Tín là người đầu tiên tiếp nhận tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh, vì theo hồi ký của Đại tá Nguyễn Công Trang, thì Bùi Tín đến Dinh Độc Lập sau khi ông Minh đã tuyên bố đầu hàng trên đài phát thanh.

Ảnh chụp từ trang Wikipedia của Bùi Tín

Ảnh chụp từ trang Wikipedia của Bùi Tín

Thứ hai, trong các bài viết từ năm 2000 đến nay, Bùi Tín liên tục nhận xét rằng “chế độ Cộng sản Việt Nam” đã rất suy yếu và sắp sụp đổ. Tuy nhiên, nhận xét này có vẻ hơi xa sự thật, vì Bùi Tín đã qua đời, còn chế độ thì vẫn còn đó.
Bùi Tín trốn sang Pháp tị nạn chính trị hồi tháng 09/1990. Từ đó, ông liên tục viết các cuốn sách và bài viết chống chế độ, rồi gửi đăng trên các báo nước ngoài cho đến khi mất. Có người cho rằng Bùi Tín xin tị nạn vì vào thời điểm đó, Liên Xô và khối Xã hội Chủ nghĩa mới sụp đổ, khiến Bùi Tín tin rằng Việt Nam sắp thay đổi chế độ, nên ra nước ngoài để đón trước thời cơ. Nếu đúng vậy, thì phải nói rằng Bùi Tín rất thích tiên đoán, nhưng lại thường tiên đoán sai, có thể do tâm lý cơ hội.
Suốt tuần qua, giới chống Cộng đã quảng bá sách của Bùi Tín như những tài liệu lịch sử có giá trị. Tuy nhiên, sau khi xem xét những lần “bất tín” vừa nêu, chúng tôi nghĩ họ nên thận trọng gạn lọc thông tin khi đọc sách của Bùi Tín.

Sóng truyền thông số 5:
Lợi dụng các sự kiện trong làng báo Việt Nam
để phản đối hệ thống quản lý báo chí của Việt Nam,
và đòi áp dụng hệ thống quản lý báo chí của Mỹ

Trong tuần qua, các hoạt động tuyên truyền theo hướng này chủ yếu xoay quanh 2 vụ việc, là phát ngôn “30-20-10%” của Bộ trưởng Bộ Thông tin – Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, và vụ kỷ luật ông Nguyễn Ngọc Vinh, thư ký tòa soạn báo Tuổi Trẻ.
Ngày 11/08/2018, ông Nguyễn Mạnh Hùng, người vừa được bổ nhiệm vào vị trí Bộ trưởng Bộ Thông tin – Truyền thông, đã phát biểu rằng lượng tin, bài về “cái xấu” chỉ nên “chiếm 10% mặt báo”. Cụ thể, ông Hùng lập luận rằng “cái xấu xuất hiện với tỉ lệ 30% trên mặt báo nghĩa là cái xấu trở thành cái chính của xã hội”; “cái xấu chiếm 20% mặt báo nghĩa là cái xấu có xu hướng trở thành cái chính trong xã hội”, còn nếu “cái xấu chiếm 10% mặt báo, thì cái xấu không phải là cái chính, nhưng nó cũng là cái răn đe đối với chúng ta để sửa lại mình”. Một số tổ chức, cá nhân chống đối đã lợi dụng sự kiện này để tuyên truyền rằng Việt Nam đang vi phạm quyền tự do ngôn luận.
Cụ thể, đài VOA tiếng Việt đã phỏng vấn nhà nghiên cứu Trần Lệ Thùy và nhà văn Phạm Viết Đào vào ngày 13/08 [31], trong khi đài RFA tiếng Việt phỏng vấn 4 cựu phóng viên Mai Phan Lợi, Chu Vĩnh Hải, Võ Văn Tạo, Đỗ Cao Cường vào ngày 15/08 [32]. Các khách mời trong hai cuộc phỏng vấn vừa nêu đều đồng loạt nói rằng báo chí nên phản ánh chính xác những gì đang xảy ra trong xã hội, để giúp độc giả và Nhà nước kịp thời nhận thức được vấn đề và khắc phục, thay vì áp một tỉ lệ cố định cho số tin tiêu cực trên mặt báo. Ngoài ra, VOA tiếng Việt trích dẫn Báo cáo Nhân quyền của Bộ Ngoại giao Mỹ và bảng xếp hạng về tự do báo chí của tổ chức Phóng viên Không biên giới, để bình phẩm rằng Việt Nam vi phạm quyền tự do ngôn luận, dù những người được phỏng vấn không đề cập đến vấn đề này. Trong khi đó, Võ Văn Tạo nói với RFA rằng phát ngôn của ông Nguyễn Mạnh Hùng cho thấy Việt Nam đang “siết lại tự do báo chí”. Đỗ Cao Cường nói rằng vì báo chí Việt Nam “chỉ đưa tin có lợi cho nhà nước” khi người dân đã được “tìm kiếm thông tin đa chiều” trên Internet, báo chí Việt Nam sẽ “gặp nhiều khó khăn” khi phải cạnh tranh với mạng xã hội.
Không ai phủ nhận rằng báo chí cần phản ánh chính xác tình hình xã hội Việt Nam, gồm cả mặt tích cực và tiêu cực. Tuy nhiên bên cạnh chức năng ‘đưa tin” đó báo chí cần có chức năng định hướng, xây dựng và bảo vệ các giá trị cộng đồng, bảo vệ ổn định xã hội. Có ý kiến cho rằng, Luật Báo chí hiện tại đã cung cấp đủ công cụ để quản lý báo chí Việt Nam, nếu các cơ quan quản lý, cơ quan chủ quản và tòa soạn báo chí đảm bảo rằng luật được thực hiện tốt, thì không cần công thức 30-20-10%,  vốn vừa khó áp dụng trong thực tế, và vừa khiến báo chí không phản ánh chính xác và trọn vẹn tình hình xã hội. Thực tế, ngành báo chí hiện nay đang bị chi phối bởi “cơ chế thị trường”, nhưng tin tức shock-sex-sến rõ ràng thu hút đông người xem hơn và xu hướng thông tin tiêu cực khiến có lực hấp dẫn hơn hẳn. Chính cái cung-cầu đó đã và đang bóp méo ‘thị trường thông tin” của báo chí. Đã không vụ phóng viên bị bóc phốt “dựng” lên các scandal, kịch bản về thực phẩm (dùng chổi quét lên rau, sản xuất gạo giả, trứng giả…), môi trường (vụ cá biển Formosa chết trong thí nghiệm trong chậu nước ngọt…) đã gây nên bão truyền thông, khủng hoảng niềm tin xã hội, tiếp tay cho bạo loạn, hại người nông dân và ngành chăn nuôi-trồng trọt… Hậu quả không gì tả xiết. Việc ông Bộ trưởng đưa ra công thức 30-20-10% kia thực ra là hình thức khuyến cáo báo chí, báo động thực trạng và định hướng báo chí nên xem lại trách nhiệm xã hội, vai trò ngành nghề của mình trước khi chính quyền và người dân mất hết niềm tin vào ngành báo chí, truyền thông hiện nay.
Có ý kiến đề xuất với tân Bộ trưởng Bộ 4T rằng, cơ quan quản lý báo chí Việt Nam nên nghiên cứu áp dụng phương thức quản lý báo chí của Singapore. Theo đó, mỗi lần đưa tin về các hiện tượng tích cực lẫn tiêu cực, báo chí phải tường thuật đầy đủ bối cảnh của vụ việc, phải đưa đầy đủ quan điểm của các bên liên quan trong vụ việc, và phải đăng quan điểm chính thức của Nhà nước trước khi triển khai thêm ý riêng của nhà báo. Chúng tôi tin rằng nếu độc giả được cung cấp thông tin đầy đủ, giúp họ nhìn được toàn cảnh vấn đề, thì các bài báo mang tính thiên lệnh, lợi dụng bức xúc xã hội để kích động đám đông sẽ tự mất ảnh hưởng.

