Điểm tin lề trái số 41: Khi cố tình gây ách tắc giao thông, Hà Văn Nam chỉ “tranh chấp dân sự” hay đã phạm tội hình sự?

Điểm tin lề trái số 41: Khi cố tình gây ách tắc giao thông,  Hà Văn Nam chỉ “tranh chấp dân sự” hay đã phạm tội hình sự?

 

Ngày 05/03/2019, ông Hà Văn Nam – một gương mặt tiêu biểu trong phong trào phản đối các biểu hiện tiêu cực trong việc thu phí giao thông theo mô hình BOT – đã bị công an tỉnh Bắc Ninh bắt giữ để điều tra về hành vi “gây rối trật tự công cộng”. Theo cáo buộc của cơ quan chức năng, thì ngày 31/12/2018, Nam và một số lái xe khác đã đồng loạt dừng xe tại trạm thu phí Phả Lại, rồi không trả phí qua trạm, để chủ động gây ách tắc giao thông, nhằm phản đối trạm Phả Lại mà họ cho là “đặt sai chỗ”. Khi trạm mở thanh chắn cho xe cộ đi qua miễn phí, họ vẫn không chịu rời đi, gây tắc đường nhiều giờ. Trước ông Nam, 6 lái xe khác tham gia vụ việc này cũng bị khởi tố.

Từ khi ông Nam bị bắt, dư luận phi chính thống đã dồn sự chú ý vào vụ việc. Trong khi một số nhóm tiến hành các hoạt động truyền thông và pháp lý để bào chữa, “yểm trợ” cho ông Nam, các nhóm khác lợi dụng chủ đề này để tuyên truyền chống Nhà nước.Họ bênh vực ông Nam bằng 4 thông điệp:

Thứ nhất, họ tuyên bố rằng ông Nam “không dùng xe của mình để gây tắc đường hoặc gây rối, cản trở giao thông”. Thay vào đó, “khi đi ngang qua trạm thu phí Phả Lại”, Nam tình cờ thấy “người dân địa phương” phản đối trạm nên dừng xe để tham gia cùng, nhằm đòi trạm “đứng ra đối thoại.

Thứ hai, họ cho rằng vì những cảnh sát giao thông có mặt khi đó không bắt, xử lý nhóm người “gây rối”, nhóm này không có tội.

Thứ ba, họ cho rằng “đây chỉ là một  tranh chấp dân sự đơn thuần giữa doanh nghiệp kinh doanh và người dân bỏ tiền mua dịch vụ”, công an không nên “hình sự hóa vấn đề”.

Thứ tư, họ cho rằng “đấu tranh chống BOT bẩn” là một việc tốt, vì vậy ông Nam phải được tôn vinh là anh hùng thay vì bị bắt giữ. Việc bắt ông sẽ khiến “lòng dân oán hận”.

Song song với các thông điệp vừa nêu, giới chống đối, bất mãn cũng lợi dụng vụ việc này để tuyên truyền chống chế độ. Ngay từ sáng 05/03, Phạm Đoan Trang đã tuyên truyền rằng vụ việc này cho thấy “công an, Viện Kiểm sát, tòa án, báo chí” Việt Nam đang làm “lính đánh thuê” cho các nhóm lợi ích tư bản. Sau khi xem xét vụ việc, chúng tôi xin đưa ra 3 ý kiến.

Thứ nhất, khi xử lý các tranh chấp liên quan đến việc thu phí giao thông theo mô hình BOT, Nhà nước không hề ưu tiên phía chủ đầu tư hơn phía người đi đường. Cả hai lực lượng này đều có thể bị khởi tố nếu có hành vi vi phạm pháp luật. Chẳng hạn, ngày 01/03, công an đã khởi tố 3 nhân viên bảo vệ có hành vi đập phá đoàn xe “đánh BOT” Bắc Hải Vân hôm 15/02.

