Điểm tin lề trái số 32: Lạm bàn màn tổng kết năm 2018 của giới zân chủ

Điểm tin lề trái số 32: Lạm bàn màn tổng kết năm 2018 của giới zân chủ

Chào các bạn. Đây là chương trình Điểm tin Lề trái số 32, soạn vào ngày Chủ nhật, 06/01/2019. Như thông lệ, chúng tôi sẽ điểm lại những sóng truyền thông lề trái trong tuần này, và chỉ ra những sự thật thú vị mà các bạn chưa chú ý trong mỗi sóng.

DƯ LUẬN LỀ TRÁI ĐANG TỔNG KẾT NĂM 2018 NHƯ THẾ NÀO?

Trong tuần qua, một số trang tin nước ngoài và hội đoàn chống đối đã tổng kết các sự kiện, diễn biến chính trị nổi bật ở Việt Nam trong năm 2018, rồi bình luận về chúng theo hướng đả kích Nhà nước Việt Nam. Trong đó, BBC và VOA có bài tổng kết các sự kiện chính trị nói chung, VOA có bài tổng kết các diễn biến liên quan đến nhân quyền, nhóm Hate Change có bài tổng kết các diễn biến liên quan đến tự do ngôn luận, còn ông Phạm Quý Thọ có bài tổng kết, dự đoán xu hướng thay đổi của Nhà nước. Nhìn chung, các bài viết này đều đề cập đến chiến dịch chống tham nhũng; vấn đề tự do ngôn luận – như việc thông qua Luật An ninh Mạng, vụ đình bản 3 tháng báo Tuổi Trẻ Online, vụ ông Chu Hảo bị kỷ luật Đảng, và việc ban hành các bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cho công nhân viên chức, cho nhà báo; các diễn biến mà họ cho rằng liên quan đến quan hệ Việt – Trung và tiến trình thông qua các hiệp định CPTPP và EVFTA, trong đó Việt Nam phải đưa ra một số cam kết về vấn đề nhân quyền, gồm việc thông qua 3 công ước cơ bản của ILO, được cho là tạo thuận lợi cho việc hình thành các công đoàn độc lập.

Riêng vấn đề nhân quyền, trong một cuộc phỏng vấn trên VOA, Lê Thị Công Nhân, Vũ Quốc Ngữ và Nguyễn Lân Thắng nói rằng tới đây, Nhà nước Việt Nam sẽ dễ dàng ngăn cản tự do ngôn luận và bắt giữ giới hoạt động theo những cách khiến quốc tế không thể can thiệp. BBC tiếng Việt, tiến sĩ Phạm Quý Thọ đã nhận định rằng ở Việt Nam năm 2018, “kinh tế theo hướng thị trường hơn và chính trị theo hướng tập trung quyền lực cao hơn”. Sau khi xem xét các thông tin trên, chúng tôi xin đưa ra 3 nhận xét.

Thứ nhất, chúng tôi thấy VOA tiếng Việt đã đưa ra một nhận định hàm hồ khi nói năm 2018 là “năm tồi tệ nhất về vi phạm nhân quyền ở Việt Nam”. Một mặt, họ đưa ra nhận định này dựa trên số liệu sai mà nhóm Project 88 đưa ra. Mặt khác, họ không tính đến một thực tế mà nhiều “nhà hoạt động” Việt Nam từng nhận ra: ngày nay, không gian dân sự và ngôn luận ở Việt Nam đã trở nên đa dạng, hỗn tạp hơn nhiều so với thời điểm 10 năm trước.

Thứ hai, vì mọi bản tổng kết năm của giới chống đối đều xoay quanh các hoạt động của Nhà nước Việt Nam, thay vì hoạt động của chính họ, dường như giới này đang rất yếu, chỉ loay hoay phản ứng trước các động thái của Nhà nước và tình hình xã hội, chứ không đưa ra được chủ kiến gì đáng kể.