Về vụ việc thứ hai, trong suốt tháng 06/2018, ông Nguyễn Ngọc Vinh, thư ký tòa soạn báo Tuổi Trẻ, đã liên tục đăng lên trang Facebook cá nhân nhiều status có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Chẳng hạn, ngày 23/06, Vinh đăt status “Lật tẩy hiện tại”, có đoạn nói rằng “cuộc hòa giải dân tộc sau 43 năm hòa bình và thống nhất đất nước đã bất thành”, vì “một người miền Nam sinh ra đã lưu truyền trong máu ý thức về sự tự do bình đẳng, trong khi người Bắc đã thừa hưởng ngay từ trong bụng mẹ lý thuyết về cuộc đấu tranh giai cấp cũng như lòng tôn sùng Bác và Đảng”. Trong cùng status, Vinh phàn nàn rằng “ngôi vua của chế độ (Tổng Bí thư) phải là người miền Bắc, còn miền Nam chỉ được phép làm đến chức Thủ tướng hay Chủ tịch nước”, và “người Nam không tin người Bắc về nhiều phương diện, trong đó có cả tính thật thà và sự đãi bôi”. Những nội dung này được xem là có dấu hiệu đưa thông tin gây chia rẽ vùng miền, phá hoại khối đoàn kết dân tộc. Vì vậy, ngày 24/07/2018, thực hiện yêu cầu của cơ quan chủ quản là Thành đoàn TP.HCM, tòa soạn báo Tuổi Trẻ đã ra thông báo về việc “tiến hành các bước xem xét kỷ luật” đối với ông Ngọc Vinh, và đề nghị ông Vinh nộp bản kiểm điểm trước ngày 31/07.

Thông báo về việc kỷ luật ông Nguyễn Ngọc Vinh

Thông báo về việc kỷ luật ông Nguyễn Ngọc Vinh

Từ ngày 30/07 đến nay, Nguyễn Ngọc Vinh thường xuyên dùng Facebook cá nhân để phàn nàn về quyết định kỷ luật này [33][34]. Trong các status, Vinh viện dẫn hai lý do để tự biện hộ và tìm kiếm sự ủng hộ của độc giả. Một, là Vinh “chỉ viết ra sự thật” “với tư cách nhà báo công dân” để “góp ý xây dựng đất nước”, chứ không làm gì sai pháp luật. Hai, là Vinh đã có “41 năm cống hiến” cho Nhà nước, trong đó có 30 năm công tác tại báo Tuổi Trẻ, và các đồng nghiệp đang tiến hành kiểm điểm ông chỉ thuộc thế hệ “đàn em” của ông. Ngày 12/08, Nguyễn Ngọc Vinh đã đăng tờ thông báo kỷ luật (ký ngày 24/07) lên Facebook cá nhân của mình, và viết rằng ông “cảm thấy bị phản bội, bị sỉ nhục, cảm thấy như mình bị sĩ quan chỉ huy bắn vào lưng khi ra trận” [35]. Khi trả lời phỏng vấn đài BBC và VOA tiếng Việt vào ngày 13/08, và trả lời RFA tiếng Việt vào ngày 14/08, ông Vinh đưa ra các thông điệp tương tự đã viết trên Facebook cá nhân [36][37]. Trong khi đó, đài BBC tiếng Việt đã đưa tin thiếu và thiên lệch nhằm lợi dụng vụ việc để tuyên truyền chính trị. Cụ thể, để tạo ấn tượng rằng trang Facebook cá nhân của Nguyễn Ngọc Vinh chứa các nội dung chống tiêu cực, nhưng không sai sự thật và không vi phạm pháp luật, BBC đã trích dẫn hai post của ông vào ngày 08/08, trong khi tờ thông báo về quyết định kỷ luật đã được ký từ ngày 24/07. Ngoài ra, BBC cũng không đăng ảnh chụp tờ thông báo, khiến độc giả không được đọc status có dấu hiệu vi phạm pháp luật của ông Vinh; dù các ảnh minh họa khác trong bài cho thấy họ đã xem trang Facebook cá nhân của ông Vinh, và đã được tiếp cận tờ thông báo đó.
Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi xin đưa ra hai nhận xét.
Thứ nhất, nếu phân tích đoạn status được xem là có dấu hiệu vi phạm pháp luật của Nguyễn Ngọc Vinh, ta sẽ thấy không có chuyện ông Vinh “chỉ viết ra sự thật”. Không ai có thể chứng minh rằng “ý thức về sự tự do bình đẳng” do huyết thống quy định, trừ phi công nhận các tiên đề của chủ nghĩa Phát-xít. Cũng không có bất cứ văn bản nào khẳng định rằng chỉ người Bắc mới được giữ chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Những lời này đều là quan điểm cá nhân của Nguyễn Ngọc Vinh, chứ không phải là sự thật. Và đúng là chúng có dấu hiệu “gây chia rẽ vùng miền, phá hoại khối đoàn kết dân tộc”, là một điều mà luật pháp Việt Nam không cho phép. Như vậy, Nguyễn Ngọc Vinh xứng đáng bị báo Tuổi Trẻ kỷ luật. Ông Vinh không thể viện cớ mình là người “cao tuổi nhất cơ quan” để trốn tránh quyết định kỷ luật đó.
Thứ hai, khi đài BBC tiếng Việt đã đưa tin thiếu và thiên lệch, nhằm lợi dụng vụ Nguyễn Ngọc Vinh để tuyên truyền chính trị, họ không giúp nền báo chí Việt Nam tiến bộ hơn. BBC nên xem lại các tiêu chuẩn đạo đức báo chí của mình trước khi cố thay đổi nền báo chí của một quốc gia khác.