Thứ hai, không có chuyện Hà Văn Nam chỉ “đi ngang qua trạm thu phí Phả Lại”, tình cờ thấy “người dân địa phương” phản đối trạm nên dừng xe để tham gia cùng. Cách đây chưa lâu, chính các trang tin phi chính thống như VOA, RFA… đã tường thuật rằng ông Nam là một đại diện quan trọng của các nhóm lái xe phản đối việc thu phí giao thông theo mô hình BOT, và từng tham gia nhiều cuộc “đánh BOT” trên cả nước. Không lẽ ông Nam “tình cờ đi ngang qua” tất cả những cuộc tụ tập, gây tắc đường này? Như vậy, nhóm người ủng hộ ông Nam đã cố tình nói sai sự thật khi viết đơn kiến nghị, để giúp ông Nam được nhẹ tội.

Thứ ba, việc nào ra việc đó, ông Nam bị côn đồ hành hung không có nghĩa là bản thân ông không phạm pháp. Thay vì chỉ tham gia một “tranh chấp dân sự”, ông đã phạm tội “Gây rối trật tự công cộng”, với hành vi “gây ách tắc giao thông nghiêm trọng”, quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015, khi cố tình dừng xe để gây tắc đường dù đã được trạm Phả Lại mở barrier cho qua và miễn trả phí.

Đây là một bài học cho các nhóm phản đối việc thu phí giao thông theo mô hình BOT. Thay vì tiếp tục dùng trò bẩn để “chống BOT bẩn”, họ nên thay đổi cách thức đấu tranh, bằng chuyển sang dùng các phương thức hợp pháp, ôn hòa, và không trộn lẫn các phong trào bảo vệ quyền dân sinh với phong trào chống Nhà nước.

 

Sau 5 năm tồn tại, Văn đoàn Độc lập đã làm được gì?

Kể từ khi ra đời vào ngày 03/03/2014, “Ban vận động thành lập Văn đoàn Độc lập” đã tổ chức các buổi gặp mặt thường niên để kỷ niệm ngày ra mắt hội, và để trao “Giải thưởng Văn Việt”. Các thành viên Văn đoàn Độc lập đã tổng kết thành tựu hoạt động trong 5 năm của mình, đồng thời đưa ra 2 thông điệp chính trị đáng lưu ý.

Thứ nhất, họ tuyên bố rằng họ là những người làm văn, chứ không làm chính trị. Cụ thể, Hoàng Hưng nói với BBC rằng họ “là những người làm văn”, “không phải là một tổ chức tranh đấu chính trị”, nên cần tập trung “làm ra tác phẩm để lại lâu dài cho nền văn chương tiếng Việt” hơn là “xông ra để mà làm liệt sỹ đấu tranh”. Nguyên Ngọc viết trên Văn Việt rằng họ “là những người cầm bút không muốn để cho ai dùng mình”. Hoàng Dũng nói với BBC rằng “Chúng tôi là chúng tôi, trước sau không ‘đối trọng’ với bất kỳ ai cả”.

Tuy nhiên, những phát ngôn trên không phản ánh đúng thực tế. Chẳng hạn, trong diễn văn tổng kết 5 năm hoạt động, Hoàng Hưng viết rằng Văn Việt không chỉ thực hiện các hoạt động chuyên môn, mà còn “chủ động hoặc phối hợp với các nhân sĩ trí thức lên tiếng nhanh chóng về những vấn đề thời sự của đất nước, (…) như phản đối Giàn khoan Tàu Cộng xâm nhập lãnh hải, phản đối Formosa đầu độc biển miền Trung, phản đối Luật Đặc khu và Luật An ninh mạng…”. Về “tinh thần” của Văn đoàn Độc lập, ông Hưng viết: “Văn Việt đề cao những cây bút và tác phẩm gắn bó với số phận của đất nước, của dân tộc, dấn thân cho sự nghiệp đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền của người dân Việt Nam”. Những hoạt động và định hướng vừa nêu đều mang tính chính trị. Ngoài ra, cũng cần lưu ý rằng Văn đoàn Độc lập hoạt động bằng tiền tài trợ của ông Nguyễn Quang A (người đứng đầu Diễn đàn Xã hội Dân sự), và được thành lập vào đúng “Ngày Nhà văn Thế giới” mà International PEN – một tổ chức gắn văn chương với nhân quyền – đã thiết lập năm 1986.

