Phóng xạ của ông Nguyễn Bá Thanh cắm cằm ông Trần Đại Quang

Phóng xạ của ông Nguyễn Bá Thanh cắm cằm ông Trần Đại Quang

Trong tuần qua, một số tổ chức, cá nhân đã tung tin đồn theo kiểu “thuyết âm mưu”, rằng Trung Quốc và Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đầu độc cố Chủ tịch Trần Đại Quang bằng chất phóng xạ Polonium 210. Sau khi liệt kê và so sánh các văn bản có cùng chủ đề, chúng tôi kết luận rằng tin đồn này không xuất phát từ một cuộc điều tra có tính khoa học, hoặc từ lời của các nhân chứng. Thay vào đó, nó hình thành từ việc lắp ghép nhiều “thuyết âm mưu” khác nhau, đã xuất hiện rời rạc từ năm 2015 đến nay. Trong quá trình này, người đi sau nhặt thông tin từ các giả thuyết chưa được kiểm chứng của người đi trước, để xây dựng giả thuyết mới của riêng mình, nhằm mô tả các âm mưu ám sát mà họ muốn tin là có thật.

Chuỗi tin đồn đó khởi đầu từ cuối tháng 12/2014, khi Trưởng Ban Nội chính Trung ương Nguyễn Bá Thanh phải nhập viện để điều trị chứng rối loạn sinh tủy, một bệnh mà y học thế giới chưa tìm ra nguyên  nhân và thuốc chữa.  Ngày 23/12/2014, blog Chân Dung Quyền Lực, một trang được lập nên để công kích Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, đã đăng 5 bài viêt để tung tin đồn rằng ông Phúc “ám sát” ông Nguyễn Bá Thanh bằng “chất phóng xạ”, khi ông Thanh đang đi thăm Trung Quốc hồi cuối năm 2013 [14][15][16][17]. Dù tác giả không đưa ra được bất cứ bằng chứng nào để khẳng định rằng ông Thanh bị “ám sát”, rằng ông Nguyễn Xuân Phúc là “thủ phạm”, và rằng vụ việc đã diễn ra ở Trung Quốc, tin đồn này nhanh chóng được các tổ chức, cá nhân chống đối sử dụng để tuyên truyền chống chế độ.

Ông Nguyễn Bá Thanh qua đời vào ngày 13/02/2015. Chỉ sau đó một ngày, trang Dân Luận đăng bài của bút danh Trần Trọng Kiên, trong đó Kiên đặt giả thuyết rằng ông Thanh đã bị “ám sát” bằng chất phóng xạ Polonium 210 – chất từng được dùng để ám sát điệp viên hai mang Alexander Liwinenko và thủ lĩnh Palestine Jassir Arafat [18]. Trong bài, Kiên cho biết dù y học không xác định được nguyên nhân của 70% số ca rối loạn sinh tủy, 30% còn lại vẫn xuất phát từ một số nguyên nhân đã biết, như bị tác dụng phụ từ một số loại thuốc thông dụng, hoặc bị nhiễm độc phóng xạ. Tuy nhiên, ngày 18/03/2015, Trần Trọng Kiên viết một bài khác cho Dân Luận để tự phủ định giả thuyết của mình [19]. Trong bài này, Kiên viết rằng nếu ông Thanh thật sự nhiễm độc phóng xạ, thì bệnh viện sẽ phải cách ly ông một cách nghiêm ngặt, để ngăn những người xung quanh nhiễm xạ. Trong khi đó, bác sĩ vẫn cho phép gia đình ông Thanh túc trực để chăm sóc, xoa bóp cho ông những ngày cuối đời, và cho phép các lãnh đạo Nhà nước không dùng đồ bảo hộ khi đi viếng đám tang ông Thanh. Với những bằng chứng này, Trần Trọng Kiên kết luận rằng ông Nguyễn Bá Thanh không mất vì nhiễm độc phóng xạ.

Bên cạnh đó, Kiên cũng đăng một ý kiến phản bác từ độc giả, rằng kẻ “ám sát” giả định có thể dùng chất Uranium sẵn có ở Việt Nam, thay vì cần Polonium 210 của Trung Quốc. Như vậy, chưa có bằng chứng vững chắc để khẳng định rằng Trung Quốc liên quan đến vụ việc.

Vì bút danh Trần Trọng Kiên chỉ xuất hiện trong 2 bài viết vừa nêu, cả 2 đều đăng trên Dân Luận, có khả năng nó được lập để viết về vụ ông Nguyễn Bá Thanh.