Sóng truyền thông số 6:
Lợi dụng vấn đề ô nhiễm môi trường để tuyên truyền chống Đảng và Nhà nước

Trong tuần qua, các hoạt động tuyên truyền theo hướng này chủ yếu xoay quanh cuộc biểu tình của người dân Sa Huỳnh, Quảng Ngãi, để đòi di dời nhà máy xử lý rác bị nghi là gây ô nhiễm nguồn nước.
Năm 2016, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ký quyết định xây dựng nhà máy xử lý rác ở khu vực Sa Huỳnh, huyện Đức Phổ, với quy mô 20.226 mét vuông và công suất hoạt động 50 tấn rác một ngày. Gần đây, do thấy các nhà máy sản xuất nước đóng bình trong khu vực đồng loạt bỏ sang vùng khác để làm ăn, người dân địa phương cho rằng nước ngầm đang bị “ô nhiễm nghiêm trọng”, và nhà máy xử lý rác đã gây ra chuyện đó. Ngoài biểu hiện vừa kể, dân địa phương cũng đưa ra hai bằng chứng khác của tình trạng ô nhiễm, là việc nhà máy gây ra khói bụi, và việc họ bị ngứa khi xuống ruộng trong những ngày gần đây. Vì vậy, từ ngày 29/07 đến nay, “hàng nghìn” người dân địa phương đã liên tục biểu tình, đồng thời mang lều bạt, quan tài rỗng và các vật dụng khác để chặn lối vào nhà máy xử lý rác. Ngoài ra, người biểu tình cũng ép các công nhân địa phương làm cho nhà máy xử lý rác phải ký đơn xin thôi việc, khiến nhà máy dừng hoạt động và rác thải ứ đọng, gây ô nhiễm nghiêm trọng trong khu vực từ thời điểm đó đến nay. Người biểu tình cho rằng nhà máy rác nằm quá gần nguồn nước sinh hoạt duy nhất trong khu vực và quá gần khu dân cư, nên yêu cầu chính quyền địa phương di dời nhà máy.
Trước tình hình đó, ngày 15/08/2018, Chủ tịch tỉnh Quảng Ngãi Trần Ngọc Căn và một số lãnh đạo khác của tỉnh đã phải xuống đối thoại với người dân địa phương. Trong buổi đối thoại, ông Căng nói nhà máy xử lý rác đã được xây “đúng quy định, đúng quy hoạch”, tại một vị trí không sai quy định của pháp luật, nên yêu cầu di dời của người dân là không hợp lý. Ngoài ra, ông cũng tuyên bố “sẽ xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật” “những anh nào cầm đầu kích động, gây rối loạn trên địa bàn tỉnh”. Đáp lại, dân địa phương la hét vang hội trường, và quyết định tiếp tục biểu tình.
Ngay trong ngày 15/08, đài VOA tiếng Việt đã phỏng vấn một số người biểu tình về vụ việc này, và tường thuật vụ việc theo hướng ủng hộ người biểu tình [37]. Đài RFA cũng khai thác vụ việc, nhưng chưa cử phóng viên đến phỏng vấn.
Sau khi xem xét vụ việc, chúng tôi thấy hiện chưa có bằng chứng không thể chối cãi để khẳng định rằng tình trạng ô nhiễm ở Sa Huỳnh do nhà máy xử lý rác gây ra. Để đưa ra kết luận này, cần phân tích mẫu nước ngầm ở địa phương, thay vì chỉ dựa vào việc các doanh nghiệp sản xuất nước đóng chai bỏ đi, và việc người dân bỗng dưng thấy ngứa khi xuống ruộng. Tuy nhiên, vì người dân đã chặn nhà máy xử lý rác, khiến rác ứ đọng và gây ô nhiễm nghiêm trọng trong khu vực, hiện rất khó có được một kết quả xét nghiệm hoàn toàn khách quan. Mong các cơ quan chức năng sớm cử đoàn thanh tra đến khu vực để làm rõ sự thật và giải quyết lo ngại của người dân.

Sóng truyền thông số 7:
Lên án Nhà nước Việt Nam vi phạm nhân quyền, và kêu gọi quốc tế phản ứng

Trong tuần qua, các hoạt động tuyên truyền theo hướng này chủ yếu xoay quanh 4 vấn đề, là đợt vận động đòi ân xá cho Trần Huỳnh Duy Thức, vụ kiểm tra hành chính và giải tán đêm nhạc “Sài Gòn kỷ niệm” của Nguyễn Tín, phiên xử phúc thẩm Nguyễn Viết Dũng, và phiên xử sơ thẩm Lê Đình Lượng.
Về vấn đề đầu tiên, trong tuần qua, luật sư Ngô Ngọc Trai đã tiếp tục tiến hành các hoạt động đòi ân xá cho Trần Huỳnh Duy Thức. Ngày 11/08/2018, ông Trai viết trên Facebook cá nhân rằng Trần Huỳnh Duy Thức xứng đáng được trả tự do vì 2 lý do. Một, là từ thời điểm bị bắt đến nay, ông Thức đã được “đông đảo các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước” “lên tiếng và quan tâm”. Hai, là theo Bộ Luật Hình sự mới ban hành vào năm 2015, thì hành vi “chuẩn bị” “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền” chỉ bị phạt không quá 5 năm tù; trong khi ông Thức đáng được xem là chỉ “chuẩn bị” phạm tội, vì ông “không tham gia bất cứ tổ chức nào” ngoài “nhóm nghiên cứu Chấn” [38].
Lời của luật sư Trai có phần không đúng sự thật. Trước khi bị bắt, Trần Huỳnh Duy Thức đã cùng Lê Thăng Long thành lập tổ chức Phong trào Chấn hưng Nước Việt, là tiền thân của kênh Chấn hưng TV hiện nay [8]. Hiện đã có 3 thành viên của nhóm Chấn hưng Nước Việt, là Vũ Quang Thuận, Nguyễn Văn Điển và Trần Hoàng Phúc, bị truy tố vì các tội liên quan đến an ninh quốc gia. Vì vậy, không thể nói rằng Trần Huỳnh Duy Thức chỉ tham gia “nhóm nghiên cứu Chấn”, chứ không tham gia các tổ chức có hoạt động bất hợp pháp.
Như bản tin số 10 đã đề cập, hồi cuối tháng 06/2018, thầy bói Trần Huỳnh Duy Thức vẫn viết một số bài tuyên truyền chống chế độ, rồi tuồn ra ngoài cho con nhang  đăng lên mạng [10]. Trong bài, thầy Thức đoán rằng chiến tranh thương mại Mỹ – Trung sẽ sớm khiến Trung Quốc sụp đổ, đồng thời giúp Mỹ thống trị “trật tự thế giới” và đem đa đảng đến Việt Nam, nhờ đó thầy được ra tù sớm. Nếu đã có tiên liệu như vậy, thì rõ ràng thầy Thức không cần đến quyết định đặc xá của Chủ tịch nước Trần Đại Quang. Luật sư Ngô Ngọc Trai nên giao số phận của thầy Thức cho ý trời, thay vì cho ông Chủ tịch của Nhà nước mà thầy đang chống.
Về vấn đề thứ hai, đêm 15/08/2018, truyền thông chống Cộng đã đồng loạt đưa tin rằng công an đang “ngăn cản” một buổi hát nhạc vàng của ca sĩ phòng trà Nguyễn Tín, và đánh nhiều thính giả, để “đàn áp phong trào chống Trung Quốc” mà Tín tham gia. Tuy nhiên, họ đã lờ đi sự thật rằng Nguyễn Tín không có giấy phép biểu diễn, nên bị công an kiểm tra hành chính theo luật; và thính giả Phạm Đoan đã chủ động cà khịa công an bằng ngôn từ bất nhã.
Cụ thể, lúc 20h30′ tối 15/08/2018, Nguyễn Tín – một ca sĩ hát nhạc vàng thời Việt Nam Cộng hòa, kiêm cựu Admin của trang Facebook chống Cộng mang tên Nhật ký Yêu nước – đã tổ chức một show ca nhạc với chủ đề “Sài Gòn kỷ niệm” tại quán Cafe “Casanova”, 61C Tú Xương, Phường 7, Quận 3 TP.HCM. Dù không có giấy phép biểu diễn và chưa xin phép tổ chức show ca nhạc, Tín vẫn bán vé vào cửa với giá 200.000 VNĐ cho khoảng 50 khán giả [5][6]. Nhiều khán giả của Tín là những đối tượng chống đối có nhiều hoạt động chính trị phức tạp trên địa bàn TP.HCM, như Nguyễn Đăng Cao Đại, Nguyễn Tiến Trung, Trịnh Văn Toàn, Nguyễn Thị Loan, Trần Văn Bang, Võ Hồng Ly, Dương Thị Tân, Huỳnh Thành Phát, Nguyễn Lân Thắng, Phạm Đoan Trang… Ngoài ra, buổi diễn được Võ Hồng Ly, một đối tượng chống đối trên địa bàn, quay Livestream để tường thuật trực tiếp trên Facebook.
Vì vậy, lúc 21h cùng ngày, tổ công tác gồm khoảng 20 người đã tiến hành kiểm tra và lập biên bản vi phạm hành chính trên lĩnh vực Văn hóa – Thông tin, về hành vi biểu diễn nghệ thuật không có giấy phép và biểu diễn những ca khúc bị cấm, theo Điểm a, Khoản 4, Điều 13, Nghị định 158/2013 của Chính phủ, đối với Nguyễn Tín. Thanh tra Sở Văn hóa Thông tin TP. Hồ Chí Minh đã hẹn Nguyễn Tín và Trần Công Phước (chủ quán café Casanova) đến Sở Văn hóa Thông tin TP.HCM để làm thủ tục xử phạt vi phạm hành chính vào lúc 09h30’ ngày 17/08/2018. Đồng thời, tổ công tác cũng giải tán khán giả [7].
Khoảng 21h18′, khi các hoạt động trên đang diễn ra, Phạm Đoan Trang và một số khán giả khác chủ động đến cản trở, khiêu khích tổ công tác bằng những ngôn từ bất nhã; đồng thời chụp ảnh, quay phim các nhân viên an ninh, rồi đăng lên mạng kèm theo lời bình chứa nội dung tuyên truyền chính trị [1]. Vì vậy, khoảng 21h45′, công an yêu cầu chủ quán cho dừng chương trình, và dùng vũ lực bắt Phạm Đoan Trang về đồn công an Phường 7, Quận 3 TP.HCM.