Trong thông điệp thứ hai, các thành viên Văn đoàn Độc lập công kích những rào cản mà Nhà nước đặt ra cho họ. Chẳng hạn, Hoàng Hưng viết rằng 4 điều mà họ chưa làm được đều nảy sinh từ “sự ngăn trở thật vô lý của thể chế hiện hành”, thay vì từ những hạn chế của bản thân họ. Họ phàn nàn về 3 vấn đề, là việc Nhà nước kiểm duyệt xuất bản, “trù dập” hoặc “gây khó dễ” cho thành viên của họ, và ngăn cản các buổi lễ trao giải Văn Việt.

Ngoài ra, họ cũng hướng mũi nhọn công kích vào Ban Tuyên giáo và an ninh văn hóa. Chẳng hạn, BBC nhắc lại một vụ việc hồi năm ngoái, trong đó Ban Tuyên Giáo ra văn bản đề nghị “rút toàn bộ tác phẩm của nhà văn có tên trong Văn đoàn Độc lập ra khỏi sách giáo khoa”. Phạm Nguyên Trường nói với BBC rằng: “năm ngoái, người ta nói với ban tổ chức là cuốn 1984 do tôi dịch có những đoạn mà giới an ninh văn hóa bảo là nói về họ, nên không được trao giải cho cuốn này”.

Sau khi xem xét vụ việc, chúng tôi xin đưa ra 3 nhận xét.

Thứ nhất, như đã chỉ rõ ở trên, Văn đoàn Độc lập vừa có hoạt động chính trị, vừa nhận tài trợ từ một nguồn quỹ chính trị. Vì vậy, khi các thành viên của tổ chức này tuyên bố rằng họ chỉ sinh hoạt văn chương, họ đã nói dối dư luận.

Thứ hai, trong 5 năm tồn tại của Văn đoàn Độc lập, các thành viên của tổ chức này đã không sáng tác được tác phẩm nào “có khả năng để lại lâu dài cho nền văn chương”. Đây là một điều đáng tiếc, vì không ít người trong số họ từng là những nhà văn, nhà phê bình có năng lực. Một mặt, hiện tượng này cho phép chúng ta nghi ngờ rằng do bận làm chính trị, Văn đoàn Độc lập đã thụt lùi trong văn chương. Mặt khác, hiện tượng này cũng phủ nhận tuyên bố của các thành viên Văn đoàn Độc lập, rằng nhà văn Việt Nam không làm ra tác phẩm có giá trị chủ yếu do bị Nhà nước kiểm soát. Tóm lại, không những thất bại trong việc bảo vệ văn chương khỏi ảnh hưởng chính trị, Văn đoàn Độc lập còn góp phần khiến giới văn nghệ bị “chính trị hóa” nhiều hơn, khiến văn chương bị hi sinh cho chính trị nhiều hơn. Văn đoàn Độc lập đã không làm tròn nhiệm vụ của mình, do sa đà vào những hoạt động chính trị chống đối.

Thứ ba, khi Văn đoàn Độc lập hủy cuộc gặp mặt thường niên để trao Giải thưởng Văn Việt, họ đã thể hiện một sự nhượng bộ tương tự các thành viên của Quỹ Văn hóa Phan Chu Trinh. Hai sự kiện này, diễn ra cách nhau chỉ một tuần, có lẽ đã khép lại một giai đoạn dài 8 năm, trong đó các gương mặt khoa bảng và cựu cán bộ cao tuổi có vai trò dẫn dắt dư luận phi chính thống. Dù diễn biến này giúp giảm thiểu một số nguy cơ cũ, nó cũng đặt ra một số lo ngại mới, khi giới chống đối được dẫn dắt bởi những gương mặt cực đoan, ít học, và lệ thuộc nhiều vào nước ngoài hơn.

Vì sao ông Trần Đức Anh Sơn bị khai trừ khỏi Đảng?