Từ cuối tháng 07/2017, cố Chủ tịch Trần Đại Quang bắt đầu vắng mặt trong một số sự kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước. Thấy vậy, đầu tháng 08/2017, các tổ chức và cá nhân chống đối đã xây dựng 3 “thuyết âm mưu” khác nhau để giải thích sự vắng mặt của ông Quang.

Giả thuyết thứ nhất, là sự vắng mặt của ông Trần Đại Quang có liên quan đến sự vắng mặt vì lý do sức khỏe của ông Đinh Thế Huynh. Trước đây, ông Đinh Thế Huynh từng ký quyết định 13-TB/TW, chỉ xét tuổi của đảng viên theo hồ sơ gốc khi kết nạp.Vì hồ sơ gốc khi kết nạp cho thấy ông Trần Đại Quang đã vượt quá độ tuổi để được ứng cử vào Bộ Chính trị vào năm 2011, việc này làm nảy sinh tin đồng rằng ông Huynh đang “đối đầu” với ông Quang.

Giả thuyết thứ hai, là sự vắng mặt của ông Trần Đại Quang có liên quan đến vụ Trịnh Xuân Thanh về Việt Nam, diễn ra vào cuối tháng 07/2017. Những người tin vào giả thuyết này cho rằng Trịnh Xuân Thanh sẽ khai ra những “đường dây tham nhũng” mà ông Quang có dính líu.

Trong giới chống đối, Bùi Quang Vơm và Lê Anh Hùng ủng hộ 2 giả thuyết vừa nêu [20][21]. Trong khi đó, các nhóm chuyên biểu tình ở Hà Nội lại ủng hộ một giả thuyết khác, rằng ông Trần Đại Quang đã bị “ám sát” bằng chất phóng xa. Cụ thể, chiều 08/08/2017, một số blog và trang Facebook cá nhân – như blog Longnguyen48, Facebook Mai Xuân Dũng và Facebook Nguyễn Lân Thắng – đã đồng loạt đăng tải một bài viết mang tên “Về vấn đề đầu độc bằng chất phóng xạ” [22][23][24]. Bài này được ghép lại từ một số đoạn trích trong bài về ông Nguyễn Bá Thanh, mà Trần Trọng Kiên viết ngày 14/02/2015, chứ không phải là một bài viết mới. Tuy nhiên, cả 3 người đăng vừa nêu đều ghi nguồn bài viết là “internet”, hoặc “sưu tầm”, chứ không đăng tên tác giả Trần Trọng Kiên. Vì vậy, cộng đồng mạng đã lan truyền tin đồn này, mà không biết rằng nó đã bị chính tác giả Trần Trọng Kiên bác bỏ từ hơn 2 năm trước.

Trong 3 bài đăng vừa nêu, bài của Nguyễn Lân Thắng thu hút nhiều người đọc nhất, với 1,4 nghìn Likes và 252 Shares trên Facebook. Khoảng 20 giờ sau khi cố Chủ tịch Trần Đại Quang qua đời, nick Facebook Hoàng Lan Champak, một người biểu tình chơi thân với Nguyễn Lân Thắng, đã đăng lại post của Thắng cách đây hơn 1 năm. Hoàng Lan bình luận rằng “Bài của cụ Nguyễn Lân Thắng báo trước cái chết của Chủ tịch Trần ngày hôm nay” [26]. Việc này khiến giả thuyết “ám sát bằng phóng xạ Polonium 210”, mà chính tác giả đã tự bác bỏ, được lan truyền trở lại. Ngoài ra, chồng của Huỳnh Thục Vy là Lê Duy cũng tung tin đồn rằng Trung Quốc ám sát ông Quang, khi viết rằng trước khi mất khoảng 14 đén 16 tháng, cả ông Nguyễn Bá Thanh lẫn ông Trần Đại Quang đều đi thăm Trung Quốc [25].