Lời kể của Phạm Đoan Trang, cho thấy Trang đã chủ động ngăn cản người thi hành công vụ, và xúc phạm họ bằng ngôn từ bất nhã

Lời kể của Phạm Đoan Trang, cho thấy Trang đã chủ động ngăn cản người thi hành công vụ, và xúc phạm họ bằng ngôn từ bất nhã

Từ khi Phạm Đoan Trang bắt đầu quay phim, chụp ảnh, một số cá nhân chống đối trên địa bàn TP.HCM đã liên tục đưa tin về vụ việc trên trang Facebook cá nhân của mình. Trong đó, Dương Đại Triều Lâm [2] và Võ Hồng Ly [3] đưa tin chi tiết, đầy đủ và liên tục nhất. Để làm việc đó, Lâm và Ly đã nhận tin báo từ các cá nhân chống đối có mặt tại hiện trường, trong khoảng thời gian từ 21h30′ tối 15/08 đến 04h30′ sáng 16/08. Ngoài ra, Trịnh Hữu Long đã đưa tin chi tiết về tình hình của Phạm Đoan Trang vào lúc 2h sáng ngày 16/08 [4].
Theo phần tường thuật của Lâm và Ly, thì lúc 22h50′, công an giữ Nguyễn Tín và Nguyễn Đại ở quán cafe Casanova, và để các khán giả khác ra về. Sau khi đánh Tín và Đại, công an chở họ đến “một địa điểm hoang vắng” ở Củ Chi, cách quán Casanova 60km, và thả họ ở đó. Nguyễn Tín được nguồn tin của Dương Đại Triều Lâm đón ở đồn công an xã Tân An Hội, Củ Chi lúc 02h30′ sáng 16/08, và về đến nhà lúc 04h30′ sáng.
Theo lời Trịnh Hữu Long, thì trong quá trình lấy lời khai ở đồn công an Phường 7, Quận 3 TP.HCM, Phạm Đoan Trang “bị đánh nhiều lần”, đồng thời bị thu giữ máy tính, chứng minh thư, thẻ ATM và vài trăm nghìn đồng tiền mặt. Sau đó, công an đưa Trang lên xe taxi để đưa về, giữa đường dừng xe lại đánh tiếp, khiến chảy máu đầu và “gây thương tích ở nhiều nơi trên cơ thể”.
Sau đó, Phạm Đoan Trang nhập viện lúc 23h50′ ngày 15/08, và rời bệnh viện lúc 03h30′ ngày 16/08, theo tường thuật của Lâm và Ly.
Trong suốt đêm 15 và ngày 16/08, dư luận chống Cộng tung ra một lượng lớn tin giả về vụ “công an đánh dân” này. Chẳng hạn, có người đưa tin rằng Nguyễn Lân Thắng cũng bị đánh vào đêm 15, nhưng Thắng đã phủ nhận việc đó. Có người nói rằng sau khi Đoan Trang được đưa đi cấp cứu, an ninh đã phong tỏa bệnh viện, không cho ai tiếp cận với Đoan Trang; dù thực tế là một số nhà chống Cộng khác vẫn đang chăm sóc bà Trang, đồng thời chụp ảnh, quay Livestream ngay trong phòng bệnh. Nick Dinh Nguyen viết rằng Đoan Trang đã chết lúc 22h09′ ngày 16/08, trong khi Dương Đại Triều Lâm cho biết Đoan Trang đã xuất viện về nhà lúc 2h sáng ngày 17/08.