Ngày 07/03/2019, tiến sĩ sử học Trần Đức Anh Sơn – phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Kinh tế Xã hội Đà Nẵng, đồng thời là một nhà nghiên cứu Hoàng Sa và Trường Sa – đã bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam. Theo Ban Thường vụ Thành uỷ Đà Nẵng, ông Sơn đã viết các bài sai sự thật, không đúng với quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trên mạng xã hội Facebook; vì vậy vi phạm Điều 3, 4, Quy định số 47-QĐ/TW ngày 01/11/2011 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI) về những điều đảng viên không được làm. Ngày 09/03, ông Sơn viết đơn xin nghỉ việc ở Viện Nghiên cứu và Phát triển Kinh tế Xã hội Đà Nẵng.

Khi tường thuật vụ việc này, báo chí chính thống không chỉ rõ ông Sơn bị khai trừ vì những bài viết cụ thể nào. Nhân đó, RFA đã đưa ra một phỏng đoán thiếu căn cứ, rằng ông Sơn bị khai trừ vì những nghiên cứu khẳng định rằng Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam; hoặc vì ông chỉ trích Nhà nước Việt Nam “không đứng lên công khai chống Trung Quốc”. Nhiều gương mặt chống đối nhanh chóng hùa theo RFA, khi viết rằng ông Sơn bị khai trừ khỏi Đảng “chỉ vì viết lên Facebook rằng ‘Hoàng Sa là của Việt Nam'”; và việc này cho thấy Đảng Cộng sản Việt Nam đang “bán nước cho Trung Quốc”. Số khác viết rằng Đảng đã khai trừ hết những người “có tài đức” như Chu Hảo và Sơn; hoặc viết lời “chào mừng ông Sơn về với nhân dân”.

Ngày 10/03, ông Trần Đức Anh Sơn viết bài giải thích lý do mình bị khai trừ Đảng. Theo đó, ông có 3 bài viết được cho là vi phạm. Trong bài thứ nhất, ông viết Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ là con ruồi chứ không phải con người. Trong bài thứ hai, ông gọi bài viết “Chiêu thức chống phá mới của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa” trên báo Công an Nhân dân là “tận cùng trơ trẽn. Trong bài thứ ba, ông chia sẻ một bức tranh biếm họa về việc “tụ tập đông người” trong ngày Lễ Độc lập. Như vậy, bài giải trình của ông Sơn cho thấy RFA và các nhà “dân chửi” hùa theo đã đưa ra một phỏng đoán sai sự thật.

Sau khi xem xét vấn đề, chúng tôi xin đưa ra 2 nhận xét.

Thứ nhất, theo chúng tôi thấy, thì 3 bài viết của ông Trần Đức Anh Sơn quả thực không phù hợp với quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và với Quy định số 47-QĐ/TW ngày 01/11/2011. Như vậy, việc ông Sơn bị kỷ luật Đảng bằng hình thức khai trừ là điều bình thường, phù hợp với Điều lệ của tổ chức. Trong bài viết, ông Sơn cũng khẳng định rằng ông đồng ý với quyết định kỷ luật này. Như vậy, giới “dân chửi” không có lý do gì để công kích quyết định, như họ đang làm. Thật đáng ngạc nhiên, khi họ vừa tuyên bố chống Đảng Cộng sản Việt Nam, vừa muốn can thiệp vào một quyết định nội bộ của Đảng.

Thứ hai, RFA và các nhà “dân chửi” hùa theo đã đưa tin sai sự thật về lý do Đảng kỷ luật ông Sơn, nhằm kích động đám đông. Chừng nào còn giữ lối đưa tin này, họ không có tư cách công kích các hoạt động tuyên truyền trên báo chí chính thống.