Hôm 21/09, hai luật sư Ngô Ngọc Trai và Trần Quốc Thuận đã tạo một luồng dư luận rằng sau khi cố Chủ tịch Quang mất, Việt Nam nên “nhất thể hóa” 2 chức danh Chủ tịch nước và Tổng Bí thư. Dựa trên luồng dư luận này, cùng tin đồn cũ được Lê Duy và Hoàng Lan Champak “hồi sinh”, Bùi Quang Vơm và nick Facebook Giang Bui đã viết 2 bài dài, để tung tin rằng Trung Quốc và Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ám sát cố Chủ tịch Quang bằng chất phóng xạ Polonium 210, khi ông Quang thăm Trung Quốc hồi tháng 05/2017 [27][28]. Trong bài, Bùi Quang Vơm đã kết hợp “thuyết âm mưu” cũ của mình với thuyết mới của người khác, khi viết rằng ông Quang bị “ám sát” vì gây thù chuốc oán với Đinh Thế Huynh, và vì liên quan đến đường dây tham nhũng trong vụ Trịnh Xuân Thanh. Nick Giang Bui cũng làm điều tương tự, khi viết rằng ông Quang bị “ám sát” vì có tư tưởng cởi mở và kiên quyết bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Thoạt nhìn, 2 bài viết vừa nêu có vẻ có tính thuyết phục, vì chúng đã chỉ ra động cơ và cơ hội gây án của các “hung thủ” giả định. Tuy nhiên, vì chúng không đưa ra được bằng chứng cho thấy chất Polonium 210 thật sự hiện diện trong vụ việc, cho thấy Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Trung Quốc có liên quan, lời buộc tội trong bài là thiếu căn cứ.

Trong các cá nhân vừa nêu, Bùi Quang Vơm, Hoàng Lan Champak và Giang Bui là những người chuyên tung tin đồn.

Cụ thể, Bùi Quang Vơm là một người tị nạn ở hải ngoại, chuyên viết các bài dài, theo kiểu “thuyết âm mưu” để kiếm sống. Trong những năm gần đây, Vơm đã viết hàng trăm bài thuộc loại này, nhiều bài trong số đó được các diễn biến thực tế chứng minh là sai.

Hoàng Lan Champak tham gia cộng đồng người biểu tình ở Hà Nội, và giữ vai trò kết nối những người mới đi biểu tình tình trong năm nay. Tuần trước, khi các lãnh đạo Thành phố Hà Nội thăm hỏi và tặng phong bì cho một bệnh nhân nghiện ma túy trong vụ “sốc thuốc” ở Công viên nước Hồ Tây, Hoàng Lan đã viết trên Facebook rằng bệnh nhân được thăm “là Trần Thị Tâm, sinh năm 1999 ở Hà Nội”, “là con của một vị quan to hiện đang công tác ở Bộ”. Có lẽ vì suy diễn status này, mà sau thời điểm đó, các tổ chức, cá nhân chống đối đã đồng loạt tung tin rằng người được thăm là con gái Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, tức cháu ông Trần Đức Lương. Tuy nhiên, ngày 21/08, Bạch Hoàn và Bùi Hoàng Tám đồng loạt phủ nhận tin đồn vừa nêu, khi đưa tin rằng con gái Bộ trưởng Trần Tuấn Anh tên T.H.P., sinh năm 1992, và hiện đang sống ở TP.HCM thay vì Hà Nội.

Trong khi đó, nick Facebook Giang Bui là một trường hợp phức tạp. Từ năm 2009 đến năm 2015, tài khoản Facebook  này thuộc về Bùi Như Rang, sinh viên Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, TP.HCM. Từ ngăm 2013, Giang tham gia các cộng đồng người biểu tình, và đăng nhiều bài viết về chủ đề này. Ngoài ra, Giang cũng là người ký tên thứ 482 trong “Tuyên bố về Thực thi Quyền Dân sự và Chính trị”. Từ ngày 23/09/2015 đến ngày 27/06/2018, nick Giang Bui không đăng bài viết nào. Vì sau thời điểm đó, nick Giang Bui không đăng những bài thể hiện kiến thức y khoa, sở thích nhạc cụ dân tộc và hoạt động chính trị trên thực địa của Bùi Như Giang như trước đây, nhưng các bài viết lại tăng vọt về lượng Like và Share, chưa thể kết luận rằng nó đang được sử dụng bởi Giang hay người khác.

