Bắt Trương Duy Nhất là vi phạm quyền tự do ngôn luận?

Ngày 01/02/2019, trang The Vietnamese đưa tin rằng Trương Duy Nhất đã trốn sang Thái Lan vào đầu tháng 1, đến văn phòng Cao ủy Tị nạn Liên Hiệp Quốc hôm 25/01 để xin tị nạn chính trị, rồi “mất tích” từ đó đến nay. Trong tuần đầu tháng 2, dư luận phi chính thống chủ yếu khai thác chủ đề này theo 2 hướng. Một, là đăng các “thuyết âm mưu” chưa được kiểm chứng – như Nhất bị bắt để che giấu các bí mật của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, hay Nhất bị bắt vì liên quan đến vụ “Vũ Nhôm”… Hai, là tuyên truyền rằng công an Việt Nam đã “bắt cóc” Trương Duy Nhất một cách bất hợp pháp ở Thái Lan, như từng “bắt cóc” Trịnh Xuân Thanh ở Đức.

Trong tuần qua, dư luận phi chính thống về Trương Duy Nhất tiếp diễn một cách thực tế hơn, khi họ tăng lượng tin tức, hành động và giảm lượng tin đồn. Hiện nay, họ chủ yếu khai thác vụ việc này theo 3 hướng:

Thứ nhất, họ làm rõ các tình tiết trong vụ việc, để xác nhận rằng Trương Duy Nhất đã bị bắt ở Thái Lan. Chẳng hạn, BBC tiếng Việt phỏng vấn Cao ủy Tị nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR) ở Thái Lan, chủ khách sạn mà Nhất đã trọ ở Thái Lan, và “ông A”, một gương mặt chống đối ở Thái Lan từng giúp Nhất trú ẩn trước khi bị “mất tích”. Theo thông tin mà họ thu được, thì Nhất đã đến Cao ủy để đăng ký ghi danh tị nạn, nhưng khi Cao ủy gọi lại để thông báo lịch hẹn ghi danh thì không thấy Nhất trả lời. “Ông A” cho biết trước khi bị bắt, Nhất đã nhận một số cuộc điện thoại nặc danh, khiến 2 người cho rằng Nhất đã bị lộ.

Cũng trong tuần qua, Tổ chức Ân xá Quốc tế (AI) dẫn lời “các nguồn độc lập giấu tên”, rằng Nhất đã bị bắt giữ ở trung tâm thương mại  Future Park, Bangkok vào hôm 26/01.

Thứ hai, họ chuẩn bị các hoạt động pháp lý và truyền thông để bảo vệ, hỗ trợ Trương Duy Nhất. Gia đình Nhất vừa trả lời phỏng vấn RFA về vụ việc, đồng thời thuê Trần Vũ Hải bào chữa cho Nhất. Nhiều thành phần chống đối và tổ chức quốc tế bắt đầu khai thác vụ “nhà báo Trương Duy Nhất mất tích” từ góc độ quyền tự do ngôn luận của phóng viên. Trong số đó, Liên minh báo chí Đông Nam Á (SEAPA) đang kêu gọi quy trách nhiệm, trừng phạt những người chỉ đạo vụ “bắt cóc” Nhất.

Thứ ba, họ cảnh báo giới chống đối không đến trú ẩn ở Thái Lan. Ngày 06/02, Tổ chức Bảo vệ Ký giả (CPJ) ra thông cáo rằng sau 5 năm cầm quyền của quân đội Thái Lan, nước này không còn là nơi an toàn để phóng viên và giới đối lập các nước láng giềng đến tị nạn. Người đăng ký tị nạn ở Thái Lan sẽ phải chờ 3 tháng để được phỏng vấn, chờ 3 đến 6 tháng nữa để nhận quyết định. Và dù có được tị nạn, họ cũng không được hỗ trợ, phải tự mưu sinh, đồng thời bị Thái Lan coi là người cư trú và lao động bất hợp pháp, với hình phạt lên đến 5 năm tù giam và 3000 dollar Mỹ. Trong năm nay, đã có 5 “nhà hoạt động” bị “mất tích” khi trốn ở Thái Lan hoặc các nước khác trong khu vực.

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi xin đưa ra 3 ý kiến.

Thứ nhất, trong vụ việc này, có nhiều bằng chứng cho thấy Trương Duy Nhất đã vượt biên và nhập cư trái phép. Vì vậy, Nhất rất khó nhận được sự bảo vệ của luật pháp Việt Nam và Thái Lan.

Thứ hai, Trương Duy Nhất không nên nấp sau lá chắn “quyền tự do ngôn luận”. Quyền này cho phép người ta đăng những thông tin và ý kiến cá nhân mà họ tin tưởng, trong quá trình tìm kiếm sự thật và điều đúng. Trong khi đó, nếu từng đọc các bài viết của Trương Duy Nhất, bạn sẽ thấy Nhất chuyên tung những tin đồn không thể kiểm chứng được để công kích các lãnh đạo, cán bộ đương chức của Việt Nam. Nhiều bài của Nhất chứa thông tin thiên lệch, sai sự thật vì mục đích vụ lợi – như những bài công kích cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, mà gần đây Bùi Thanh Hiếu có đề cập đến. Hành vi của Nhất vừa không nằm trong phạm vi của “quyền tự do ngôn luận”, vừa có dấu hiệu vi phạm luật pháp Việt Nam, vừa là sự lừa dối độc giả.

Thứ ba, qua thái độ của chính phủ Thái Lan với các nhóm chống đối người Việt, có thể thấy giới “dân chửi” không hề đại diện cho “các giá trị phổ cập” được cả thế giới chống lưng, như cách họ hô hào. Hy vọng vụ Trương Duy Nhất có tác dụng “giải ảo”, giúp họ rơi khỏi cõi nhân quyền lơ lửng trên mây trở về với cuộc sống.

Nguyễn Biên Cương

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author