Thứ ba, dường như bộ phận cực đoan trong giới chống đối không có chung nhận định với BBC tiếng Việt và giới chuyên gia. Trong khi ông Phạm Quý Thọ nhận định rằng kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng tốt và Nhà nước Việt Nam đang khá mạnh, còn BBC đang tin vào khuynh hướng cải tổ hơn là khuynh hướng “cách mạng đường phố” ở Việt Nam; thì Phạm Đoan Trang đang tuyên truyền rằng kinh tế Việt Nam đang rất suy sụp, và Nhà nước Việt Nam đang tăng cường “bắt bớ” trong giai đoạn “giãy chết”. Cánh cực đoan đang nói sự thật hay đang tuyên truyền dối trá, để tiếp thêm hy vọng giả cho các thành viên của mình? Xin để độc giả tự đánh giá.

DƯ LUẬN LỀ TRÁI KÊU GỌI NHÀ NƯỚC
CẢI CÁCH ĐƯỜNG LỐI CHÍNH TRỊ, NGOẠI GIAO THEO HƯỚNG THÂN PHƯƠNG TÂY

Trong tuần qua, BBC tiếng Việt đã đăng lại bài phỏng vấn cũ với cựu Thứ trưởng Ngoại giao Trần Quang Cơ, cùng bài phỏng vấn mới với chuyên gia kinh tế Phạm Đỗ Chí, để thúc giục Việt Nam cải cách đường lối chính trị, ngoại giao theo hướng thân phương Tây. Ngoài ra, Nguyễn Anh Tuấn cũng viết một bài dài theo hướng tương tự.

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi đồng ý quan điểm của ông Trần Quang Cơ, rằng Việt Nam nên “thêm bạn bớt thù” bằng cách đa phương hóa quan hệ đối ngoại theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng tôi cũng đồng ý với một lời dạy khác của Chủ tịch Hồ Chí Minh, rằng Việt Nam nên điều chỉnh quan hệ đối ngoại trên tinh thần “dĩ bất biến ứng vạn biến” – tức dựa vào cái không đổi để ứng phó với những thay đổi. Ở trong nước, thứ không thay đổi là nền tảng văn hóa của dân tộc và nhu cầu sống ấm no của người dân. Ở nước ngoài, thứ không thay đổi là giá trị của tri thức mà các nền văn hóa khác nhau đã tích lũy qua nhiều thế hệ. Vì vậy, để có thể phát triển bền vững, Việt Nam nên xây dựng thể chế của mình dựa trên nền tảng văn hóa sẵn có của dân tộc, nhu cầu sống yên ổn của người dân và nhu cầu học hỏi mọi nền văn hóa khác; thay vì trên một tư tưởng đang hợp mốt và một liên minh ngắn hạn với nước ngoài.

Với quan điểm đối ngoại như vậy, chúng tôi không đồng ý với bài viết của Nguyễn Anh Tuấn. Về mặt nguyên tắc, Tuấn đang thể hiện một thái độ chụp giật, cơ hội và lệ thuộc, khi cho rằng Việt Nam chỉ có thể vươn lên bằng cách “đục nước béo cò” trong cuộc xung đột giữa các nước khác, chứ không thể tự phát triển chỉ bằng sức của mình. Về mặt thực tiễn, Tuấn quên mất rằng Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại để phục hồi nền sản xuất nội địa của Mỹ và đẩy lùi sự cạnh tranh của Trung Quốc trên toàn cầu, chứ không phải để tiêu diệt nước Trung Quốc. Dù cuộc xung đột thương mại với Mỹ có kết quả nào, nước láng giềng Trung Quốc sẽ vẫn còn đó, để làm luồng ảnh hưởng văn hóa lớn nhất, bạn hàng lớn nhất và nguy cơ lớn nhất với Việt Nam. Trong bối cảnh này, một dân tộc hợp thành từ nhiều luồng văn hóa, nhiều nhóm lợi ích khác nhau như Việt Nam nên giữ quan hệ ngoại giao đa phương; để có thể tích tụ tinh hoa của mọi phe phái thông qua giao thương và học hỏi; thay vì rơi vào nội loạn và giáo điều vì vội theo “phe” này chống “phe” khác.

