Có hay không, việc “cho phép tiêu Nhân dân tệ ở Việt Nam”?

Có hay không, việc “cho phép tiêu Nhân dân tệ ở Việt Nam”?

Overview

 

Ngày 12/09/2016, Việt Nam và Trung Quốc đã ký kết Hiệp định Thương mại Biên giới, với Điều 8 quy định rằng các hoạt động buôn bán ở khu vực biên giới sẽ được thanh toán bằng VNĐ nhân dân tệ (CNY) hoặc ngoại tệ chuyển đổi. Ngày 28/08/2018, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư số 19/2018/TT-NHNN, để cụ thể hóa Điều 8 nêu trên. Theo đó, từ ngày 12/10/2018,  các cá nhân, doanh nghiệp và ngân hàng sống gần biên giới Việt – Trung, và có hoạt động kinh doanh qua biên giới, sẽ được sử dụng VNĐ, CNY, hoặc ngoại tệ chuyển đổi khi thanh toán bằng tiền mặt và ngân hàng. Từ ngày 30/08, nhiều cá nhân chống đối đã tận dụng vụ việc này để khơi dậy tâm lý bài Trung cực đoan, nhằm phục vụ mục đích tuyên truyền chống chế độ. Ngày 31/08, CLB Lê Hiếu Đằng và nhóm Lão Mà Chưa An đã tung ra một bản tuyên bố phản đối Thông tư 19, do  nhóm ông Nguyễn Quang A khởi thảo, rồi dùng trang Bauxite Việt Nam để kêu gọi cộng đồng ký tên vào tuyên bố. Tuy nhiên, từ ngày 05/09, khi cựu phóng viên Bạch Hoàn và chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan đưa ra ý kiến phê phán nhóm Nguyễn Quang A, sóng truyền thông này có phần chững lại, lượng bài về chủ đề này chỉ còn tiếp diễn trên hai trang BBC tiếng Việt và Bauxite Việt Nam, nhưng cũng không còn dám đăng một chiều như trước đây mà cho đăng cả bài ủng hộ lẫn bài chống Thông tư 19.

Về phía ủng hộ, BBC tiếng Việt đăng bài của Tiến sĩ Nguyễn Văn Phú, còn Bauxite Việt Nam đăng lại bài cũ của Phạm Chi Lan [1][3]. Sau khi tham gia buổi thảo luận bàn tròn do BBC tổ chức vào ngày 07/09, Nguyễn Văn Phú viết một bài gửi BBC, để đưa ra 4 lưu ý về Thông tư 19. Thứ nhất, từ năm 2016, IMF đã công nhận CNY là một đồng tiền thanh toán quốc tế, tương tự dollar Mỹ, euro, yên Nhật và bảng Anh. Thứ hai, một số quốc gia khác, như Thụy Sĩ và các nước Bắc Phi, cũng cho phép tiêu ngoại tệ ở một số điểm trong lãnh thổ của họ. Thứ ba, trong trường hợp CNY bị phá giá so với USD do ảnh hưởng của chiến tranh thương mại, Thông tư 19 có khả năng khiến lượng hàng Trung Quốc mà Việt Nam nhập không tăng, khiến nhập siêu của Việt Nam không tăng. Thứ tư, Thông tư 19 giúp doanh nghiệp 2 nước Việt – Trung tránh rủi ro từ sự biến động của giá USD, do không phải dùng USD khi buôn bán với nhau ở vùng biên giới.

Trong khi đó, Phạm Chi Lan nói rằng hệ thống luật pháp Việt Nam đã có đủ công cụ để hạn chế những rủi ro từ Thông tư 19. Cụ thể, Hiến pháp, Luật các tổ chức tín dụng và Pháp lệnh Ngoại hối đã khẳng định rằng VNĐ là đồng tiền duy nhất được lưu hành ở Việt Nam; các ngoại tệ có thể được dùng làm phương tiện giao dịch, nhưng phải thông qua hệ thống ngân hàng và chịu sự giám sát của Nhà nước. Ngoài ra, Luật Quản lý Ngoại thương 2017 và Nghị định số 14/2018/NĐ-CP đã quy định rõ thế nào là “thương mại biên giới”, cùng phạm vi địa lý, các đối tượng được tham gia, danh mục hàng hóa được trao đổi trong “thương mại biên giới”.

Về phía phản đối, BBC tiếng Việt đăng bài của “kinh tế gia” Vũ Thăng Long, còn Bauxite Việt Nam đăng lại bài mà Vũ Quang Việt viết trên Viet-Studies [2][4]. Vũ Thăng Long viết rằng vì trong thực tế, hàng hóa mua – bán ở vùng biên giới vẫn lưu chuyển qua các tỉnh khác ở Trung Quốc và Việt Nam, có thể thấy cả 2 nước “không có quy định nào” khiến “thương mại biên giới” chỉ diễn ra trong vùng biên giới. Vì vậy, Thông tư 19 sẽ giúp “95 triệu dân Trung Quốc và Quảng Tây” được “chi thu thương mại và đầu cơ tiền tệ trên lãnh thổ Việt Nam” bằng CNY, khiến lượng CNY lưu hành ở Việt Nam vượt ngoài tầm kiểm soát của Nhà nước, đồng thời đồng tiền Việt Nam bị lệ thuộc vào tỉ giá của đồng tiền Trung Quốc. Do đó, Việt Nam sẽ bị khủng hoảng khi CNY mất giá trong chiến tranh thương mại Mỹ – Trung.