05

Song song với các hoạt động đưa tin vừa nêu, ngày 16/08, nhiều tổ chức và cá nhân chống đối đã đồng loạt tuyên truyền rằng “chế độ Cộng sản” đang “bắt bớ người yêu nước, chống Trung Quốc”, “ngăn cấm cản quyền ca hát của người dân”. Khi tuyên truyền theo hướng này, họ không đề cập đến việc Nguyễn Tín không có giấy phép biểu diễn, không đăng ký tổ chức sự kiện với cơ quan chức năng, không khai báo thu nhập để thực hiện nghĩa vụ thuế; và việc Phạm Đoan Trang đã có hành vi ngăn cản, xúc phạm người thi hành công vụ. Họ cũng tập trung mô tả các thương tích của Nguyễn Tín và Phạm Đoan Trang để tận dụng cảm xúc thương hại của độc giả, giúp nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Ngoài ra, Phạm Đoan Trang viết trên Facebook cá nhân rằng trong vụ việc, cơ quan công an đã “phô diễn sự thất học, vô văn hóa”, và “nại cớ công việc, trách nhiệm để bảo vệ một tổ chức bất nhân, phản dân hại nước là đảng Cộng sản Việt Nam” [5].
Ngày 17/08, nhóm Lão Mà Chưa An đã ra một bản tuyên bố, rằng vụ việc này cho thấy Nhà nước đang “khủng bố hòng bịt miệng dân”, nhằm “răn đe những người bất đồng chính kiến đang ngày càng tăng lên và ngày càng thể hiện tinh thần dũng cảm dấn thân, nhất là trong giới trẻ”.
Sau khi xem xét các diễn biến của vụ việc, chúng tôi xin đưa ra 4 nhận xét.
Thứ nhất, không thể phủ nhận một thực tế rằng cơ quan công an đang chú ý đến Nguyễn Tín và Đoan Trang, vì họ có dấu hiệu liên quan đến các hoạt động tổ chức biểu tình hoặc tuyên truyền chống chế độ. Tuy nhiên, đó không phải là toàn bộ lý do khiến công an giải tán đêm nhạc của Nguyễn Tín. Khi ca sĩ Nguyễn Tín tổ chức show ca nhạc mà không có giấy phép biểu diễn, không khai báo thu nhập để tính thuế, Tín đã vi phạm luật pháp Việt Nam. Trong tình huống này, cơ quan công an hoàn toàn có quyền kiểm tra hành chính và xử lý các vi phạm của buổi diễn theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, những người tham gia show ca nhạc của Nguyễn Tín đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật, khi liên tục lợi dụng các diễn biến trong vụ việc để tuyên truyền chống chế độ trong khoảng thời gian từ đêm 15/08 đến nay. Khi Nguyễn Tín và các thính giả đã có hành vi vi phạm pháp luật, thì họ không thể trách chính quyền xử lý họ theo luật.