PHẢN ĐỐI LUẬT AN NINH MẠNG: VI YÊN DẠY KHÔN, ĐOAN TRANG LỘ DỐT

Ngày 01/01/2019, Luật An ninh Mạng Việt Nam bắt đầu có hiệu lực. Do luật này chủ yếu nhắm đến các hoạt động tuyên truyền chống Nhà nước Việt Nam, trong tuần qua, giới chống đối đã tích cực kêu gọi phản đối luật, chủ yếu theo 2 hướng.

Trong hướng tuyên truyền thứ nhất, Phạm Đoan Trang, Lê Công Định, Đoàn Bảo Châu… đã dùng những lời lẽ cực đoan để kêu gọi người dùng internet Việt Nam “bất tuân” luật. Trong đó, Đoan Trang tỏ ra đặc biệt nhiệt tình, khi phát động giới chống đối “ra quân” trong ngày đầu năm, để “chửi sấp mặt lợn” các lực lượng chính thống. Hưởng ứng lời kêu gọi đó, một số cá nhân chống đối – như Võ Hồng Ly, Trần Bang, Nghe Bui, Nguyễn Thúy Hạnh… – đã chụp ảnh với các biểu ngữ phản đối Luật An ninh Mạng, rồi đăng lên Facebook cá nhân.

Trong hướng tuyên truyền thứ hai, nhóm Hate Change bắt đầu phát tán cuốn cẩm nang “Luật An ninh mạng: Những điều cần biết” mà họ quảng cáo từ tuần trước. Nguyễn Vi Yên, thành viên chủ chốt của nhóm này, tuyên bố rằng những “tri thức” đó sẽ giúp người dùng internet thoát khỏi nỗi sợ mà Luật An ninh Mạng tạo ra. Như vậy, trong năm 2019, nhóm Hate Change sẽ tiếp tục mô tả Luật An ninh Mạng như một luật “bưng bít thông tin” để thi hành “chính sách ngu dân”; đồng thời tự mô tả mình như một nhóm thanh niên có học, đem tri thức về dân chủ, nhân quyền từ phương Tây về “khai sáng” cho người Việt.

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi cho rằng nhóm Hate Change nên xem lại quan niệm về “tri thức” của họ. Những tài liệu về tự do ngôn luận và quyền riêng tư mà họ đang “lan tỏa” chỉ là tài liệu tuyên truyền chính trị, xuất phát từ cách lý giải thế giới theo chủ nghĩa tự do cổ điển của phương Tây, chứ không phải là “tri thức” đầy đủ, đa chiều để hiểu thế giới. Nếu tiếp tục tìm hiểu, họ sẽ thấy những học thuyết đó được xây dựng trên khá nhiều giả định vô căn cứ về bản chất của con người và xã hội, mà những nhà xã hội học thực chứng hồi đầu thế kỷ 20 đã hoài nghi. Là người đọc nhiều và đi nhiều, có lẽ Nguyễn Vi Yên cũng hiểu rằng “tri thức” thật thường đến từ kinh nghiệm thực tế, cùng các nguồn tài liệu phong phú, đa chiều, nằm ngoài cuộc đua tranh chính trị đang diễn ra, thay vì đến từ các tài liệu tuyên truyền của các thế lực chính trị ngoại quốc.