 

Trí thức Việt Nam cũng như Quỹ Phan Chu Trinh “hèn”?
Ngày 23/02/2019, một tổ chức liên quan đến nhóm trí thức bất mãn trong Diễn đàn Xã hội Dân sự, là Quỹ Văn hóa Phan Chu Trinh, đã tuyên bố ngưng hoạt động. Khi sự kiện này diễn ra, nhiều người đã liên hệ nó với việc ông Chu Hảo bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam hồi cuối tháng 09/2018. Do nhóm trí thức điều hành Quỹ Phan Chu Trinh, và những cuốn sách truyền bá tư tưởng chính trị phương Tây mà họ hỗ trợ in ấn, từng có vai trò dẫn dắt dư luận phi chính thống ở Việt Nam; nhiều bộ phận của dư luận này đã bày tỏ sự tiếc nuối sau khi đọc thông báo ngưng hoạt động. Ở chiều ngược lại, Phạm Đoan Trang và nhiều gương mặt chống đối cực đoan khác đã viết bài công kích cách hoạt động và khuynh hướng chính trị của Quỹ Phan Chu Trinh. Trang tuyên bố rằng vụ việc này cho thấy “những nỗ lực hoạt động dân sự, civil society, NGO… mà phải theo tinh thần ‘dựa trên luật pháp Việt Nam’, hay nói thẳng ra là phải đăng ký với nhà nước, là con đường đi vào ngõ cụt”. Trang cũng gọi Quỹ Phan Chu Trinh nói riêng, và trí thức Việt Nam nói chung, là hạng “phò chính thống”, “hèn”, “không hề có tư tưởng chống độc tài, giành lấy tự do, xây dựng dân chủ”, vì họ “chỉ làm những việc mà độc tài cho phép”.

Sau khi phủ nhận khuynh hướng hoạt động hợp pháp dưới vỏ bọc “khai dân trí”, mà Quỹ Phan Chu Trinh đại diện, Phạm Đoan Trang bắt đầu tìm cách lấp khoảng trống mà quỹ này để lại trong thị trường sách vở, văn hóa ở Việt Nam. Ngày 01/03, Trang và Nguyễn Vi Yên nói với BBC rằng sau khi “Quỹ Phan Châu Trinh” đóng, giới chống đối nên thành lập các nhà xuất bản và “doanh nghiệp xã hội” không có giấy phép, để xin tiền tài trợ nước ngoài, rồi bí mật in ấn, lưu hành những cuốn sách có nội dung chống chế độ. Sách “Chính Trị Bình Dân” của Phạm Đoan Trang, và nhóm “Tinh Thần Khai Minh” của Nguyễn Vi Yên được nêu như những ví dụ tiêu biểu cho cách hoạt động mà họ đề nghị.

Vào các ngày 04 và 08/03, Đoan Trang liên tục kêu gọi giới bất mãn cùng Trang soạn sách, sáng tác văn chương chống chế độ. Theo mô tả của Trang, thì người viết nên khai thác các chủ đề thời sự, thể chế nóng hổi; viết về “những số phận đau khổ và u uất” trong xã hội, hoặc ghi lại các vấn nạn và tội ác của chế độ để người đời sau đọc. Hai nick Nguyen Dan, Nguyen Thanh Nha được Trang tag vào phần comment của post.

Qua viễn cảnh mà Phạm Đoan Trang vẽ ra, có thể thấy những sách Trang soạn sẽ mắc 2 khuyết điểm. Thứ nhất, do quá tập trung vào tính thời sự, chúng là báo chí thay vì là kiến thức, nghệ thuật, và sẽ lỗi thời, bị quên lãng sau khi giai đoạn này qua đi. Thứ hai, chúng thiếu tính khách quan, đa chiều và khoa học, vì được soạn để làm tài liệu tuyên truyền chống chế độ, thay vì để phản ánh sự thật. Thứ ba, chúng sẽ chỉ lưu hành trong giới “dân chửi” Việt Nam, trong khi đa số tác giả và độc giả của cộng đồng này vừa dốt, vừa thiếu tôn trọng kiến thức. Chính Đoan Trang đã thể hiện thái độ thiếu tôn trọng kiến thức này, khi tổ chức “đấu tố” các thành viên cao tuổi, có bằng cấp, có thành tựu trong ngành xuất bản của Quỹ Phan Chu Trinh, chỉ vì họ khác Trang về quan điểm chính trị.

 

Gửi một nhận xét của bạn về bài viết:

comments

About Author