10

Thứ hai, xung đột bạo lực đã không phát sinh nếu Phạm Đoan Trang không ngăn cản cơ quan quản lý lập biên bản theo luật định, và không xúc phạm họ bằng ngôn từ bất nhã.
Thứ ba, báo chí “lề trái” đã đưa tin về vụ việc này bằng thái độ thiếu trung thực. Chẳng hạn, họ đã dùng tin giả và tin đồn chưa kiểm chứng một các tràn lan, khi đưa tin Nguyễn Lân Thắng bị đánh, an ninh “phong tỏa bệnh viện”, hoặc Đoan Trang đã qua đời trong bệnh viện. Họ cũng đã lờ đi việc Nguyễn Tín vi phạm pháp luật, và việc Đoan Trang chủ động ngăn cản, xúc phạm người thi hành công vụ, để đưa “một nửa sự thật” cho độc giả, khiến độc giả tưởng rằng công an chủ động “đàn áp người biểu tình bằng vũ lực” ngay từ đầu.
Thứ tư, bất kể những vấn đề vừa nêu, nếu các nhân viên công vụ đã thật sự lạm dụng bạo lực trong vụ việc, thì họ cũng đã vi phạm pháp luật và các quy định của ngành.
Tóm lại, vụ việc này có thể chứa cái sai của cả hai phía. Nhìn tổng thể, đúng là công an đã để mắt đến Nguyễn Tín và Đoan Trang, do họ có liên quan đến các hoạt động tổ chức biểu tình và tuyên truyền chống chế độ. Tuy nhiên, nếu Nguyễn Tín không vi phạm pháp luật, thì công an có muốn cũng không thể làm gì anh ta. Và nếu Đoan Trang không chủ động dùng ngôn từ bất nhã để cà khịa công an, thì bạo lực đã không bùng phát. Trong vụ việc này, bạo lực là kết quả của nhiều chuỗi nhân quả phức tạp – bao gồm cả kế hoạch trấn áp theo luật của công an, hành vi phạm pháp của Nguyễn Tín, thái độ cà khịa của Đoan Trang, phản ứng bạo lực của các nhân viên công vụ, và việc đưa tin giả, tin kích động của dư luận “lề trái” – chứ không phải công an có kế hoạch “dùng bạo lực để đàn áp người biểu tình yêu nước” ngay từ đầu.
Nếu Nguyễn Tín và Đoan Trang muốn tổ chức biểu tình và tuyên truyền chống chế độ, họ cứ việc làm vậy. Tuy nhiên, một khi đã vi phạm pháp luật và xúc phạm lòng người, họ phải sẵn sàng trả cái giá tương xứng cho việc đó. Còn nếu họ tiếp tục cà khịa để bị đánh, rồi lợi dụng vụ việc để tuyên truyền chính trị và đánh bóng tên tuổi, thì họ xứng đáng bị xem là những thành phần “Chí Phèo ăn vạ” trong giới chống Cộng.
Về phiên xử phúc thẩm Nguyễn Viết Dũng, ngày 27/09/2017, Nguyễn Viết Dũng, biệt danh “Dũng phi hổ”, bị bắt vì hành vi tuyên truyền chống Nhà nước, tuyên truyền cho lá cờ vàng ba sọc đỏ của chế độ Việt Nam Cộng hòa. Tháng 04/2018, tòa sơ thẩm tuyên Dũng 7 năm tù giam, 5 năm quản chế vì tội “Tuyên truyền chống Nhà nước”, theo điều 88 Bộ luật Hình sự. Ngày 15/08, tòa phúc thẩm đã tuyên Dũng 6 năm tù giam. Bố Nguyễn Viết Dũng được vào dự tòa, nhưng luật sư bào chữa Nguyễn Khả Thành vắng mặt, do không được tòa gửi giấy thông báo.
Khi viết bài tuyên truyền sau phiên tòa, các tổ chức và cá nhân chống đối đều không đề cập đến việc Nguyễn Viết Dũng đã thành khẩn khai báo và nhận tội trong phiên tòa. Chẳng hạn, đài BBC tiếng Việt dẫn lời luật sư bào chữa Nguyễn Khả Thành, rằng Dũng được giảm một năm tù “do may mắn” [39].
Ngoài ra, khi trả lời phỏng vấn đài RFA ngay trong ngày 15/08, bố của Nguyễn Viết Dũng là Nguyễn Viết Hùng nói rằng “Dũng đòi luật sư và xin hoãn phiên tòa vì không có luật sư, nhưng tòa vẫn xử” [40]. Trong cùng cuộc phỏng vấn trên RFA, luật sư Nguyễn Khả Thành nói rằng nếu Dũng thật sự đòi hoãn phiên tòa vì không có luật sư, thì tòa đã vi phạm pháp luật khi từ chối Dũng. Trong khi đó, RFA đưa tin rằng Dũng “học rất giỏi”, “đã đoạt giải trong đợt thi tháng của chương trình Đường Lên Đỉnh Olympia”, để khiến độc giả có thiện cảm với Dũng.
Về phiên xử sơ thẩm Lê Đình Lượng, ngày 24/07/2017, Cơ quan An ninh điều tra, Công an tỉnh Nghệ An đã bắt khẩn cấp và truy tố Lê Đình Lượng về hành vi “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” quy định tại Điều 79, Bộ luật Hình sự nước CHXHCN Việt Nam năm 1999. Trong quá trình điều tra, căn cứ vào lời khai của Nguyễn Văn Hóa, Nguyễn Viết Dũng cùng các bằng chứng khác, cơ quan điều tra đã xác định Lê Đình Lượng là một đầu mối quan trọng của đảng Việt Tân tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình. Lượng đã dùng Facebook cá nhân để đăng nhiều bài viết quảng bá, ca ngợi đảng Việt Tân, và lôi kéo nhiều người gia nhập đảng này, để hoạt động nhằm xóa bỏ chính thể của Việt Nam. Ngoài ra, lợi dụng bức xúc của dư luận trước nhà máy xả thải, gây ô nhiễm biển của tập đoàn Formosa, Lượng và một số đối tượng khác đã phát động phong trào biểu tình, bạo động kéo dài của dân Công giáo 3 tỉnh miền Trung trong năm 2016 và 2017. Vì vậy, trong phiên xử sơ thẩm ngày 16/08/2018, Tòa án Nhân dân tỉnh Nghệ An đã tuyên mức án 20 năm tù giam và 5 năm quản chế cho Lê Đình Lượng.
Ngay sau phiên tòa, các tổ chức, cá nhân liên quan đã đồng loạt tuyên truyền rằng phiên xử Lê Đình Lượng đã “sử dụng những bằng chứng mơ hồ” để kết án “không đúng”. Chẳng hạn, khi trả lời phỏng vấn đài RFA vào ngày 16/08, luật sư bào chữa Hà Huy Sơn nói rằng “không có căn cứ để kết tội ông Lượng hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”, vì 2 nhân chứng Nguyễn Văn Hóa, Nguyễn Viết Dũng “đã phản cung” tại tòa, và nói rằng lời khai cũ của họ đã hình thành “do bị ép cung, đánh đập” [42]. Trong cùng cuộc phỏng vấn trên RFA, luật sư Đặng Đình Mạnh nói rằng phiên tòa “khá khôi hài”, vì khi các luật sư bào chữa đòi chất vấn nhân chứng, thì công an viên phụ trách dẫn giải nói rằng Nguyễn Văn Hóa, Nguyễn Viết Dũng không thể tiếp tục làm việc do bị viêm họng và đau răng. Dựa trên các chi tiết này, một số tổ chức quốc tế như Amnesty International và Human Rights Watch đã đồng loạt cáo buộc Việt Nam “vi phạm công ước chống tra tấn của Liên Hợp Quốc”.
Trước và sau phiên tòa, đảng Việt Tân và các tổ chức con đã có nhiều hoạt động tuyên truyền để hỗ trợ Lê Đình Lượng. Chẳng hạn, đảng Việt Tân đã ra thông cáo báo chí phản đối phiên tòa vào ngày 27/07 [41], và Nguyễn Văn Đài đã nhân danh Hội Anh em Dân chủ để ra thông cáo phản đối vào ngày 16/08 [43]. Ngày 18/08, đảng Việt Tân tổ chức một buổi Livestream để phỏng vấn bà Nguyễn Thị Quý, vợ ông Lê Đình Lượng, và ông Nguyễn Văn Đài về bản án 20 năm cho ông Lượng [44]. Trong các hoạt động tuyên truyền này, Việt Tân dùng lại thông điệp chủ đạo mà họ đã dùng từ ngày 30/07, rằng Lê Đình Lượng chỉ chống Trung Quốc, chống tập đoàn Formosa gây ô nhiễm môi trường và chống các tiêu cực tại địa phương, chứ không làm gì trái pháp luật. Từ đó, họ tiếp tục tuyên truyền rằng khi bắt Lê Đình Lượng, Nhà nước Việt Nam đang bao che cho các tập đoàn gây ô nhiễm môi trường, cho các tiêu cực tại địa phương, và đang “bán nước” cho Trung Quốc.
Do thiếu thông tin, chúng tôi không có đủ căn cứ để khẳng định rằng Nguyễn Viết Dũng có hay không bị “ép cung”, và có hay không đòi luật sư trong phiên tòa. Trong trường hợp những hiện tượng này đã xảy ra, thì các cơ quan hữu trách đã làm sai quy định của pháp luật. Tuy nhiên, dù có hay không các hiện tượng đó, chúng ta cũng không thể phủ nhận một thực tế rằng Nguyễn Viết Dũng đã phạm tội “Tuyên truyền chống Nhà nước”, và Lê Đình Lượng đã phạm tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”. Cụ thể, sau lần đi tù đầu tiên, Nguyễn Viết Dũng đã treo lá cờ vàng ba sọc đỏ của chế độ Việt Nam Cộng hòa ở nhà mình, ở hang Pác Bó (Cao Bằng) và Dinh Độc Lập cũ (TP.HCM), để tuyên truyền đòi lật đổ chế độ hiện nay, dựng lại chế độ Việt Nam Cộng hòa cũ. Ngoài ra, Dũng cũng chụp ảnh hai chữ “Sát Cộng” săm trên cánh tay mình, rồi đăng lên mạng để phục vụ mục đích tuyên truyền. Trong khi đó, Lê Đình Lượng đã công khai đăng logo, khẩu hiệu của đảng Việt Tân, và các thông điệp tuyên truyền chống chế độ trên trang Facebook cá nhân của mình. Các bằng chứng này, cùng sự sốt sắng bảo vệ Lượng của đảng Việt Tân, cho thấy Nguyễn Viết Dũng và Lê Đình Lượng đã bị xử đúng tội.

Lê Đình Lượng đăng logo của đảng Việt Tân trên trang Facebook cá nhân của mình

Lê Đình Lượng đăng logo của đảng Việt Tân trên trang Facebook cá nhân của mình

 

Lê Đình Lượng công khai tuyên truyền chống chế độ trên trang Facebook cá nhân

Lê Đình Lượng công khai tuyên truyền chống chế độ trên trang Facebook cá nhân

Hình săm "Sát Cộng" trên tay Nguyễn Viết Dũng

Hình săm “Sát Cộng” trên tay Nguyễn Viết Dũng

Các hoạt động của Lê Đình Lượng không phải không gây hại cho xã hội. Lợi dụng vụ nhà máy thép của tập đoàn Formosa xả thải, gây ô nhiễm môi trường, nhóm đảng viên Việt Tân của Lượng đã phát động phong trào viểu tình, bạo động của hàng vạn dân Công giáo Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình trong năm 2016 và 2017. Trong phong trào này, vào ngày 02/04/2017, những người bạo động bịt mặt đã chăng dây chặn Quốc lộ 1A, dùng gậy tấn công những người đi đường cố tình vượt qua điểm chặn, và thuê trẻ em dùng gạch đá tấn công công an. Khi một xe cấp cứu gặp đoạn chặn này, người nhà bệnh nhân đã phải chắp tay lạy nhóm báo động để xin đi qua. Những hậu quả vừa nêu cho thấy khởi tố Lê Đình Lượng là điều cần thiết.