Sau khi hoạt động lại hồi cuối tháng 6, nick Giang Bui tập trung đăng các bài có nội dung ly gián nội bộ Đảng và Nhà nước. Chẳng hạn, nick này từng đăng một bài kêu gọi cảnh sát cơ động “ngừng đàn áp” người biểu tình, để quay sang “cởi trói cho dân tộc” [29]. Ngoài ra, Giang cũng từng viết nhiều bài để tung tin đồn rằng ông Trần Đại Quang là “người cấp tiến” muốn ban hành Luật Biểu tình [30][31]; rằng ôngNguyễn Xuân Phúc đã dùng báo Tuổi Trẻ “đánh vụ Thủ Thiêm”, để từ đó lần ra các sai phạm của ông Nguyễn Phú Trọng trong dự án Ciputra, gây thất thoát hàng nghìn tỉ đồng tiền thuế [32][33][34]…

Như vậy, chỉ trong vòng 3 năm, từ năm 2015 đến năm 2018, những kẻ thích đồn đại, ngồi lê đôi mách đã đem phóng xạ của ông Nguyễn Bá Thanh cắm cằm ông Trần Đại Quang. Chuyện này càng buồn cười hơn, khi tin đồn về vụ ám sát bằng Polonium 210 đã bị chính tác giả Trần Trọng Kiên tự bác bỏ bằng những lập luận vững chắc.

Trong môi trường thông tin hỗn loạn, đôi lúc chúng ta không thể vội vàng chấp nhận những thông tin mà báo chí đăng. Khi tình huống này xảy ra, ta nên tự tìm kiếm sự thật bằng các phương pháp khoa học, trong đó đề cao tính chính xác, đầy đủ của bằng chứng. Nếu không thể tự tìm ra sự thật, chúng ta nên im lặng và chấp nhận rằng mình không biết hết mọi thứ, rồi đợi đến khi sự thật tự hé lộ. Còn nếu chúng ta vội tin vào tin đồn, chỉ vì nó thỏa mãn sự kỳ vọng, thói hiếu kỳ, hoặc ham muốn tỏ ra nguy hiểm của ta, chúng ta sẽ góp phần phát tán tin đồn, để lừa chính mình và những người khác.

Nguyễn Thu Huyền

Chú thích:

* Về tin đồn theo kiểu “thuyết âm mưu”, rằng Trung Quốc và Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đầu độc cố Chủ tịch Trần Đại Quang bằng chất phóng xạ Polonium 210:

[14] “Thông tin từ Ban Bảo vệ Sức khỏe Trung ương: Ông Nguyễn Bá Thanh đã bị đầu độc!” – Chân Dung Quyền Lực, 23/12/2014
http://chandungquyenluc.blogspot.com/2014/12/ong-nguyen-ba-thanh-bi-dau-doc.html

[15] “Ai đã đầu độc phóng xạ ông Nguyễn Bá Thanh?” – Chân Dung Quyền Lực, 01/01/2015
http://chandungquyenluc.blogspot.com/2015/01/ai-da-dau-doc-ong-nguyen-ba-thanh.html

[16] “Sự thật kinh hoàng: Không qua khỏi cú đầu độc hèn hạ của Nguyễn Xuân Phúc, ông Nguyễn Bá Thanh sẽ được đưa về Đà Nẵng chiều ngày 2/1/2015” – Chân Dung Quyền Lực, 01/01/2015
http://chandungquyenluc.blogspot.com/2015/01/ong-nguyen-ba-thanh-duoc-dua-ve-da-nang.html

[17] “Báo Tuổi trẻ xác nhận: Nguồn “Chân dung Quyền lực” đưa tin xác thực!” – Chân Dung Quyền Lực, 05/01/2015
http://chandungquyenluc.blogspot.com/2015/01/tuoi-tre-xac-nhan-nguon-chan-dung-quyen-luc.html

[18] “Trần Trọng Kiên – Vấn đề đầu độc bằng phóng xạ và cái chết của ông Nguyễn Bá Thanh (1953-2015)” – Trần Trọng Kiên (Dân Luận), 14/02/2015
https://www.danluan.org/tin-tuc/20150214/tran-trong-kien-van-de-dau-doc-bang-phong-xa-va-cai-chet-cua-ong-nguyen-ba-thanh

[19] “Để chấm dứt một nghi vấn về Nguyễn Bá Thanh” – Trần Trọng Kiên (Dân Luận), 18/03/2015
https://www.danluan.org/tin-tuc/20150317/tran-trong-kien-de-cham-dut-mot-nghi-van-ve-nguyen-ba-thanh

[20] “Chuyện lạ của ông Quang” – Bùi Quang Vơm (Dân Làm Báo), 05/08/2017
https://danlambaovn.blogspot.com/2017/08/chuyen-la-cua-ong-quang.html