Khi trả lời phỏng vấn BBC tiếng Việt, Nguyễn Vi Yên viết rằng vì Luật An ninh Mạng “cho phép Bộ Công an nắm bắt những thông tin về sở thích, sở trường, quan điểm chính trị của người dân”, nó sẽ khiến người dân sợ hãi mà “tự kiểm duyệt” mình. Quan điểm này của Yên có phần sai và thiên lệch. Sai, vì từ tháng 06/2018, cựu Cục trưởng Cục An ninh Mạng Hoàng Phước Thuận đã khẳng định rằng luật mới chỉ cho phép Cục yêu cầu cung cấp các thông tin khi điều tra hành vi vi phạm pháp luật, chứ không cho phép Cục lạm quyền, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân. Thiên lệch, vì thực ra Facebook và Google đã “nắm bắt những thông tin về sở thích, sở trường, quan điểm chính trị” của người dùng internet trên toàn thế giới từ lâu, và theo luật, chính quyền Mỹ có quyền yêu cầu hai công ty này cung cấp cho họ toàn bộ số thông tin này. Nếu coi trọng “tri thức”, Nguyễn Vi Yên nên mô tả một cách trung thực mọi mặt của vấn đề, thay vì chỉ đưa ra góc nhìn của phe phái chính trị mà mình đang phục vụ.

Trong khi đó, chúng tôi tin rằng những người ủng hộ Luật An ninh Mạng cần cảm ơn động thái “nằm ngửa nhổ ngược” của Phạm Đoan Trang. Status kích động hận thù, bạo lực của Trang vừa có dấu hiệu vi phạm pháp luật Việt Nam, vừa vi phạm các điều khoản sử dụng của Facebook. Bằng thái độ hận thù và vô văn hóa của mình, dường như Trang đang tự chứng minh rằng “thế lực thù địch” là có thật, và Luật An ninh Mạng là cần thiết để giữ an ninh, trật tự.

SỰ THẬT VỀ NGUỒN GỐC CỦA “VƯỜN RAU LỘC HƯNG”

Sáng 04/01/2019, chính quyền phường 6, quận Tân Bình, TP.HCM đã đẩy mạnh việc giải tỏa khu đất “vườn rau Lộc Hưng” trên địa bàn này bằng cách cắt điện, phá các công trình xây dựng trái phép trên khu đất, và bắt tạm giữ một số đối tượng có động thái ngăn cản. Đáp lại, nhiều hội đoàn, cá nhân chống đối trên địa bàn TP.HCM đã tuyên truyền rằng chính quyền địa phương đang “cướp mảnh đất vàng” “của giáo dân”, để bán lấy lợi nhuận.

Hiện nay, dư luận chính thống và phi chính thống đang kể 2 câu chuyện khác nhau về nguồn gốc của khu “vườn rau Lộc Hưng”. Giới chống đối tuyên truyền rằng đây vốn là một khu đất hoang, mà một nhóm người Công giáo di cư vào miền Nam năm 1954 đã có công khai khẩn. Sau năm 1975, nhóm nông dân này tiếp tục trồng rau trên mảnh đất đó, và đã nộp thuế đầy đủ, có ghi nhận bằng biên lai. Năm 1999, trên tinh thần của Luật Đất đai sửa đổi Chỉ thị 24/1999/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tổng kiểm kê đất đai, nhóm nông dân này lên Ủy ban Nhân dân Phường và Quận để xin xác nhận quá trình sử dụng đất. Tuy nhiên, Ủy ban từ chối xác nhận và khuyên họ về canh tác như bình thường, vì ai cũng biết họ đang trồng rau trên khu đất này, và khu đất không nằm trong diện quy hoạch. Tuy nhiên, khu đất này rơi vào diện quy hoạch vào năm 2001, và đến năm 2002 nhóm nông dân mới được thông báo về việc đó.