Vậy các sóng truyền thống trong tuần qua có quy mô thế nào? Biểu đồ Google Trends cho thấy hai ông Bùi Tín và Tô Hải đã cưỡi trên đỉnh sóng truyền thông của tuần qua. Trong khi đó, lượng tìm kiếm từ “biểu tình” và “đặc khu” gần như ngang bằng nhau, và đang được duy trì một cách đều đặn. Nguyễn Tín, Đoan Trang và Lê Đình Lượng được chú ý ở mức ngang nhau trên Google. Trong khi đó, vụ “vé lên tàu” song ngữ Việt – Trung chỉ gợi lên một đợt sóng rất nhỏ trong dư luận.

09

Chương trình Điểm tin Lề trái số 12 xin được kết thúc tại đây. Hẹn gặp lại các bạn trong bản tin tuần tới.

Chú thích:
* Về vụ kiểm tra hành chính và giải tán đêm nhạc “Sài Gòn kỷ niệm” của Nguyễn Tín:
[1] Ảnh, clip, status tường thuật vụ giải tán đêm nhạc “Sài Gòn kỷ niệm” – Phạm Đoan Trang (FB cá nhân), 15/08/2018, 21:18
https://www.facebook.com/pham.doan.trang/posts/10156899802378322
[2] “Đêm nhạc “Sài Gòn Kỷ Niệm” của ca sĩ trẻ Nguyễn Tín đang diễn ra tại cafe Casanova (61C Tú Xương, phường 7, quận 3) thì bị phá rối” – Dương Đại Triều Lâm (FB cá nhân), 15/08/2018, 21:28
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2295420170744132&set=a.1469623623323795.1073741828.100008285150205&type=3
[3] “Liveshow “Sài Gòn kỷ niệm” – Nguyễn Tín đã không thể kết thúc đêm diễn như dự định!” – Võ Hồng Ly (FB cá nhân), 15/08/2018, 23:33
https://www.facebook.com/hongly.vo.35/posts/10156530363624520
[4] “TIN ĐOAN TRANG” – Trịnh Hữu Long (FB cá nhân), 15/08/2018, 02:04
https://www.facebook.com/longtrinh.vietnam/posts/10212962587004000
[5] “THÀNH TÍCH VÀ THẤT BẠI CỦA AN NINH THÀNH HỒ TRONG “PHI VỤ” PHÁ LIVESHOW NGUYỄN TÍN” – Phạm Đoan Trang (FB cá nhân), 16/08/2018, 13:28
https://www.facebook.com/pham.doan.trang/posts/10156902380463322
[6] “Các nhà hoạt động bị hành hung do dự buổi ca nhạc tự do” – RFA tiếng Việt, 16/08/2018
https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/activists-beaten-and-left-in-the-wilderness-at-night-time-08162018090735.html
[7] “VỤ CA SĨ NGUYỄN TÍN BỊ KIỂM TRA VÀ PHẠT HÀNH CHÍNH VỀ HÀNH VI BIỂU DIỄN KHÔNG PHÉP” – Ong Bắp Cày (Tre Làng Blog), 17/08/2018
http://www.trelangblog.com/2018/08/ve-vu-ca-si-nguyen-tin-bi-kiem-tra-va.html#.W3Z6WcZ4nIX
* Về chiến tranh thương mại Mỹ – Trung:
[11] ” Nghịch lý và Ngộ nhận về Chiến tranh Thương mại Mỹ-Trung” – Nguyễn Quang Dy (VietStudies), 10/08/2018
http://viet-studies.net/kinhte/NQuangDy_NghichLyNgoNhanThuongMai.html
[12] “Thông điệp gởi thủ tướng Phúc” – Trương Nhân Tuấn (FB cá nhân), 12/08/2018, 12:40
https://www.facebook.com/nhantuan.truong/posts/2004299419601850
* Về vụ tấm “thẻ lên tàu” song ngữ Việt Trung:
[13] Phiên bản chưa cắt của ảnh chụp tấm “thẻ lên tàu” bằng song ngữ Việt – Trung – Blog Nguyễn Xuân Diện, 12/08/2018
https://4.bp.blogspot.com/-DC0UxtHlZ_U/W2-bHfbTfkI/AAAAAAAA0JE/kQpAf6X-FVoE4n9wcCdfhua6n_uxADsqwCLcBGAs/s1600/39001853_1610682529041715_3285694936862687232_n.jpg
[14] “Thẻ lên tàu in song ngữ Trung-Việt, chuyện nhỏ hay lớn?” – Hoài Thương (VOA tiếng Việt), 14/08/2018
https://www.voatiengviet.com/a/the-len-tau-in-song-ngu-trung-viet-chuyen-nho-hay-lon/4526680.html
[15] “Metro Hà Nội, nhìn từ Trung Quốc” – Nguyễn Tiến Tường (FB cá nhân), 15/08/2018, 11:00
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1822384971213204&set=a.422773111174404&type=3
[16] “HỌ & TA” – Nguyễn Tiến Tường (FB cá nhân), 16/08/2018, 17:58
https://www.facebook.com/nguyentuong.tuongnguyen.5/posts/1824737477644620
* Về cuốn “Gạc Ma – Vòng tròn bất tử”:
[17] “GAC MA – VÒNG TRÒN BẤT TỬ: Sự thẳng thắn, chính trực chưa từng có đến từ Chuẩn Đô đốc Lê Kế Lâm” – Phan Trí Đỉnh (FB cá nhân), 14/08/2018, 02:38
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=138151243783333&id=100027653754000
[18] “CHUẨN ĐÔ ĐỐC LÊ KẾ LÂM VÀ ‘GẠC MA – VÒNG TRÒN BẤT TỬ'” – Nguyễn Văn Phước (FB cá nhân), 15/08/2018, 17:53
https://www.facebook.com/nguyenvanphuocfirstnews/posts/1827351040711672
* Về phong trào biểu tình kéo dài:
[19] “Tướng Tô Lâm: Nhiều đối tượng HIV, sống ‘ảo’ được thuê đi biểu tình” – BBC tiếng Việt, 14/08/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45178729
[20] “Bộ trưởng Tô Lâm đòi “phòng chống biểu tình”, là đi ngược lại Luật Nhân quyền quốc tế” – Quỳnh Vi (Luật khoa Tạp chí), 15/08/2018

Bộ trưởng Tô Lâm đòi “phòng chống biểu tình”, là đi ngược lại Luật Nhân quyền quốc tế