[21] “Vụ Trịnh Xuân Thanh: Tương lai nào cho Trần Đại Quang?” – Lê Anh Hùng (VOA tiếng Việt), 08/08/2017
https://www.voatiengviet.com/a/trinh-xuan-thanh-tran-dai-quang-voa/3976927.html

[22] “VẤN ĐỀ ĐẦU ĐỘC BẰNG PHÓNG XẠ” – longnguyen48.blogspot.com, 08/08/2017
http://longnguyen48.blogspot.com/2017/08/van-e-au-oc-bang-phong-xa.html

[23] “VẤN ĐỀ ĐẦU ĐỘC BẰNG PHÓNG XẠ” – Mai Xuân Dũng (FB cá nhân), 08/08/2017, 14:31
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=470985119945511&id=100011020819260

[24] “VẤN ĐỀ ĐẦU ĐỘC BẰNG PHÓNG XẠ” – Nguyễn Lân Thắng (FB cá nhân), 08/08/2017, 15:04
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10155522718828808&set=a.371777483807&type=3

[25] “… Trần Đại Quang thăm Trung Quốc ngày 13-05-2017, đoàn tụ ngày 21/09/2018…” – Lê Duy (FB cá nhân), 21/09/2018, 13:29
https://www.facebook.com/juselee/posts/10212570505439523

[26] “Bài của cụ Nguyen Lan Thang dấu hiệu báo trước cái chết của CT Trần ngày hôm nay” – Hoàng Lan Champak (FB cá nhân), 22/09/2018, 08:12
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=307793883341102&set=a.117176435736182&type=3

[27] “Lời chia buồn với ông Chủ tịch” – Bùi Quang Vơm (Bauxite Việt Nam), 25/09/2018
http://www.boxitvn.net/bai/57610

[28] “CTN Trần Đại Quang đã bị đầu độc phóng xạ bằng Polonium-210 như thế nào?” – Giang Bui (FB cá nhân), 26/09/2018, 18:55
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2355196997826971&set=a.468573023156054&type=3

* Các hoạt động tung tin đồn về chuyện “tranh chấp nội bộ Đảng”, tung tin ly gián của nick Facebook Giang Bui:

[29] “…Nhưng tôi vẫn tin cuối cùng sự thật và lương tri cũng sẽ thắng. Khi dùi cui ba trắc trên tay anh ngập ngừng những lúc anh đối diện với đồng bào yêu nước mình…” – Giang Bui (FB cá nhân), 28/06/2018, 21:43
https://www.facebook.com/phamquynhvnn/posts/2209128749100464

[30] “…Việc cứu một người vì không may mắn sinh ra ở VN mà phải lãnh án tử như vậy sẽ là dấu chỉ may mắn đến từ vị nguyên thủ sáng suốt và cấp tiến, chủ tịch nước Trần Đại Quang…” – Giang Bui (FB cá nhân), 13/07/2018, 23:10
https://www.facebook.com/phamquynhvnn/posts/2234953059851366

[31] “…Việc đăng ý kiến đồng ý ban hành Luật Biểu Tình chỉ khiến Trần Đại Quang bất lợi trước BCT, và việc ông phủ nhận chính lời nói của mình cũng như đồng ý đình bản mạnh tay tờ Tuổi trẻ là dễ hiểu, nhưng nó không phải là nguyên nhân chính…” – Giang Bui (FB cá nhân), 17/07/2018, 17:37
https://www.facebook.com/phamquynhvnn/posts/2241458722534133

[32] “Trọng, Phúc đối đầu” – Giang Bui (FB cá nhân), 25/07/2018, 15:02
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2255585964454742&set=a.468573023156054&type=3

[33] “Sai phạm của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng gây thất thu thuế hàng nghìn tỉ ở dự án Ciputra như thế nào?” – Giang Bui (FB cá nhân), 05/08/2018, 10:26
https://www.facebook.com/phamquynhvnn/posts/2275148495831822

[34] “Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã giúp tập đoàn Vinaconex cướp hàng nghìn tỉ đồng như thế nào?” – Giang Bui (FB cá nhân), 08/08/2018, 12:53
https://www.facebook.com/phamquynhvnn/posts/2280802648599740

[35] “CTN Trần Đại Quang đã bị đầu độc phóng xạ bằng Polonium-210 như thế nào?” – Giang Bui (FB cá nhân), 26/09/2018, 18:55
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2355196997826971&set=a.468573023156054&type=3

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author