Trong khi đó, bản “Báo cáo kết quả kiểm tra, rà soát vụ việc khiếu nại của các hộ dân canh tác trên khu đất vườn rau tại phường 6, quận Tân Bình”, do UBND TP.HCM đưa ra ngày 20/06/2016, lại thuật lại nhiều tình tiết khác trong vụ việc này. Theo đó, vào thời Pháp thuộc, toàn bộ khu đất này vốn được dùng làm đài ăng-ten, chứ không phải là đất hoang hóa. Sau đó, khu đất được Nha Giám đốc Viễn thông của chế độ Việt Nam Cộng hòa cũ dùng làm đài ăng-ten. Năm 1955, Linh mục Đinh Công Trình đã thay mặt Giáo xứ Lộc Hưng làm giấy, xin mượn phần đất trống giữa các cột ăng-ten để trồng rau. Đơn vị đồn trú Pháp cho phép họ trồng rau vào ban ngày, còn ban đêm không được vào khu vực. Từ năm 1977, phần đất này tiếp tục được dùng làm Đài Phát tín, lần lượt dưới quyền quản lý, sử dụng của của Trung tâm Viễn thông 3, Tổng Cục Bưu điện TP.HCM và Bưu điện TP.HCM. Năm 2001, UBND TP.HCM giao khu đất này cho Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng Sài Thành, để đầu tư hạ tầng khu nhà ở dân dụng và nhà ở cán bộ, công nhân viên của Bưu điện tại phường 6, quận Tân Bình. Tuy nhiên, nhóm nông dân trồng rau ở đây không nhận tiền giải phóng mặt bằng, tiến hành khiếu kiện đông người, khiến khu đất trở thành điểm nóng về an ninh trật tự. Năm 2008, UBND TP.HCM giao khu đất này cho UBND phường Tân Bình để xây dựng công trình công cộng, không có chức năng ở, và chỉ nhằm phục vụ người dân trong khu vực. Năm 2013, phường Tây Bình được chấp thuận cho dùng khu đất này để xây trường công. Tuy nhiên, một số hộ gia đình ở đây đã xây dựng công trình bán kiên cố để chiếm dụng trái phép khu đất này cho đến thời điểm hiện tại.

Như vậy, theo báo cáo của UBND TP.HCM, “vườn rau Lộc Hưng” không phải là khu đất hoang mà nhóm giáo dân ở đây có công khai phá, và hiện không có lợi nhuận phát sinh từ việc giải phóng mặt bằng khu đất. Ngoài ra, từ năm 1977, khu đất này đã thuộc quyền quản lý, sử dụng của các cơ quan Nhà nước.

Bên cạnh đó, một số nguồn tin khác cũng cho thấy trong quá trình dựng hàng rào để chiếm dụng khu “vườn rau Lộc Hưng”, nhóm giáo dân ở đây đã cung cấp địa điểm hội họp, tổ chức khóa học, in tài liệu có dấu hiệu vi phạm pháp luật cho các đối tượng chống đối. Họ cũng cung cấp chỗ ở cho một số cá nhân chống đối như Nguyễn Bắc Truyển, Phạm Thanh Nghiên, Phạm Đoan Trang, khi các đối tượng này đang trốn tránh sự giám sát của pháp luật.

Vì lý do này, nhiều tổ chức, cá nhân chống đối đã tích cực tuyên truyền chống việc giải phóng mặt bằng hôm 04/01/2019 vừa qua. Số này bao gồm các nhân vật Công giáo chống đối như linh mục Lê Ngọc Thanh, các cá nhân chống đối từng trốn trong vườn rau như Phạm Đoan Trang, Phạm Thanh Nghiên, các cây bút chống đối ở TP.HCM như Sương Quỳnh…

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi thấy các tổ chức, cá nhân chống đối đang che giấu một lượng lớn thông tin gây bất lợi cho họ trong vụ “vườn rau Lộc Hưng”. Họ cố tạo ấn tượng sai lầm rằng đây là khu đất của nhóm giáo dân, trong khi nó vốn là bãi ăng-ten của chính quyền Pháp và chính quyền Việt Nam Cộng hòa, từ năm 1977 đến nay do Bưu điện Thành phố nắm quyền sử dụng và quản lý. Họ tuyên truyền rằng chính quyền địa phương muốn “cướp mảnh đất vàng” vì lợi nhuận, trong khi khu đất đang được quy hoạch để xây trường học. Và họ tỏ ra là người ngoài cuộc trong vụ việc này, trong khi họ vừa hưởng lợi từ khu đất, vừa là một trong những lý do quan trọng khiến chính quyền địa phương phải đẩy nhanh việc cưỡng chế.

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author