Trong khi đó, Vũ Quang Việt phản đối Thông tư 19 và các văn bản liên quan chủ yếu vì 3 lý do. Thứ nhất, vì Quyết định 689/2004/QĐ-NHNN chỉ xoay quanh việc “buôn bán hàng hóa ở vùng biên giới”, còn Thông tư 19 xoay quanh hoạt động “xuất nhập khẩu qua biên giới”, Thông tư 19 có phạm vi áp dụng rộng hơn, chứ không lệ thuộc vào Quyết định 689/2004/QĐ-NHNN. Thứ hai, Điều 8 của Hiệp định Thương mại Biên Giới Việt – Trung 2016 khẳng định rằng doanh nhân được “khuyến khích thanh toán bằng ngân hàng thương mại 2 bên”, chứ không bắt buộc phải thanh toán bằng ngân hàng thay vì tiền mặt. Thứ ba, vì Điều 11 của Thông tư 19 cho phép doanh nhân Trung Quốc dùng VNĐ chuyển khoản để mua CNY hoặc ngoại tệ khác tại chi nhánh ngân hàng biên giới, rồi chuyển về nước, nó sẽ cho phép doanh nhân Trung Quốc “đầu cơ buôn tiền”, gây khủng hoảng để thao túng nền kinh tế Việt Nam.

Cuối bài, cả Vũ Thăng Long lẫn Vũ Quang Việt đều khẳng định rằng nên cấm thanh toán bằng ngoại tệ trên toàn lãnh thổ Việt Nam, để tránh bị nước ngoài kiểm soát tiền tệ.

Nhìn chung, cả Vũ Thăng Long lẫn Vũ Quang Việt đều không xét đến các văn bản pháp luật mà Bạch Hoàn và Phạm Chi Lan đã viện dẫn trong tuần trước.

Vì không có chuyên môn trong lĩnh vực kinh tế – tài chính, mình xin phép không bình luận nhiều về sóng truyền thông này. Trước mắt, chỉ xin các bạn lưu ý 3 điểm.

Thứ nhất, trái với hiểu lầm của nhiều người, Thông tư 19 không hề cho phép tiêu Nhân dân tệ dưới dạng tiền mặt trên lãnh thổ Việt Nam. Theo Điều 9 của Thông tư, doanh nhân chỉ được tiêu Nhân dân tệ dưới hình thức chuyển khoản ngân hàng khi tham gia thương mại biên giới. Ngoài ra, một số văn bản luật như Hiến pháp, Luật các tổ chức tín dụng và Pháp lệnh Ngoại hối đã khẳng định rằng VNĐ là đồng tiền duy nhất được lưu hành ở Việt Nam. Có thể giao dịch bằng ngoại tệ, nhưng phải thông qua hệ thống ngân hàng và chịu sự giám sát của Nhà nước.

01
Thứ hai, nhiều văn bản luật, như  Luật Quản lý Ngoại thương 2017 và Nghị định số 14/2018/NĐ-CP, đã quy định rõ thế nào là “thương mại biên giới”, cùng phạm vi địa lý, các đối tượng được tham gia, danh mục hàng hóa được trao đổi trong “thương mại biên giới”. Vì vậy, nếu các bên liên quan tuân thủ luật, Trung Quốc sẽ không dễ dàng lợi dụng thương mại biên giới để thao túng nền kinh tế, tài chính của Việt Nam.

Thứ ba, trong trường hợp dân “đầu cơ, buôn tiền” Trung Quốc không thể mua và tích trữ VNĐ bằng Nhân dân tệ, họ vẫn có thể mua và tích trữ VNĐ bằng USD. Nếu biết nghĩ như một tội phạm, bạn sẽ không thổi phồng nguy cơ “đầu cơ, buôn tiền” từ thương mại biên giới.

FB Nguyễn Thu Huyền

CHÚ THÍCH:

[1] “Ý nghĩa kinh tế của việc dùng NDT trong thương mại VN-TQ” – Nguyễn Văn Phú (BBC tiếng Việt), 08/09/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45458490

[2] “Việc cho phép dùng NDT ở VN: Hiểm họa khôn lường” – Vũ Thăng Long (BBC tiếng Việt), 08/09/2018
https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-45458491

[3] “Một cách nhìn về thanh toán biên mậu tại khu vực biên giới Việt-Trung” – Bauxite Việt Nam đăng lại bài phỏng vấn Phạm Chi Lan trên Vietnamnet, 09/09/2018
http://www.boxitvn.net/bai/57165

[4] “Tại sao cần có quan điểm là chỉ được dùng nội tệ trong thanh toán trong nội bộ nền kinh tế?” – Vũ Quang Việt (Viet-Studies), 10/09/2018
http://viet-studies.net/kinhte/VuQuangViet_ChiDungNoiTe.html

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author