* Về dự luật Đặc khu Kinh tế:
[21] “3 ĐẶC KHU ĐÃ ÂM THẦM CHẾT RỒI?” – Phạm Trần (Đối thoại Online), 09/08/2018
http://doithoaionline2.blogspot.com/2018/08/3-ac-khu-am-tham-chet-roi.html
[22] “‘Cân nhắc lại’ luật Đặc khu: Sợ dân hay sợ nội bộ đảng?” – Phạm Chí Dũng (Bauxite Việt Nam), 12/08/2018
http://www.boxitvn.net/bai/56420
[23] “Luật Đặc khu đã bị bỏ?” – Bùi Quang Vơm (Bauxite Việt Nam), 13/08/2018
http://www.boxitvn.net/bai/56476
[24] “Đặc khu là nhượng địa, nhượng địa từng phần là mất nước” – Nguyễn Ngọc Chu (Bauxite Việt Nam), 14/08/2018
http://www.boxitvn.net/bai/56511
* Về cái chết của Bùi Tín và Tô Hải:
[25] “Nhà báo, nhà bất đồng chính kiến Bùi Tín qua đời” – BBC tiếng Việt, 11/08/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45140453
[26] “Nhà báo Bùi Tín: ‘Hoa Xuyên Tuyết chính là khát vọng tự do'” – BBC tiếng Việt, 11/08/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45156018
[27] “‘Chúng tôi sẽ nhớ mãi về ‘Thằng Hèn Vĩ Đại'” – BBC tiếng Việt, 12/08/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45156022
[28] “Nhà báo Bùi Tín để lại ‘một tài sản hết sức quý giá’” – Hoàng Long (VOA tiếng Việt), 12/08/2018
https://www.voatiengviet.com/a/nha-bao-bui-tin-de-lai-mot-tai-san-het-suc-quy-gia/4524485.html
[29] “Phân ưu” – Bauxite Việt Nam, 12/08/2018
http://www.boxitvn.net/bai/56424
[30] “Người Sài Gòn tiễn đưa tác giả ‘Hồi ký của một thằng hèn’” – Nhật Bình (Người Việt), 13/08/2018

Người Sài Gòn tiễn đưa tác giả ‘Hồi ký của một thằng hèn’


* Về phát ngôn 10% của Bộ trưởng Bộ Thông tin – Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng”:
[31] “Quyền bộ trưởng muốn tin xấu chỉ 10%, blogger nói ‘sẽ thất bại’” – VOA tiếng Việt, 13/08/2018
https://www.voatiengviet.com/a/quyen-bo-truong-muon-tin-xau-chi-10-phan-tram/4526319.html
[32] “Tin “tiêu cực” chỉ được phép chiếm 10% trên báo chí Việt Nam” – RFA tiếng Việt, 15/08/2018
https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/nguyen-manh-hung-ten-percent-08152018125222.html
* Về vụ báo Tuổi Trẻ kỷ luật Nguyễn Ngọc Vinh:
[33] “KHÔNG THỂ CÚI ĐẦU LÀM TIỂU NHÂN” – Ngọc Vinh (FB cá nhân), 09/08/2018, 09:09
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1704602426317457&set=a.174154879362227.33734.100003031499019&type=3
[34] “LỆNH KIỂM ĐIỂM” – Ngọc Vinh (FB cá nhân), – Ngọc Vinh (FB cá nhân), 10/08/2018, 07:24
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1706114026166297&set=a.174154879362227.33734.100003031499019&type=3
[35] “NGUY CƠ BIẾN THÀNH TỘI PHẠM” – Ngọc Vinh (FB cá nhân), 12/08/2018, 07:32
https://www.facebook.com/ngoc.vinh.315/posts/1709499792494387
[36] “Tổng Biên Tập phải để nhà báo mở miệng” – Ben Ngô (BBC tiếng Việt), 13/08/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45165972
[37] “Thư ký tòa soạn báo Tuổi Trẻ bị xem xét kỷ luật” – RFA tiếng Việt, 14/08/2018
https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/Tuoi-tre-youth-executive-editor-under-punishment-procedure-08142018083427.html
* Về cuộc biểu tình của dân Sa Huỳnh để đòi di dời nhà máy xử lý rác:
[37] “Dân dùng quan tài chặn nhà máy rác, chính quyền đòi xử ‘kích động’” – VOA tiếng Việt, 15/08/2018
https://www.voatiengviet.com/a/dan-dung-quan-tai-chan-nha-may-rac-chinh-quyen-doi-xu-kich-dong/4529754.html
* Về cuộc vận động đòi ân xá cho Trần Huỳnh Duy Thức:
[38] “ÔNG TRẦN HUỲNH DUY THỨC CÓ HAI LÝ DO ĐỂ XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC TRẢ TỰ DO” – Ngô Ngọc Trai (FB cá nhân), 11/08/2018, 10:41
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1216144288526031&set=a.334810426659426.1073741827.100003914154408&type=3&theater
[8] “Phong trào Dân tộc Chấn hưng Nước Việt tại Malaysia” – RFA tiếng Việt, 01/09/2010
https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/vietnam-progressive-democratic-movement-in-malaysia-targets-region-wide-09012010060714.html
[10] Điểm tin lề trái số 10 (05/08/2018): Mỹ – Trung đánh nhau và hành động của chúng ta

Điểm tin lề trái số 10 (05/08/2018): Mỹ – Trung đánh nhau và hành động của chúng ta


* Về phiên xử phúc thẩm Nguyễn Viết Dũng ngày 15/08/2018:
[39] “‘Dũng Phi Hổ’ được giảm một năm tù ‘do may mắn'” – BBC tiếng Việt, 15/08/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45165978
[40] “Nhà hoạt động Nguyễn Viết Dũng được giảm án 1 năm” – RFA tiếng Việt, 15/08/2018
https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/court-lowers-the-sentence-given-to-activist-nguyen-viet-dung-08152018091143.html
* Về phiên xử sơ thẩm Lê Đình Lượng ngày 16/08/2018:
[41] “Thông Cáo Báo Chí Phản đối phiên tòa xử doanh nhân và nhà hoạt động dân quyền Lê Đình Lượng” – Việt Tân, 27/07/2018
http://viettan.org/tcbc-phan-doi-phien-toa-xu-doanh-nhan-va-nha-hoat-dong-dan-quyen-le-dinh-luong/
[42] “Nhà hoạt động Lê Đình Lượng bị tuyên 20 năm tù” – RFA tiếng Việt, 16/08/2018
https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/vietnam-activist-gets-20-years-for-inciting-protests-08162018084020.html
[43] Thông cáo của Hội Anh em Dân chủ về phiên xử sơ thẩm Lê Đình Lượng – Nguyễn Văn Đài (FB cá nhân), 16/08/2018
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=918137401727495&set=a.123882327819677&type=3
[44] Thông báo về buổi Livestream phỏng vấn vợ Lê Đình Lượng – Việt Tân (trang Facebook), 17/08/2018, 23:54
https://www.facebook.com/viettan/photos/a.10151333017390620/10157973836835620/?type=3&theater&ifg=1

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author